InterviewsGezondheid

Nederlanders zijn Europees kampioen zitten. (Dus wie dit zittend leest, moet even gaan staan)

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Werkend Nederland zit te veel en dat veroorzaakt gezondheidsproblemen. Dat veranderen is nog niet zo makkelijk vertellen experts, maar bijvoorbeeld een als-danregel met collega’s kan helpen.

Barbara Vollebregt

Het is niet iets om trots op te zijn. Nederlanders zijn al jaren Europees kampioen zitten. We brengen gemiddeld meer dan acht uur per dag zittend door. En in coronatijd is het nog erger geworden. Thuiswerkers zaten de afgelopen twee jaar gemiddeld 7,1 uur tijdens het werk en vervolgens nog 4,4 uur in hun vrije tijd. Ruim elf uur per werkdag.

“Er was ineens geen reistijd meer”, zegt Lidewij Renaud van TNO, expert op het gebied van zitgedrag bij werkenden. “Thuiswerkers misten daardoor de wandeling naar de auto en de fietstocht naar het werk of de trein. Ook de koffieautomaat was binnen handbereik. En we zijn thuis efficiënter gaan werken: de ene Zoom-meeting na de andere. Dan kom je niet meer weg uit je stoel.”

Zitwerkend Nederland wordt uitgedaagd

Alarmerend, want langdurig zitten kan serieuze gezondheidsproblemen veroorzaken. “Hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en zelfs een grotere kans op vroegtijdig overlijden”, somt ze de gevaren op. Toch is het niet zo makkelijk om mensen ervan te overtuigen het zitten regelmatig af te wisselen met staan of beter nog, bewegen.

De overheid doet op dit moment een poging met een nieuwe landelijke campagne genaamd ‘De nationale beweegminuut’. Zitwerkend Nederland wordt uitgedaagd om in elk geval iedere werkdag om 11.00 uur een minuut te bewegen.

Dat we lang zitten, hebben we vaak niet door. “Het is ook niet zo dat je aan het zitten bent. Je bent aan het werk, je bent aan het eten, je bent aan het telefoneren. Zitten is geen gedrag, maar is gekoppeld aan iets wat je doet. Daarom heb je vaak niet door hoe lang je zit”, zegt Renaud.

Ingewikkeld is ook dat de klachten die kunnen ontstaan door langdurig zitten zo ver in de toekomst liggen dat veel mensen de urgentie niet voelen. “Gedrag is moeilijker te veranderen als we niet direct de negatieve gevolgen ervaren.”

Jezelf aanleren minder te zitten, vergt daarom bewuste training. “Een goede vuistregel is iedere dertig minuten het zitten doorbreken”, vertelt de zit-expert. Om dat vol te houden, kun je ieder half uur een wekker zetten of pauze-software op je computer installeren.

Een als-danregel met collega’s

Maar volgens gedragspsycholoog Chantal van der Leest is het nog slimmer om een bepaalde beweging te koppelen aan iets dat je vaker op een dag doet. “Maak een als-danregel voor jezelf. Bijvoorbeeld: als ik de telefoon ophang, dan loop ik even een rondje in mijn kamer, of: als ik klaar ben met een meeting, dan doe ik drie strekoefeningen”, zegt ze.

Het kan helpen als collega’s meedoen. “Dat maakt het misschien minder ongemakkelijk. Aan de andere kant moet je mensen ook weer niet dwingen mee te doen. Iemand moet het zelf willen, zonder intrinsieke motivatie roept zo'n regel juist aversie op”, legt Van der Leest uit.

Belangrijk is in ieder geval de herhaling, anders wordt het geen routine. Renaud: “Ik heb ik me voorgenomen om op kantoor altijd de trap te nemen. Nu denk ik er niet eens meer aan de lift te pakken.” Ook werkgevers kunnen helpen gezond gedrag te stimuleren. “Door goede voorlichting, het regelen van zit-stabureaus of het organiseren van een lopend werkoverleg bijvoorbeeld”, zegt ze.

Te lang staan is ook niet goed

Renaud waarschuwt wel voor hypes op de kantoormarkt. “Van die zitballen (een soort skippybal, red.) bijvoorbeeld. Die zijn goed voor een uurtje omdat ze je dwingen actief te zitten en je rompspieren aan te spannen. Maar vervolgens zak je in omdat je niet de hele dag bewust bezig bent met je werkhouding. Dan krijg je een kromme rug, opgetrokken schouders en een ingezakte kin. De echte oplossing is afwisseling: zitten, staan, bewegen.”

Te lang staan is trouwens ook niet goed, benadrukt Renaud. “Sta maximaal een uur achter elkaar en niet langer dan vier uur per dag. Want dan kunnen juist sta-klachten ontstaan.”

Lees ook:

Geen lockdown of anderhalve meter meer, toch komen we maar moeizaam van de bank

Maanden na de lockdown lijken Nederlanders met moeite van de bank te komen. Het verenigingsleven loopt terug, er wordt minder gesport en theaters en musea trekken minder bezoekers. Hoe kan dat?

Het nieuwe vergaderen, asynchroon of hybride, is een blijvertje

Twee jaar van voornamelijk online overleggen heeft de vergadercultuur op kantoren nogal veranderd. Sommige nieuwe vormen blijken zeer welkom.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden