LevenslessenMKB

MKB-voorzitter Jacco Vonhof: Het mooiste beroep dat er is? Glazenwasser

Beeld Merlijn Doomernik

Hij begon als ‘jongen van de ladder’ in Zwolle. Later bouwde Jacco Vonhof (50) daar een bloeiend schoonmaakbedrijf op. Als MKB-voorzitter wordt hij nu overstelpt met verhalen van hard getroffen ondernemers door de coronacrisis.

1  Word ondernemer

“Het MKB-ondernemerschap zit een klein beetje in de familie. Mijn moeder is de dochter van de melkboer, mijn vader de zoon van de kapper. Mijn vader koos niet voor het ondernemerschap. Hij was een heel goede manager. Hij werkte in Enschede in de textiel toen die hele industrie eind jaren zestig instortte. Er ontstond grote werkloosheid in Twente, maar hij vond een baan bij Cemsto, destijds een iconisch schoonmaakbedrijf in Nederland. Hij hield me altijd voor dat je als ondernemer in de schoonmaak goed kan verdienen. Toen hij uiteindelijk directeur werd van Noord-Nederland met standplaats Groningen verhuisden we naar het dorp Balkbrug en later naar Bovensmilde bij Assen.”

2  Pas als ouder zie je hoe zwaar je ouders het hadden

“In Bovensmilde, in Drenthe, woonden wij in de Schoolstraat. Daar stond ook mijn school die in mei 1977 werd gegijzeld door jonge Zuid-Molukkers uit de aangrenzende Molukse wijk. Zeven jaar was ik. Mijn zusje van vier zat aan de overkant in de kleuterklas die net op tijd werd ontruimd.

De gijzeling duurde vier chaotische dagen. De eerste nacht sliepen we op de grond, maar de tweede nacht hadden hulpdiensten matjes en dekens geregeld. Dat er iemand stond met een handgranaat en een automatisch geweer maakte indruk, vooral op de oudere leerlingen. Ze moesten uit het raam hangen en zingen: ‘Van Agt wij willen leven.’ Het is vooral hun angst die ik heb meegekregen. Ik herinner me niet dat ik zelf bang was, maar voor mijn ouders was het een verschrikking. Dat realiseer ik me des te meer nu ik zelf kinderen heb: als ik me voorstel dat hun iets overkomt, word ik al gek bij de gedachte.

Onze school werd tegelijk met de gekaapte trein bij De Punt ‘bevrijd’. Nadat wij allemaal het gebouw hadden verlaten, reed er een tank naar binnen. De school moest daarna worden gesloopt. Onze straat was een soort belegerde zone met marechaussee en militairen die de toegang controleerden: heel spannend voor een klein jongetje. Maar eigenlijk was het ook een heel leuke tijd. Bijna een jaar lang gingen we naar een tijdelijke school in Assen, we kregen schoolreisjes aangeboden en veel aandacht van psychologen en sociologen. Iedereen behandelde ons als knuffelkinderen.

Op mijn moeder heeft de gijzeling grote impact gehad: ze was heel voorzichtig, en altijd bang dat er iets ergs met ons kon gebeuren. Dat bepaalde mijn jeugd, zeker in een latere fase. Vanaf mijn veertiende woonden we in Zwolle waar voor mij veel te beleven was, maar ik had een soort meldingsplicht en moest steeds laten weten waar ik uithing. Als puber wil je dat niet meer, het leidde dan ook tot irritaties en gedoe.”

Beeld Merlijn Doomernik

3  Geen mooier beroep dan glazenwasser

“Ik ben niet eigenzinnig maar ik wil wel graag zelf bepalen wat ik doe. Dat is denk ik ook de reden dat ik ondernemer ben geworden. Alle andere mogelijkheden die ik heb geprobeerd pasten mij niet. In vaste dienst ben ik nooit geweest, mede omdat werkgevers niet zaten te wachten op iemand zonder mooie vooropleiding.

Na mijn vwo ben ik wel begonnen aan studies. Eerst Nederlands, met het idee na mijn propedeuse over te stappen naar de hbo-opleiding boekhandel en uitgeverij in Haarlem. Op school had mijn leraar Nederlands mij aangestoken met zijn passie voor literatuur. Maar de studie was niks voor mij: het ging meer over taal dan over literatuur. Ook mijn studie rechten daarna hield ik na twee jaar voor gezien.

Ik heb daarna gewerkt als onder meer koerier, afwasser en heftruckchauffeur in een kruidenfabriek. Ik hield het nooit lang vol, want altijd vond ik dat iets beter, anders of sneller kon. Dat er niet naar mij werd geluisterd snap ik nu wel, maar toen maakte het me onrustig.

Een plan heb ik nooit gehad. In mijn wereld moet het wel makkelijk gaan. Na eerdere schoonmaakbaantjes in kantoren die ik via mijn vader had gekregen, was een buitenklus als glazenwasser dan ook een voor de hand liggende oplossing. Ik begon klassiek: in een woonwijk in Zwolle waar ik van raam naar raam ging. Als jonge vent paradeerde ik met een ladder op mijn schouder en een beetje kort shirtje aan door de binnenstad. Ik voelde me vrij. Geweldig, het mooiste beroep dat er is.”

4  Personeel aannemen is een aha-erlebnis

“En toch. Glazenwassen is leuk, maar niet als het regent of koud is. Ik besloot het anders aan te pakken en begon op mijn tweeëntwintigste voor mezelf met Novon schoonmaak- en bedrijfsdiensten. In het begin werkte ik samen met mijn vrouw Linda, maar al gauw nam ik personeel in dienst, mijn grootste aha-erlebnis die je mensbeeld een beetje verandert. Je treft goede en slechte werkers, je verliest geld en vrienden. Een harde leerschool. Er is geen fout in een managementboek beschreven of ik heb hem wel gemaakt.

Novon is in 28 jaar uitgegroeid tot een heel mooi bedrijf waarmee ik iets wil betekenen voor kwetsbare mensen die bij ons vaak hun eerste stap op de arbeidsmarkt zetten. Mensen van wie je hoopt dat ze niet hun hele leven schoonmaker blijven. Ik ben er trots op, toch weet ik niet of ik het nog eens zou doen. Als je jong bent, ben je niet bang om hoog te staan, wat kan er gebeuren? Maar als ik nu op een trapje sta, heb ik hoogtevrees en ben ik bang om te vallen. Wie meer te verliezen dan te winnen heeft, wordt defensief, je begint niet meer onbevangen een bedrijf. Ik ben een ondernemend individu, jaag iets aan en help het de goede kant op te duwen, maar ik weet niet of ik per se de beste ondernemer ben.” 

5  Stel iemand aan die beter is dan jij

“Ik heb niet heel veel verstand van en evenmin veel interesse in geld. Ik ben ook niet hard, geen conflictenman. Als er problemen waren ontsloeg ik mensen niet, maar gaf ze een andere baan in het bedrijf. Daar gingen ze soms iets doen wat ik niet wist. Patiencen waarschijnlijk. Bij dingen die ik niet kon, draaide ik mijn gezicht weg, maar dat was geen oplossing. Toen het financieel bergafwaarts ging, zakte ik door het ijs en besefte ik dat er een goede manager nodig was. En zo werd het criterium: iedereen die hier binnenkomt moet beter zijn dan Jacco.

Op den duur besteedde ik nog maar tien procent van de tijd aan mijn bedrijf. Vijftien jaar geleden heb ik mezelf ontslagen als directeur en dat maakte de weg vrij voor ander werk. Ik was druk in commissariaten en kwam in het bestuur van mijn brancheorganisatie waar ik cao-onderhandelingen deed. Het spel op de grens tussen werkgevers en werknemers vond ik interessant.”

Beeld Merlijn Doomernik

6  Praat in gewone taal

“Dat ik twee jaar geleden gevraagd werd als voorzitter van MKB-Nederland verraste me, maar ik was te ijdel om nee te zeggen. Ik dacht: als ik het niet kan, kom ik er wel achter. Mijn opdracht was kleine en middelgrote bedrijven, de kurk waar onze economie op drijft, zichtbaarder te maken, meer elan te geven. Dat ligt mij wel. Ik heb me altijd verwonderd over de gepercipieerde afstand tussen Den Haag en de rest van Nederland. Ik kwam naar Den Haag om daar als ondernemer te vertellen hoe de rest van Nederland werkt, maar als je niet weet hoe Den Haag werkt kom je geen stap verder. Ik heb geleerd: maak het niet complex, vertel in gewone taal hoe het toegaat in een bedrijf, hoe de relatie is tussen werkgever en werknemer in de context van de samenleving.

Lobbyen en dingen veranderen in Den Haag kost moeite en tijd, ik ben er gaandeweg beter in geworden. Maar toen brak corona uit en kwam alles in een snelkookpan. De crisis is diep, er zijn veel onderwerpen die al je aandacht vragen. Bepaalde branches hebben het nu heel zwaar. Ook mijn eigen bedrijven – ik heb er meerdere – zijn stevig geraakt. Continu willen individuele leden en bedrijven hun persoonlijke verhaal en verdriet bij je kwijt. Dat hakt erin. Ik wil iedereen persoonlijk laten weten dat ik hun verhalen hoor, maar dat lukt niet meer. Het zijn er te veel.

7  Afkomst, cultuur, beperking maken niet uit

“Wat mij drijft is de gedachte dat ondernemerschap, werkgeverschap voorwaarden schept voor een goede samenleving en een goede verdeling. Omdat ikzelf een jongen van de ladder ben en het werk ken van mensen die meestal niet uit een geprivilegieerde omgeving komen, vind ik de sociale agenda het boeiendst.

De dood van George Floyd heeft veel losgemaakt, ook in Nederland. Daarmee staat ook institutionele discriminatie, ook op de arbeidsmarkt, vol in de aandacht. Ik heb zelf mensen van tientallen verschillende nationaliteiten in mijn bedrijf. Afkomst, cultuur, beperking, het maakt mij allemaal niet uit, als iemand maar geschikt is voor de baan. Natuurlijk zullen er werkgevers zijn die bewust discrimineren – die mensen heb je overal – maar ik ben ervan overtuigd dat de overgrote meerderheid van de ondernemers in mijn achterban deugt.

Onbewuste voorkeuren, daarvan geloof ik wel dat die op iets grotere schaal voorkomen. We waren begin dit jaar bij MKB-Nederland bezig daarover een informatieve campagne richting werkgevers op te zetten, ook over het belang van diversiteit in bedrijven, maar de coronacrisis heeft die helaas vertraagd. Die gaan we zeker weer oppakken. Het streven is een arbeidsmarkt waar iedereen gelijke kansen heeft.

Ik geloof erg in het aanjagen van ondernemerschap. Mensen die goede dingen doen de ruimte geven en er samen een mooier Nederland van maken. Dat begint bij iemand die de motor aanzet, die kansen ziet en waarde toevoegt. Daarom zit ik ook hier.

Ik heb geen spijt van hoe ik dingen heb gedaan. Dat is natuurlijk makkelijk gezegd als het goed gaat. Dit interview had je niet afgenomen als het met mij was mislukt. We lezen graag succesverhalen: geschoonde verhalen van mensen die het gehaald hebben en die hun tegenslag kunnen uitleggen als les. Ik ben het bewijs dat je er ook kan komen zonder opleiding, maar ik zie mezelf wel als iemand die een beetje geluk heeft gehad.” 

Jacco Vonhof (Enschede, 1969) ging na het vwo studeren in Groningen, maar keerde na drie jaar als gesjeesde rechtenstudent terug naar Zwolle. Daar begon hij, na tal van baantjes, in 1993 voor zichzelf als glazenwasser. Zijn eenmanszaak bouwde hij in de loop der jaren uit tot het schoonmaakbedrijf Novon Schoonmaak, met ruim 2100 medewerkers. In 2016 nam Novon schoonmaakbedrijf Vlietstra over. Daarnaast is Vonhof aandeelhouder van uitzendbureau Djopzz. Hij is actief in verschillende bestuursfuncties en onder meer lid van de raad van toezicht van museum de Fundatie in Zwolle. Eerder zat hij vanuit de regio vijf jaar in het dagelijks bestuur van VNO-NCW. Sinds 2018 is hij voorzitter van MKB-Nederland. Vonhof werd in 2012 Ridder in de Orde van Oranje Nassau, Kanselarij der Nederlandse Orden. Hij is getrouwd, vader van een tweeling van bijna 20 en groot fan van PEC Zwolle.

Trouw vraagt wekelijks een bekende of minder bekende Nederlander: welke levenslessen heeft u geleerd?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden