Ontbossing

Melk, kaas en boter worden duurder door ‘ontbossingsvrije’ soja

Het volume gecertificeerde soja is te klein gebleven om natuurvernietiging tegen te gaan. Beeld AP
Het volume gecertificeerde soja is te klein gebleven om natuurvernietiging tegen te gaan.Beeld AP

Het bestaande RTRS-keurmerk voor duurzame soja werkt niet. Veevoerbedrijf Agrifirm komt volgend jaar met een eigen versie voor ‘100 procent duurzame soja’ die zuivelproducten iets duurder maakt.

Jelle Brandsma

Er is geen vertrouwen meer in het keurmerk voor duurzame soja waar alle Nederlandse veevoerbedrijven de afgelopen zes jaar mee werkten en dat is opgezet met onder meer het Wereldnatuurfonds (WNF). Veevoerbedrijf Agrifirm en zuivelbedrijf FrieslandCampina komen met een eigen systeem. Die soja is ‘100 procent ontbossingsvrij’, stellen de twee bedrijven. Het WNF erkent ook dat het bestaande RTRS-keurmerk niet werkt om ontbossing tegen te gaan.

Er komt een proef met een eigen aanvoerlijn. Vanaf april volgend jaar bestaat ongeveer de helft van de aankoop van soja bij Agrifirm uit ‘gegarandeerd ontbossingsvrije soja’. Het bedrijf maakt daar veevoer van en levert dat aan melkveehouders die zijn aangesloten bij zuivelonderneming FrieslandCampina.

Aparte aanvoerlijn soja

De nieuwe werkwijze gaat ertoe leiden dat melk, kaas en boter in de supermarkt iets duurder worden. De kosten van een aparte aanvoerlijn van soja zijn waarschijnlijk hoger dan de huidige inkoop van grondstoffen.

De extra kosten berekent Agrifirm door aan boeren, die weer een hogere prijs krijgen voor de melk die zij aan FrieslandCampina leveren. “Uiteindelijk moet de consument een iets hogere prijs betalen. We denken overigens dat de extra kosten heel beperkt zullen zijn”, zegt Ruud Tijssens van Agrifirm. Belangrijk is ook, meent hij, dat andere veevoerbedrijven en zuivelbedrijven meedoen. Als dat gebeurt, berekenen die ook de hogere kosten door aan de consument.

Agrifirm wil soja kopen bij boeren in Braziliaanse regio’s ‘waar het risico op ontbossing minimaal is’. Een extern certificeringsbureau controleert onder meer met steekproeven en satellietbeelden of de soja volledig zonder ontbossing heeft plaatsgehad. Het is een proef voor twee jaar waarmee duidelijk moet worden hoe de aanvoer loopt en wat de kosten zijn.

Minder dan 3 procent gecertificeerd

De Nederlandse veevoerbedrijven maken tot nu toe gebruik van het keurmerk van de wereldwijde organisatie Round Table on Responsible Soy (RTRS). Zij kopen certificaten voor duurzame soja. Daarmee garanderen leveranciers dat zij voor dat deel duurzame soja inkopen, maar bij de daadwerkelijke levering zit duurzame en niet-duurzame soja door elkaar. De kans is klein dat een groot deel van de soja in een schip dat bij een fabriek van Agrifirm aanmeert gecertificeerd is. Van de totale productie in de wereld is minder dan 3 procent RTRS-gecertificeerd, zegt Tijssens. “Het zet niet door.” Het volume gecertificeerde soja is te klein gebleven om natuurvernietiging tegen te gaan, zegt ook Natasja Oerlemans van het Wereldnatuurfonds. “We hoopten dat meer bedrijven gecertificeerde soja wilden kopen. Dat is niet gebeurd.”

Zembla zendt donderdagavond een reportage uit waarin naar voren komt dat de Nederlandse veevoerbedrijven ongecertificeerde soja gebruiken. Het televisieprogramma filmde in Brazilië bij een bedrijf dat bos kapt en volgde, onder meer via gesprekken met vrachtwagenchauffeurs, de route van de soja naar Nederland. Er is geen direct verband tussen die uitzending en de aankondiging van de proef, zegt Agrifirm. “We denken hier al langer over na. Al drie jaar is duidelijk dat er een ander systeem moet komen.”

Hij wijst ook op de maatregelen die de Europese Unie in voorbereiding heeft om ontbossing tegen te gaan. Fabrikanten moeten straks, mogelijk al vanaf 2023, garanderen dat voor hun producten geen bomen zijn omgezaagd. Tijssens: “Dit wordt heel serieus”.

Oerlemans van WNF verwelkomt het initiatief van Agrifirm en FrieslandCampina. “Bossen in Brazilië zijn belangrijk omdat de bomen kooldioxide opnemen en omdat de inheemse bevolking er zijn levensonderhoud vandaan haalt. Het is goed dat deze bedrijven zich verantwoordelijk voelen voor het probleem van ontbossing. Het is moeilijk te zeggen of de proef van de twee bedrijven gaat werken. Ik ken de voorwaarden nog niet. Het is belangrijk dat meer bedrijven meedoen. En het kan nog een stap verder: zij zouden van handelaren in Brazilië moeten eisen dat die geen soja meer verkopen die niet duurzaam is, bijvoorbeeld aan Chinese bedrijven.”

Lees ook:

Nieuwe Europese regels tegen ontbossing: geen soja of stoelen meer waar extra bos voor gekapt is

De Europese Commissie presenteert nieuwe regels voor producten waarvoor het vaakst bomen worden omgezaagd. Zo kan de consument erop rekenen dat er geen extra bos voor is verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden