Nieuws Uitgaven

Nederlanders hebben meer te besteden, en dat geld gaat vooral op aan de hypotheek

De woontoren B'mine achter de A'DAM toren op de noordelijke IJ-oever in Amsterdam. Beeld ANP, Remko de Waal

Nederlanders hebben meer geld te besteden. Dat gaat vooral naar extra aflossingen op hun hypotheek.

Nederlandse huizenbezitters zijn de afgelopen tien jaar meer gaan aflossen op hun hypotheken. Dat gaat ten koste van hun uitgaven aan andere zaken. Doordat mensen meer aflossen is de totale schuldenlast van alle Nederlandse huishoudens bij elkaar sinds 2010 niet meer gestegen.

Dit blijkt uit een onderzoek van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS), dat wilde nagaan of de consumptie van huishoudens tussen 2008 en 2018 gelijke tred heeft gehouden met de economische groei. Dat blijkt niet het geval.

Het bruto binnenlands product, de waarde van alle goederen en diensten die in Nederland worden gemaakt en geleverd, was eind vorig jaar 19,6 procent hoger dan eind 2008 – vooral na 2013 ging het crescendo met de economie. In die tien jaar namen de uitgaven aan consumptie met 15,6 procent toe. Als je de inflatie niet meetelt, is het verschil zelfs nog iets groter. De afgelopen tien jaar werden onder meer voedingsmiddelen, drank, sigaretten, huisvesting en uitgaan flink duurder.

Waarom bleven de uitgaven voor consumptie achter bij de groei van de economie als geheel? Het CBS constateert dat dat niet lag aan de hoogte van de cao-lonen. Die bleven wel wat achter bij de economische groei. Maar daar staat tegenover dat er nu meer mensen werken dan in 2008 en dat ze, sinds 2013, ook langer werken. De totale loonsom van alle werknemers steeg zelfs iets harder (19,8 procent) dan het bruto binnenlands product (19,6 procent). Daar komt nog bij dat huishoudens in 2018 minder rente betaalden over hun schulden dan in 2008 en dus meer geld vrij te besteden hadden. Toch stegen de uitgaven aan consumptie minder snel dan je op grond van die gegevens zou verwachten.

Beeld Louman & Friso

Waar besteedden consumenten hun geld dan wel aan? Zij losten, zo vond het CBS, vooral meer hypotheekschulden af. Het saldo van opgenomen en afgeloste hypotheken lag in 2018 20 miljard euro lager dan in 2008. Dat is ten koste gegaan van de uitgaven aan consumptie.

Erg verrassend is het niet dat het aflossen van hypotheekschulden nu meer in zwang is dan in 2008. Sinds 2013 is de aflossingsvrije hypotheek vrijwel taboe. De hypotheekrenteaftrek is enigszins beperkt en banken verlagen soms de rente van mensen met een lage hypotheekschuld. Het aflossen van schulden wordt ook meer dan vroeger gepropageerd.

Bijkomend gevolg is dat de totale schuldenlast van alle Nederlanders bij elkaar sinds 2010 niet meer is gestegen. Tot 2010 liepen die schulden juist gestaag op. Het CBS tekent daar wel bij aan dat de schulden van Nederlandse huishoudens nog altijd zeer hoog zijn vergeleken bij de schulden van mensen in andere EU-landen. 

Dat komt vooral doordat Nederlanders, ook nu nog, relatief veel geld kunnen lenen voor de aankoop van een huis, tot (bijna) 100 procent van de benodigde koopsom. Instanties als De Nederlandsche Bank benadrukken al jaren dat de mogelijkheden voor Nederlanders om geld te lenen te ruim zijn en zij zich daardoor te diep in de schulden steken. Het aantal Nederlanders dat in gebreke blijft bij rentebetalingen is overigens erg klein.

Het CBS onderzocht ook waar mensen in verschillende landen hun inkomsten aan besteden. Nederlanders zijn wat dat betreft apart. Ruim 60 procent van hun inkomsten gaat naar consumptieve doeleinden: eten, drinken, vertier, apparaten et cetera. Duitsers besteden daar 65 procent aan, Belgen iets meer en Italianen en Britten zitten zelfs boven de 70 procent. Nederland was met Duitsland het enige land waar het aandeel van de consumptieve uitgaven (ten opzichte van de totale uitgaven) tussen 2008 en 2018 iets terugliep.

Lees ook:

Er worden steeds minder huizen verkocht, maar daar merken hypotheekverstrekkers weinig van.

 Sterker nog, de hypotheekomzet kwam vorig jaar uit op het hoogste punt sinds 2007. Dat komt doordat steeds meer mensen hun hypotheek oversluiten 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden