Schulden

Met chronisch geldtekort is Kevin een ideale klant voor Finse flitskredietaanbieder Ferratum

Beeld Studio Vonq

Flitskredietaanbieder Ferratum grijpt de coronacrisis aan om kwetsbare consumenten dieper in de schulden te trekken. Zoals Kevin. Eerst tevreden, maar met de rentes en boetes komen de zorgen. 

Van Kevins laatste lening bij Ferratum schrikt hij zelf. 1000 euro heeft de gokverslaafde nodig. Voor zijn huur, voor boodschappen en voor nieuwe weddenschappen. Als zijn salaris binnenkomt, betaalt hij terug, zoals hij dat al jaren doet. Hij weet dat het krediet uit Finland duurbetaald is, maar toch is hij een tevreden klant. De noodknop redt hem van zijn wanhoop als hij nergens anders meer terechtkan.

Alleen: de kosten van Kevins ­lening van 31 maart vallen onverwacht hoog uit. Anderhalve maand na ontvangst van de financiële ­impuls moet hij 1335,02 euro terugbetalen. Op jaarbasis betaalt hij 272 procent aan rente en andere kosten. “Dat is een half maandsalaris. Het staat niet in verhouding tot mijn ­inkomen”, zegt Kevin – niet zijn echte naam – op witte Puma-sokken in zijn huiskamer.

De veertiger gokt al zijn leven lang. Sinds hij een jaar of twaalf was, staat hij bij de fruitautomaten bij de Chinees of in de sportkantine. Later is hij vaste gast aan de blackjacktafel in het casino. Tegenwoordig gaat ­alles via de smartphone. Met zijn hand maakt Kevin een beweging als ware het een fruitautomaat. “Er zit nog niet zo’n armpje aan.”

Valt zijn winst tegen, dan leent hij geld. “Mijn hoogste schuld was 38.000 euro.” Kevin leent bij de bank, bij vrienden en bij flitskredietaanbieders. Zonder veel moeite ­lepelt hij de namen van flitskredietaanbieders als Cashbob en Cashper, zogenoemde kredietcowboys actief op de vrije kredietmarkt tot 2011. In dat jaar wijzigde de wet en begon de Autoriteit Financiële Markten (AFM) flitskredietaanbieder boetes uit te delen. De meeste spelers verdwenen, alleen Ferratum bleef over in Nederland.

Met zijn chronische geldtekort is Kevin een ideale klant voor de Finse multinational. Sinds 2007 is het ­bedrijf van Jorma Jokela actief in ­Nederland met peperduur, kort­lopend krediet. De maximale toegestane rentevergoeding ligt in Nederland tegenwoordig op 14 procent op jaarbasis, maar Ferratum rekent ­rustig honderden procenten.

De grootste aanbieder van minileningen in Nederland, Ferratum, verleidt klanten door te benadrukken wat de voordelen zijn van een kortlopende lening tijdens een pandemie. Op de site adviseert het Finse bedrijf klanten met ‘financiële uitdagingen’ een buffer aan te leggen met geld uit meerdere bronnen, zoals ‘een krediet of lening makkelijk beschikbaar te hebben’. De torenhoge kosten van een flitskrediet openbaren zich in de meeste gevallen pas twee weken na afsluiting van de lening.

Het Finse bedrijf is al bijna een decennium een paria in de Nederlandse kredietwereld. Het bedrijf biedt leningen aan met rente en andere kosten tot 317 procent op jaarbasis, en voert gebrekkige kredietchecks uit. 

Bij afbetaling van de lening ontstaat een nieuw financieel probleem, dat alleen kan worden opgelost met een volgende, iets hogere lening. Tot voor kort ontkwam het bedrijf aan de Nederlandse wetgeving door haar krediet in Nederland online aan te bieden vanuit Liverpool, waar de AFM niets te zeggen heeft. Tegenwoordig huist de Nederlandse afdeling onder de naam Saldodipje in Spanje. Op die manier omzeilt Ferratum het Nederlandse maximumtarief van 14 procent rente op jaarbasis.

Persoonlijke garantsteller

Dat het de AFM niet lukt om ­Ferratums praktijken te beëindigen komt doordat Ferratum gespecialiseerd is in het opsnorren van mazen in de wet. Jarenlang opereerde het bedrijf als internetbedrijf vanuit Liverpool. Door die standplaats was een Nederlandse vergunning niet nodig. Tegenwoordig bedient het ­bedrijf de Nederlandse markt vanuit Spanje.

Ferratum verbergt de werkelijke kosten van een lening voor zijn leners. Jarenlang gebeurde dat doordat klanten een dochterbedrijf van Ferratum moesten betalen om namens de lener ‘garant’ te staan. Die truc werkt dit jaar niet meer door een wetswijziging. Dus bedacht Ferratum een nieuwe constructie: leners kunnen alleen nog bekenden vragen garant te staan voor hun schulden. 

Het geld maakt Ferratum alvast over. Lukt het de lener niet om binnen twee weken een garantsteller te vinden, dan volgt een boete. In de praktijk betalen leners evenveel als vroeger. Het is die boete waar Kevin halverwege april van schrikt. In de gewijzigde constructie zijn de ­kosten zelfs voor een ervaren lener als hij niet goed te overzien. 

Ook Maria raakt begin dit jaar in paniek door de nieuwe boeteconstructie. Sinds 2016 leent de alleenstaande moeder iedere maand geld bij Ferratum. De eerste keer 800 ­euro, om te betalen voor spullen die haar zwaar puberende zoon met haar pinpas had gekocht. De tweede keer iets meer, om de eerste lening af te betalen. Waar ze nu ineens een persoonlijke garantsteller vandaan moet toveren? Ze heeft geen idee. “Wie bij Ferratum leent, vertelt dat aan niemand”, zegt ze.

Twijfelachtige constructie

Of Ferratum wegkomt met de nieuwe ontsnappingsroute is nog de vraag. De nieuwe wet biedt de AFM mogelijkheden om Ferratum een dwangsom op te leggen. Op individuele bedrijven mag de toezichthouder niet ingaan, een algemene vraag beantwoordt woordvoerder Yolanda Bieckmann wel: “Boetes zijn ook kosten. En kosten zijn gebonden aan het maximum rentetarief.”

Telefonisch wil Ferratum geen vragen van Trouw beantwoorden. Op schriftelijke vragen komt geen reactie. Twee klanten is Ferratum in ieder geval al kwijt. De paniek opende Maria’s ogen. Ze las zich in, vroeg ­advies en besloot niet meer terug te betalen – Ferratum daagt vanwege de twijfelachtige juridische constructie nooit wanbetalers voor de rechter. Ook Kevin is gestopt met betalen. Hij heeft therapie en iemand anders beheert zijn financiën, zodat hij van zijn 15.000 euro schuld afkomt. Als onderdeel van zijn verbetertraject wil hij voorkomen dat hij nog bij Ferratum kan lenen. “Ze moeten boos op me zijn.”

Stoppen met gokken zal wel niet lukken, denkt hij. “Gisteren nog heb ik gegokt.” Zijn doelen zijn bescheidener: zich inhouden als hij niet goed in zijn vel zit. Wegblijven uit het onlinecasino. En in ieder geval: geen flitskrediet meer.

De echte namen van Kevin en Maria zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Het flitskrediet, een niet uit te roeien plaag in de financiële wereld

Niemand zit te wachten op een peperduur flitskrediet dat is bedoeld voor kwetsbare consumenten in de schulden. Maar er is weinig aan te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden