Innovatiebox

‘Miljarden aan stimuleren van innovatie moet gerichter’

Hotelbedrijf Booking.com geldt als een van de veel aangehaalde voorbeelden van bedrijven die veel innovatiegeld binnenhalen. Beeld ANP
Hotelbedrijf Booking.com geldt als een van de veel aangehaalde voorbeelden van bedrijven die veel innovatiegeld binnenhalen.Beeld ANP

De miljarden die de overheid jaarlijks uittrekt voor innoverende bedrijven moeten echt anders worden besteedt, vindt onderzoeker Evert-Jan Velzing.

Dirk Waterval

Mooi dat de overheid innovatie bij bedrijven wil stimuleren, maar dat doet ze nu helemaal verkeerd. Dat harde oordeel velt Evert-Jan Velzing, onderzoeker op het gebied van duurzaamheid en innovatie bij de Hogeschool Utrecht.

Bedrijven kunnen belastingvoordeel krijgen als zij kunnen aantonen dat zij een deel van hun winst te danken hebben aan een innovatie die zij eerder hebben gedaan. Maar die belastingvoordelen komen veel te veel terecht bij enkele zeer grote bedrijven, stelt Velzing.

Centraal Planbureau en Algemene Rekenkamer waren eerder al weinig enthousiast

Het is niet de eerste keer dat de zogeheten ‘innovatiebox’ bekritiseerd wordt, ook het Centraal Planbureau en de Algemene Rekenkamer toonden zich er een paar jaar geleden weinig enthousiast over. Toch staat de regeling nog altijd overeind, zij het in iets versoberde mate. Zo is het lage tarief dit jaar nog verhoogd van 7 procent naar 9 procent van de innovatiewinst.

Dat maakt Velzing echter niet minder kritisch. Hij reageert in economenblad ESB op een stuk dat drie ambtenaren van het ministerie van financiën onlangs publiceerden. Daarin lieten zij zien dat de belastingvoordelen alleen maar méér naar grote bedrijven stroomt.

100 miljoen euro aan belastingkorting

Van de totale 1,9 miljard euro die de overheid in 2018 uittrok, ging 80 procent naar slechts negentien bedrijven. Die waren daarmee elk goed voor gemiddeld 100 miljoen euro aan belastingkorting. De ambtenaren concluderen zelf ook dat het geld ‘steeds meer’ bij die grote ondernemingen terechtkomt.

In 2022 zal het ministerie volgens een raming ruim 1,4 miljard euro kwijt zijn aan de innovatiebox. Naast dat dit geld de kleine en beginnende bedrijven voorbij zal gaan – die maken immers nog weinig of zelfs helemaal geen winst – is het volgens Velzing ook ‘schieten met hagel’. “Het is heel ongericht beleid: iedereen die innoveert kan er in theorie aanspraak op maken, terwijl niet alle innovaties per se goed zijn voor de maatschappij”, zegt hij.

Veel gerichter stimuleren

Denk daarbij bijvoorbeeld aan ontwrichtende sociale media, energieslurpende ICT-uitvindingen of nieuwe dienstverlening in de financiële sector waar de maatschappij als geheel niet mee geholpen is. Het kabinet zou dus veel gerichter moeten stimuleren, vindt Velzing, bijvoorbeeld bij bedrijven die inzetten op verduurzaming.

De vraag is of dat wel mag. Zo is niet duidelijk of de Brusselse Gedragscodegroep, een internationaal overlegorgaan dat schadelijke belastingconcurrentie tegen moet gaan, wel zal instemmen met gerichter innovatiebeleid.

En anders kan de Europese Commissie er ook nog wat van vinden: die ziet erop toe dat landen geen ongeoorloofde staatssteun uitdelen aan bedrijven. Daar zou eventueel sprake van kunnen zijn als de overheid geld uitdeelt aan een klein groepje bedrijven, waar de rest van BV Nederland geen aanspraak op mag maken. Juist met brede, ongerichte belastingvoordelen zoals de huidige innovatiebox heeft ‘Brussel’ geen problemen.

Lees ook:

CPB: overheid geeft miljarden aan innovatiebeleid op verkeerde manier uit

De bestaande miljardenregelingen om innovatie te stimuleren werken averechts, concluderen onderzoekers van het Centraal Planbureau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden