Wapenexport

Nederlandse bedrijven kunnen mogelijk ook profiteren van de oorlog in Oekraïne

Stand van Thales op een beurs in Washington.  Beeld ANP
Stand van Thales op een beurs in Washington.Beeld ANP

Steeds meer landen kondigen aan hun defensiebudget met miljarden euro’s te verhogen. Nederland doet het al jaren goed al wapenexporteur. Welke Nederlandse bedrijven profiteren mogelijk van de oorlog?

Yara van Buuren

Zonder geweren of munitie te fabriceren, staat Nederland toch al jarenlang in de top tien van wapenexporteurs. De ongeveer 340 Nederlandse bedrijven in de defensie- en veiligheidsindustrie richten zich voornamelijk op de markt van hightech militaire elektronica, marinebouw en het maken van onderdelen van bijvoorbeeld gevechtsvliegtuigen en gevechtsvoertuigen. Maar denk ook aan het maken van militaire kleding en kogelwerende vesten.

Militaire elektronica

Drie bedrijven in Nederland spelen een grote rol. Aan het hoofd van de militaire elektronica-industrie in Nederland staat Thales Nederland, een dochter van het Franse Thales Group. Het wordt ook wel het grootste defensiebedrijf van Nederland genoemd. Zijn geavanceerde radar- en infraroodapparatuur en vuurgeleidingssystemen doen het goed op de internationale markt.

In 2020 ontving het bedrijf een enorme bestelling vanuit Duitsland: het gaat voor 1,5 miljard euro gevechtssystemen leveren voor vier hypermoderne oorlogsschepen (fregatten). Dat laat goed zien hoe de Nederlandse defensie-industrie werkt. “In Nederland produceren we geen raketten, maar wel de radartechnologie die de raketten naar de juiste plek sturen”, legt Wendela de Vries uit, onderzoeker bij de campagnegroep Stop Wapenhandel.

Marineschepen

Naast militaire elektronica wordt er in Nederland ook veel geld verdiend met de handel in marineschepen. De Nederlandse scheepsbouwer Damen Shipyards is van oudsher hoofdleverancier van de Koninklijke Marine. Ook dat levert behoorlijk wat geld op, weet Frank Slijper, expert op het gebied van wapenhandel bij vredesorganisatie PAX. “Aan de verkoop van kogels en geweren valt niet zoveel te verdienen, maar als je een groot oorlogsschip verkoopt, tikt dat goed aan.”

Dat blijkt ook uit de recordomzet van het bedrijf in 2020: in totaal ontving het voor 8 miljard euro aan bestellingen. In dat jaar sloot het samen met Thales Nederland een miljardendeal voor de bouw van dezelfde vier Duitse fregatten waar Thales ook voor werkt.

Afgelopen weekend kondigde het familiebedrijf aan te stoppen met de levering van schepen voor de Russische markt. Al sinds 2014 geldt een verbod op het exporteren van wapens naar Rusland, maar het leverde nog wel jachten, vissersboten en werkboten aan het land. Het besluit heeft mogelijk grote financiële gevolgen voor het bedrijf.

Vliegtuigonderdelen

Naast schepen beschikt Nederland ook over behoorlijk wat kennis over het bouwen van vliegtuigen. De Nederlandse fabrikant Fokker – die in 2015 werd overgenomen door GKN Aerospace en nu GKN Fokker heet – bouwt geen complete vliegtuigen meer, maar is gespecialiseerd in het maken van onderdelen, elektrische systemen en landingsgestellen. Jarenlang leverde het bedrijf onderdelen voor de bekende F-16’s.

Na Duitsland heeft ook Denemarken bekendgemaakt miljarden extra te investeren in het defensiebudget. Daarmee lijkt de vraag naar militaire goederen wereldwijd toe te nemen. Of de extra defensie-uitgaven ook bij Nederlandse bedrijven terechtkomen, is nog onzeker. Toch is het volgens Slijper bijna een wetmatigheid dat “de wapenleveranciers goed garen spinnen” tijdens een oorlog. Dat betreurt onderzoekster De Vries: “De belangrijkste vraag lijkt mij: hoe kunnen we de situatie de-escaleren? Meer wapens ertegenaan gooien, is onverstandig.”

Lees ook:

Vrijheid is niet gratis: Wat is er over van ons leger?

De oorlog in Oekraïne heeft defensie ook in Nederland weer bovenaan de politieke agenda gezet. Maar wat is er na jaren bezuinigen over van ons leger?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden