Toeslagenaffaire

Ministerie schrapte onwelgevallige passages uit onderzoeksrapport Belastingdienst

Nadat blijkt dat de Belastingdienst stukken achterhoudt in rechtszaken tegen gedupeerde ouders van wie de kinderopvangtoeslag is stopgezet, stelt staatssecretaris Menno Snel een onderzoek in. Maar zijn ambtenaren bemoeien zich daar actief mee, en schrappen onwelgevallige passages uit het rapport.

Ambtenaren van het ministerie van financiën hebben rechtstreeks ingegrepen in een onderzoek naar het achterhouden van stukken door de Belastingdienst. Zij kregen toegang tot conceptverslagen van de onderzoekers, deden aanpassingen en schrapten bepaalde passages.

Dat blijkt uit e-mails en documenten die het ministerie van financiën heeft vrijgegeven na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur door Trouw en ‘RTL Nieuws’. De mails en documenten laten zien dat het ministerie in hoge mate kon bepalen wat er wel en niet onderzocht werd.

Een jaar lang toeslagen-affaire:

September 2018: Uit onderzoek van Trouw blijkt dat de Belastingdienst onwelgevallige stukken achterhoudt in rechtszaken tegen ouders van wie de kinderopvangtoeslag is stopgezet.

April 2019: De Raad van State oordeelt vernietigend over het optreden van de fiscus.

Mei 2019: Trouw en ‘RTL Nieuws’ onthullen dat de Belastingdienst sjoemelde met bewijsmateriaal om toeslagen stop te zetten. De Autoriteit Persoonsgegevens doet onderzoek naar mogelijk etnisch profileren.

Juni 2019: Staatssecretaris Snel geeft toe dat er sprake was van ‘tunnelvisie’ bij de fiscus en hemzelf.

Juli 2019: De rechter draagt de fiscus op het volledige onderzoeksdossier tegen een gedupeerde ouder openbaar te maken. De fiscus is hier eind augustus tegen in beroep gegaan. 

Het gaat om een onderzoek naar het optreden van de Belastingdienst in het onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag bij honderden ouders in 2014. Staatssecretaris Menno Snel (D66) van financiën kwam daar het afgelopen jaar al meerdere keren door in politieke problemen. Voor het zomerreces gaf hij in de Tweede Kamer toe dat de Belastingdienst, en ook hijzelf, aan ‘tunnelvisie’ leden bij het stopzetten van toeslagen en jarenlang slepende procedures tegen ouders die in grote financiële problemen kwamen.

Vorig jaar september stelde Snel een onderzoek in toen uit onderzoek van Trouw bleek dat de Belastingdienst herhaaldelijk stukken achterhield in rechtszaken tegen ouders van wie de kinderopvangtoeslag onrechtmatig was stopgezet. Gespecialiseerde IT’ers moesten de systemen van de Belastingdienst doorzoeken op stukken die eigenlijk aan de rechter voorgelegd moeten worden.

‘Geen volledig beeld’

De onderzoekers gaven in een tussenrapportage aan dat zij ‘geen volledig beeld’ konden krijgen, omdat medewerkers van de Belastingdienst mogelijk documenten hadden gewijzigd, verplaatst of vernietigd. Daarom wilden zij kijken naar autorisaties van medewerkers, om na te gaan tot welke documenten zij toegang en ‘schrijfrechten’ hadden.

Uit e-mails van ambtenaren van het ministerie blijkt dat deze tussenrapportage doelbewust is aangepast. Zo werd de verwijzing naar het onderzoek naar ‘autorisaties’ uit het rapport verwijderd, uit angst dat dit later bekend zou worden. “Ik heb in rood wat aanpassingen gedaan, om e.e.a. verder aan te scherpen, maar ook met het oog op het eventueel moeten verstrekken van dit stuk. Wat ik heb weggehaald, is het onderzoek naar de autorisaties”, schrijft een ambtenaar.

‘Afstemming met de onderzoekers’

In een brief aan de Tweede Kamer, afgelopen vrijdag, naar aanleiding van het openbaar maken van deze documenten, stelt staatssecretaris Snel dat het onderzoek naar autorisaties ‘geen toegevoegde waarde’ zou hebben en ‘na afstemming met de onderzoekers buiten beschouwing is gelaten’. Op vragen van Trouw en RTL over de inmenging in het onderzoek wil Snel pas later ingaan, laat een woordvoerder weten.

Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) reageren verbolgen op de nieuwe onthulling. Volgens Leijten laat dit zien dat de houding van het ministerie in de zaak nog niet veranderd is. “Nog altijd is het toedekken, bedekken en indekken. Toegeven is wat nodig is, maar duidelijk niet de inzet.”

Omtzigt laat weten in juni specifiek naar eerdere versies van het rapport en e-mails van ambtenaren daarover te hebben gevraagd. “De staatssecretaris heeft de Kamer destijds bezworen dat hij alle informatie daaruit zou delen. Nu blijkt het, niet voor het eerst in deze zaak, toch weer anders te liggen als originele documenten boven tafel komen.” Omtzigt en Leijten willen dat Snel alsnog alle concept-rapporten van de onderzoekers openbaar maakt.

Eerder bleek al uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws dat Financiën het onderzoek op een andere manier inperkte. Bestanden bij opsporingsdienst Fiod werden niet doorzocht terwijl de onderzoekers daar op aandrongen. Later werd daar alsnog een document gevonden waaruit bleek dat medewerkers van de Belastingdienst in 2015 al waarschuwden dat de stopzetting van toeslagen niet vol te houden was, omdat ouders niets te verwijten viel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden