Gaswinning

Moorddadig geweld Mozambique maakt gasbedrijven zenuwachtig vanwege enorme economische belangen

Cabo Delgado is een van de armste provincies van Mozambique, dat op zijn beurt een van de armste landen ter wereld is. Beeld AFP

De toename van het geweld in het noorden van Mozambique doen ExxonMobil en Total, die er gasvelden willen exploiteren, om extra militaire beveiliging vragen.

Het zijn vooral de onthoofdingen die de aandacht trekken bij het geweld in het noorden van Mozambique. Vorige week vonden er opnieuw zeven plaats in de provincie Cabo Delgado, waar voor de kust negen jaar geleden reusachtige aardgasvoorraden werden ontdekt. Het geweld maakt gasbedrijven ExxonMobil en Total zenuwachtig. Want het aantal aanvallen neemt dit jaar snel toe. En de twee bedrijven willen binnenkort beginnen met hun exploitatie van de gasvelden. Ze zouden de Mozambikaanse regering dan ook hebben verzocht extra soldaten naar het noorden te sturen om de lng-installaties in aanbouw beter te beschermen.

Sinds 2017 plegen gewapende militanten, die zich Ahlu Sunnah Wa-Jama (ASWJ) noemen, gewelddadige aanvallen in Cabo Delgado. Al zeshonderd mensen zijn vermoord. De VN spreken van ruim 100.000 ontheemden. “Vluchtelingen uit het gebied vertellen dat vooral mannen worden onthoofd en dat vrouwen en kinderen simpelweg verdwijnen”, zei Andrej Mahecic van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR vrijdag. 

Er staan reusachtige economische belangen op het spel

In de eerste plaats betekent dit uiteraard een humanitaire ramp. Maar er staan ook reusachtige economische belangen op het spel. Een door Total geleid consortium legde zich al vast voor een investering van 21 miljard euro in de regio. Dat betrof de grootste eenmalige investering ooit op het Afrikaanse continent. En ExxonMobil gaat hier later dit jaar wellicht nog overheen.

De wingebieden voor de noordoostkust van Mozambique moeten tussen de 3000 en 5000 miljard kubieke meter aardgas opleveren. De verwachting is dat ExxonMobil en Total rond 2022 het eerste gas oppompen. Shell verwierf de rechten voor de toekomstige bouw van een Gas-to-Liquids-terminal in het gebied, waarin het opgepompte gas kan worden omgezet in een soort diesel. Maar het bedrijf is nu nog niet actief in het gebied.“Shell heeft er geen installaties”, zegt een woordvoerder.

Lastig link te leggen tussen het geweld en het aardgas

Of de vondst van het Mozambikaanse aardgas verband houdt met het geweld, is lastig te zeggen. De aanvallen van ASWJ richten zich zowel op politieposten en militaire bases als op dorpen, scholen en klinieken. Onderzoeker Simone Haysom van The Global Initiative stelde eind 2018 in een rapport dat de oorzaak vooral moet worden gezocht in de illegale (drugs)handel en de andere smokkel die het grensgebied met Tanzania kenmerken, in de wetteloosheid die in de regio heerst als gevolg van extreme corruptie, in hevige armoede en in islamitisch extremisme.

Cabo Delgado is een van de armste provincies van Mozambique, dat op zijn beurt een van de armste landen ter wereld is. De vele miljarden dollars die de gasvondsten opleveren, beloven de Mozambikaanse economie dus radicaal te veranderen. Maar de angst bestaat dat veel geld zal wegvloeien naar het rijkere zuiden, waar de regering zetelt. 

De regering bagatelliseert de aanvallen

De Zuid-Afrikaanse publicist Peter Fabricius, consultant van het Institute of Security Studies, denkt dat het goed mogelijk is dat de ontdekking van het gas juist in Cabo Delgado zelf ‘een gevoel van achterstelling bij de veelal jonge ASWJ-strijders verergert’. Hij legt uit: “Die hebben waarschijnlijk het gevoel dat ook deze onverwachte voorspoed weer volledig aan hen voorbij zal gaan, net als alle andere economische kansen in het verleden.”

Een groot obstakel bij het grondig analyseren van het geweldsprobleem is dat Mozambique de regio zoveel mogelijk afsluit voor journalisten en onderzoekers. De regering probeert de berichtgeving over het geweld te minimaliseren en doet de aanvallen zelf vaak wat bagatelliserend af als ‘criminaliteit’.

Niettemin suggereerde Carlos Zacarias, voorzitter van de Mozambikaanse gas- en olietoezichthouder Instituto Nacional de Petróleo, vrijdag dat de gasbedrijven alle extra beveiligingskosten van hun belastingafdrachten mogen aftrekken. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om kosten voor het inhuren van private beveiligingsbedrijven en het vervoeren van personeel per vliegtuig in plaats van over de weg.

Lees ook: 

Mozambikaanse politiek ziet aardgas als pot met goud aan de horizon

Mozambique gaat naar de stembus. Regeringspartij Frelimo stortte het land de laatste jaren in crisis met een groot schuldenschandaal, maar wint waarschijnlijk toch opnieuw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden