Opiniestuk Maarten Camps

Met versnipperd innovatiebeleid gaat Europa steeds verder achterlopen, stelt topambtenaar

Samsung, een Zuid-Koreaans bedrijf, innoveert rustig verder met zijn smartphones. Beeld ANP

Europese lidstaten moeten hun innovatiebeleid snel eens rechttrekken, betoogt de hoogste ambtenaar van het ministerie van economische zaken.

Europa moet aan de bak wil het landen als de Verenigde Staten en China economisch een beetje bijbenen. Voor economische groei is innovatie nodig, en de regels daarvoor zijn hier nu te versnipperd. Dat stelt topambtenaar Maarten Camps (economische zaken) in vakblad ESB. Als enige ambtenaar mag hij jaarlijks op persoonlijke titel een opiniebijdrage schrijven.

Hij pakt dat podium om zijn zorgen te uiten. Europa is momenteel geen bakermat van techconglomeraten als Apple, Samsung, Facebook en anderen. En dat is volgens hem niet heel raar: succesvolle bedrijven kunnen hier moeilijk opschalen. Tijdens het passeren van landsgrenzen komen zij steeds in nieuw wettelijk vaarwater.

Bij het gladstrijken van die wettelijke oneffenheden spelen steeds drie reflexen, zegt Camps. Bij concrete, EU-brede beleidsvoorstellen vrezen lidstaten ineens voor hun nationale beleidsruimte. Daarnaast zouden lidstaten bang zijn geld voor innovatie uit trekken omdat dit nú geld kost, terwijl ze het toekomstige verdienvermogen door die investeringen dan vergeten.

En ten derde, stelt hij: Europa zou innovaties te veel reguleren uit angst dat ze qua ethiek en privacy uit de klauwen gaan lopen. 

Maarten Camps.Beeld Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Privacy & kunstmatige intelligentie 

In Brussel staat privacy inmiddels hoog op de agenda. Twee jaar terug kwam er de Algemene Verordening Gegevensbescherming, mede vanwege schandalen rondom Facebook en Google. Ook roept de opkomst van kunstmatige intelligentie allerlei ethische vragen op. 

Heel belangrijk om die vragen te blijven stellen, zegt Camps in zijn opiniestuk. Maar je kunt robots en slimme apparatuur ook blijven doorontwikkelen in gebieden waar ze niet gelijk aan privacy en ethiek raken, bijvoorbeeld in de industriële sector. Sectoren waar ongebreidelde groei van kunstmatige intelligentie weinig kwaad zou kunnen, geeft hij niet.

Nog niet zo lang geleden drukte Europa nog een mooi stempel op technologische vooruitgang. Als voorbeeld neemt Camps de mobiele telefoon, waarbij bedrijven als het Finse Nokia en Zweedse Ericsson ooit marktleiders waren. Nokia zou tussen 1998 en 2007 goed zijn geweest voor een kwart van de economische groei in Finland. Maar toen kwam de smartphone. En werd Europa ingehaald. Links (door het Amerikaanse Apple) en rechts (door het Zuid-Koreaanse Samsung).

Zorgelijk, vindt Camps, omdat er tegenwoordig slechts ruimte is ‘voor een klein aantal winnaars’. Een winner-takes-mostdynamiek, noemt hij het. Na het aanvankelijke succes kan het uitrollen van aanverwante applicaties en diensten beginnen. Ook Apple en Samsung profiteren als wegbereiders nog altijd van de standaard die zij zo’n tien jaar geleden zetten. 

Dan wordt een 1-0 achterstand al snel 2-0. Waarbij Camps er ook nog op wijst dat landen als China en Amerika hun eigen nieuwe technologieën steeds hardhandiger afschermen van buitenstaanders als Europa. Chinese geheimhouding, America first.

Dan heeft Camps ook nog een boodschap voor Nederland. En daarmee eigenlijk voor zijn eigen ministerie van economische zaken. De overheid stimuleert innovatie wel, maar wel te breed uitgewaaierd: iedereen krijgt min of meer dezelfde kansen. Mooi, maar daarmee creëer je slechts geleidelijke vooruitgang, betoogt de eerste man onder minister Eric Wiebes.

Dat terwijl je volgens hem juist de meest baanbrekende producten of diensten krijgt met gerichte overheidsinterventies. In Denemarken weten ze dat: hun succesvolle windmolenproductie draait deels op die gerichte overheidssteun. In Amerika geldt het ontstaan van het internet als voorbeeld. En in Nederland zette het investeren in de Deltawerken de sluizen open naar een wereldpositie op watermanagement.

Winstbelasting gelijktrekken

Er mag nog iets op de schop van topambtenaar Maarten Camps (ministerie van economische zaken): de winstbelasting in Europa. Die vindt hij achterhaald, schrijft hij in vakblad ESB. Honderd jaar geleden bedienden bedrijven nog een markt in het land waar ze fysiek aanwezig waren. Maar in de huidige diensten- en platformeconomie kan een onderneming het hoofdkantoor plaatsen waar het ook maar de minste belasting hoeft af te dragen.

Dat geeft Europese landen een prikkel die heffingen zo laag mogelijk te houden, in de hoop om die multinationals aan te trekken. Een onnodige race to the bottom, aldus Camps. Een gelijkgetrokken belasting is volgens hem een verregaande, maar best denkbare oplossing.

Lees ook:

Vindingrijke ondernemers leiden Nederland naar innovatieve elite

De regio Eindhoven behoort tot de meest vindingrijke streken van Europa. Door samen te klonteren steken creatieve bedrijven elkaar aan in innovativiteit.

Nederland is het op één na innovatiefste land ter wereld

Nederland klimt een plaats, van 3 naar 2, en is nu na Zwitserland de meest innovatieve economie ter wereld. En China meldt zich in de top-20.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden