Reacties

Met de pensioenverhoging laait oude discussie weer op: gaat dit ten koste van jongeren?

Een dagje uit op de Houtribdijk. Beeld ANP
Een dagje uit op de Houtribdijk.Beeld ANP

In de herfst van zijn bestaan vertoont het oude pensioenstelsel nog een van de oude manco’s: het feit dat iedereen dezelfde pensioenpot deelt zet jong tegenover oud.

Dirk Waterval

Het was meer dan tijd en het is eigenlijk nog lang niet genoeg, zo klinkt het bij veel ouderen. Die kregen donderdag te horen dat zij volgend jaar misschien op een pensioenverhoging mogen rekenen, iets wat veel van hen sinds de vorige crisis niet meer hebben meegemaakt.

Dat is zo lang geleden dat sommige gepensioneerden niet beter weten dan dat hun koopkracht elk jaar wordt uitgehold omdat hun uitkering nooit meesteeg met de inflatie. Het kabinet wil nu soepeler regels invoeren voor pensioenfondsen, zodat zij minder grote financiële buffers nodig hebben als zij hun deelnemers willen compenseren voor die inflatie.

Eigenlijk stond die versoepeling voor het jaar daarop op de planning, maar onder druk van de PvdA is dat naar voren gehaald. “Eindelijk goed nieuws”, reageert vakbond FNV, die hier de afgelopen maanden naar eigen zeggen keihard voor heeft gepleit.

Je kunt een euro maar één keer uitgeven

‘Een fopspeen’ en ‘volstrekt onvoldoende’, zo oordelen ouderenorganisaties in een gezamenlijke verklaring. De meeste ouderen gaan er ‘geen cent op vooruit’ omdat zij bij één van de grote fondsen zitten die er ook met de versoepelde regels nog te slecht voorstaan.

Pal tegenover die groep voorstanders van pensioenverhoging staan critici die zeggen dat de verhoging betaald wordt uit de zak van jongeren. De totale pensioenpot van een fonds groeit niet door soepeler regels om dat geld te mogen uitdelen, zeggen zij.

Alles wat nu méér naar ouderen gaat, kan niet naar jongeren als die later, op hun beurt, óók gecompenseerd willen worden voor inflatie. Ja, ook jonge werknemers krijgen volgend jaar eenmalig meer geld toegezegd als hun fonds genoeg buffers heeft. Maar twee procent erbij is voor een twintiger met een kleine opbouw heel wat minder dan twee procent voor een gepensioneerde, of iemand aan het eind van zijn carrière. Die heeft immers meer opgebouwd.

Voordeel van vijftigplussers

Omdat je een euro maar één keer uit kunt geven, is het voor jonge mensen van nu bovendien maar de vraag of er nog genoeg over is tegen de tijd dat zij zelf stoppen met werken. Dan krijgen ze nu meer toegezegd, maar dat uiteindelijk niet uitbetaald als het zover is. Een greep uit de kas door ouderen, stellen hoogleraren Roel Beetsma en Sweder van Wijnbergen daarom in een opiniestuk in NRC Handelsblad.

“Het nieuwe voorstel is inderdaad meer in het voordeel van vijftigplussers, en minder voor jongeren”, zegt ook pensioenwetenschapper Roel Mehlkopf van Tilburg University en denktank Netspar. In die zin stroomt er met deze beslissing ‘geld van jong naar oud’, zegt hij.

“Maar dat gebeurt constant in het huidige pensioenstelsel, en andersom net zo. Zo leggen jongeren bij verschillende fondsen eigenlijk te weinig premie in, wat ten koste gaat van ouderen. Dat is weer geld dat van oud naar jong stroomt.”

De laatste stuiptrekkingen

Het is hét kenmerk van het oude, huidige pensioenstelsel: doordat iedereen bij de meeste (grote) fondsen uit dezelfde pot lepelt, gaat een extraatje voor de één altijd ten koste van de ander. Dat levert constante spanning en vaak terugkerende discussies op.

Het is de bedoeling dat het nieuwe pensioenstelsel, waarvoor de wetgeving als het goed is in 2023 ingaat, daar verandering in zal brengen. Dan krijgt iedere werknemer en gepensioneerde zijn eigen, afgebakende aandeel in de hele pot. Wel zijn er waarborgen opgesteld om te zorgen dat het niet te veel ‘ieder voor zich’ wordt. Zo wordt de hele pot straks nog wel in zijn geheel belegd op de beurs. De beleggingsrisico’s daarvan zouden dan ‘evenwichtig’ verdeeld worden tussen jonge en oude deelnemers.

Het is een beetje alsof het oude pensioenstelsel met deze discussie over inflatiecompensatie nog een paar laatste stuiptrekkingen vertoont. Straks komt er nog één belangrijke discussie over de verdeling van het pensioengeld, als Nederland massaal overgaat op het nieuwe stelsel, zegt Mehlkopf. Dan moeten die collectieve potten verdeeld worden over miljoenen kleinere potjes. “Hopelijk zijn we daarna af van deze spanningen en discussies.”

Lees ook:

D-Day voor de ouwe dag: komt er nu écht een einde aan tien jaar pensioengepolder?

Voor welke problemen zou dat nieuwe stelsel precies een oplossing zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden