CoronacrisisGGD-aanbesteding

Miljoenenaanbesteding door de GGD van test- en vaccinatielijnen rammelt

Een callcentre in Tilburg waar telefonisten afspraken inplannen voor een coronatest. Beeld ANP
Een callcentre in Tilburg waar telefonisten afspraken inplannen voor een coronatest.Beeld ANP

De aanbestedingsdocumenten, waarin de GGD de coronatestlijn en de vaccinatielijn aan callcenter Teleperformance gunt, zijn slecht onderbouwd. Sommige documenten ontbreken zelfs. 

Haastige spoed is zelden goed, ook als het om overheidsaanbestedingen gaat. De landelijke gezondheidsdienst GGD GHOR heeft de coronatestlijn – waar medewerkers testafspraken inplannen en negatieve testuitslagen doorbellen – en de vaccinatielijn voor het regelen van prikafspraken volledig uitbesteed aan het internationaal opererende callcenter Teleperformance. In beide gevallen gaat het om een onderhandse aanbesteding. Dat wil zeggen dat de klus nooit openbaar is aangeboden en dat andere bedrijven die interesse hadden geen kans kregen. Dat is niet alleen vervelend voor de partijen die de klus graag hadden binnengehaald, maar ook voor de burger. 

Lastig te controleren

Een onderhandse deal is lastig te controleren, zegt Elisabetta Manunza, hoogleraar Europees aanbestedingsrecht aan de Universiteit Utrecht. “Bij een onderhandse aanbesteding wordt vooraf geen en achteraf slechts summiere informatie gegeven. Burgers kunnen zo niet controleren of er juiste en doelmatige beslissingen zijn genomen. Het is dus maar de vraag of de overheid hier heeft gekozen voor de partij die de samenleving het beste dient”, zegt ze. 

Het gaat ook nog eens om veel geld. Aanbestedingen met een waarde van meer dan 214.000 euro moeten in beginsel openbaar zijn. In dit geval gaat het om miljoenen, benadrukt  Maurice Essers, advocaat gespecialiseerd in het aanbestedingsrecht. De GGD heeft van het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport in mei dertig miljoen euro gekregen voor de coronatestlijn, en in december nog eens 160 miljoen euro voor de vaccinatielijn. 

Andere partijen zijn wel benaderd in het kader van zogenoemd ‘desk research’. Dat hoeft niet meer te om het lijf te hebben dan het googelen van de term ‘callcenter’. Die partijen – onbekend is om wie het gaat en hoeveel het er zijn – is gevraagd om basisinformatie te verstrekken. Of ze genoeg capaciteit hadden voor de klus, bijvoorbeeld. Gebruikelijk is om geschikte partijen te vragen een offerte op te stellen, zodat voor de voordeligste partij kan worden gekozen. Dat scheelt al snel miljoenen,  zegt Huib van Romburgh, hoogleraar aanbestedingsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Voor deze aanbestedingen is alleen bij Teleperformance  een prijsopgave aangevraagd. Dit kan gerechtvaardigd zijn als uit de basisinformatie van de andere gegadigden bleek dat zij de klus nooit konden klaren, bijvoorbeeld omdat ze maar over een tiental werknemers en een beperkt aantal computers zouden beschikken. De documenten scheppen echter geen duidelijkheid.

De burger is de dupe

Dat andere bedrijven geen bod konden doen, is kwalijk voor de marktwerking, maar burgers zijn pas echt de dupe van een slechte aanbesteding, zegt hoogleraar Manunza. “Het heeft direct effect op de bestrijding van het virus. Datalekken bij de GGD, een  vaccinatieprogramma dat lang duurt, het hangt allemaal samen met hoe iets georganiseerd en aanbesteed is.” 

De GGD gaf in de aanbestedingsdocumenten van de coronatestlijn aan dat het snel moest gebeuren, waardoor er geen tijd was voor een openbare aanbesteding. Of dat de keuze voor een onderhandse aanbesteding rechtvaardigt, betwijfelt Maurice Essers, omdat er een goed én snel alternatief bestaat. De Europese Commissie heeft het, juist vanwege het belang van snelle besluiten, voor overheden mogelijk gemaakt om binnen vijftien dagen een openbare aanbesteding rond te krijgen. 

Bovendien maakt het nog niet duidelijk waarom voor de coronatestlijn geen andere partij is gekozen. Daarover moet de GGD volgens Essers wel duidelijkheid verschaffen. “Anders kunnen de partijen die ook zijn benaderd, maar niet zijn gekozen het besluit niet bij de rechter aanvechten. Omdat ze niet weten waarom niet voor hen, maar voor Teleperformance is gekozen.”

In het aanbestedingsdocument van de vaccinatielijn breekt de tekst zelfs af op het punt waarop de uitleg over de onderhandse aanbesteding moet beginnen. Volgens de GGD gaat het om een fout. De gezondheidsdienst heeft Trouw de rest van de tekst toegestuurd. Daarin staat dat voor een onderhandse aanbesteding is gekozen vanwege spoed en omdat Teleperformance, dat toen al verantwoordelijk was voor de coronatestlijn, inmiddels ervaring had met het systeem van de GGD, CoronIT. GGD beredeneert dat het voor vertraging zou zorgen om de vaccinatielijn aan een andere partij te gunnen, die dat systeem nog niet kent. De vraag is of die aanname terecht is.

Lees ook: 

Weer iemand opgepakt voor stelen persoonsgegevens bij GGD

Een zesde man is gearresteerd voor de diefstal van persoonsgegeven uit de coronasystemen van de GGD. Het gaat om een achttienjarige man uit Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden