Energiebeleid

Mexico wedt tegen beter weten in op de failliete olie-industrie

De haven van Dos Bocas in Tabasco, Mexico, waar een nieuwe olieraffinaderij is geopend. Beeld EPA, Jaime Avalos

Het coronavirus mag ook Mexico grotendeels lam hebben gelegd, in het plaatsje Dos Bocas, in de zuidelijke deelstaat Tabasco, gaat het werk gewoon door. Sinds vorig jaar bouwt Mexico er, voor het eerst sinds de jaren zeventig, een nieuwe olieraffinaderij.

'Dos Bocas' moet het kroonjuweel worden van de regering van president Andrés Manuel López Obrador, de populist die in 2018 met overmacht de verkiezingen won met de belofte corruptie, armoede en ongelijkheid aan te pakken. De nationale olie-industrie speelt daarin voor hem een cruciale rol. Hij belooft de productie op te voeren, de zes raffinaderijen in het land te renoveren en met Dos Bocas een gloednieuwe uit de grond te stampen.

"We gaan de olie-industrie redden, het is de hefboom voor de ontwikkeling van Mexico," zei de president in mei vorig jaar trots tijdens een bezoek aan Dos Bocas.

Critici plaatsen echter steeds meer vraagtekens bij die grote plannen. Want hoe kan een land inzetten op de olie-industrie, juist nu de wereldeconomie door de coronacrisis in een recessie is gestort en de olieprijzen de afgelopen maanden zijn gekelderd?

Een weinig vooruitstrevende koers

“Andrés Manuel López Obrador is geobsedeerd door het gebruiken van olie als motor voor de nationale ontwikkeling”, waarschuwt columnist Martín Moreno van nieuwswebsite SinEmbargo. “Hij vraagt ons om offers om de raffinaderij van Dos Bocas te financieren, een project dat twaalf miljard dollar kost.”

Al voor de coronacrisis werd López Obrador's energiebeleid bekritiseerd. Niet alleen lijkt het groot inzetten op olie in de context van de transitie naar duurzame energie weinig vooruitstrevend, ook kraakt het oliemonopolie van staatsbedrijf Petróleos Mexicanos (Pemex) aan alle kanten.

Pemex is het op een na grootste bedrijf in Latijns-Amerika, na het Braziliaanse Petrobras. Het balanceert echter al op de financiële afgrond. Eind april maakte Pemex bekend een duizelingwekkend verlies van zo'n 23 miljard dollar te hebben geleden in het eerste kwartaal van 2020. De schuld is inmiddels opgelopen tot zo'n 100 miljard dollar; Amerikaanse kredietbeoordelaars hebben Pemex gedegradeerd tot 'schroot'.

“De Mexicaanse regering zet onder López Obrador puur en alleen in op productie, maar daardoor blijft Pemex verlies lijden”, zegt Gonzalo Monroy, een energie-expert in Mexico-Stad.

Geen geld voor innovatie in oliestaatsbedrijf

Pemex werd in 1938 opgericht na de nationalisering van de Mexicaanse olie-industrie. Sindsdien is het een symbool voor de Mexicaanse nationale soevereiniteit; de inkomsten worden gebruikt om sociaal beleid en economische ontwikkeling te stimuleren. Begin deze eeuw begon het imago van Pemex evenwel af te brokkelen. Na een piek van 3,4 miljoen vaten per dag in 2004 is de productie gekelderd tot minder dan 1,8 miljoen vaten per dag nu. De infrastructuur van Pemex kraakt aan alle kanten; de raffinaderijen produceren nauwelijks nog benzine, waardoor Mexico als olieproducerend land benzine moet importeren. Geld voor innovatie is er niet.

“Hét probleem van Pemex is dat het niet wordt geleid als een bedrijf”, zegt Gonzalo Monroy. "Het wordt vaak door lokale regeringen gebruikt als een instrument om sociale onrust de kop in te drukken door het scholen en wegen te laten financieren. En voor de federale regering is het makkelijker Pemex uit te melken door de belastingen op de productie te verhogen, dan de begroting recht te trekken door een fiscale hervorming."

Als staatsbedrijf kan Pemex in Mexico technisch niet bankroet gaan, ook al geldt de oliegigant in de Verenigde Staten sinds 2009 al als technisch failliet. De huidige malaise is volgens Monroy echter niet lang meer uit te houden. “Als er niets fundamenteel verandert, is het mogelijk dat Pemex in 2025 implodeert”, waarschuwt hij. “Dat heeft grote gevolgen voor de rest van het land. Zonder de inkomsten van Pemex kan Mexico veel sociaal beleid niet meer financieren.”

Een onafwendbaar fiasco

Volgens critici als Monroy moet Pemex daarom stoppen met het inzetten op productie. Onrendabele olievelden moeten worden gesloten, net als de afbrokkelende en nauwelijks nog producerende raffinaderijen, aangezien Pemex toch al zijn meeste benzine importeert. Daarnaast moet het bouwen van Dos Bocas worden gestopt. Volgens het Mexicaanse Instituut voor Competitiviteit is dat sowieso onafwendbaar; in een vorig jaar gepubliceerde analyse stelde de denktank dat de kans dat de raffinaderij een succes wordt slechts twee procent is.

Of López Obrador die kritiek ter harte neemt, lijkt onwaarschijnlijk. “Hij is een enorm bewonderaar van de Mexicaanse geschiedenis. Hij droomt van energiesoevereiniteit en Dos Bocas staat centraal in zijn politieke nalatenschap”, stelt Gonzalo Monroy. “Pemex en olie zijn voor hem niet een kwestie van economie, maar ideologie.”

Lees ook: 

Waarom de Amerikaanse olie opeens min veertig dollar kostte

Wie een koopcontract voor olie heeft, maar die olie nergens kan laten, heeft een probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden