Arbeidsvoorwaarden

Mailt je baas in de avond? In België hoef je niet te reageren. Zo’n wet is in Nederland ver weg

In de avonduren nog een uurtje achter de laptop kruipen is heel gewoon geworden door het thuiswerken. Maar mag de baas je dan ook nog even bellen?  Beeld ANP
In de avonduren nog een uurtje achter de laptop kruipen is heel gewoon geworden door het thuiswerken. Maar mag de baas je dan ook nog even bellen?Beeld ANP

Een leidinggevende die buiten kantooruren nog een mailtje of een berichtje stuurt: dat mag niet meer in België. Ook in andere EU-landen geldt zo’n verbod, maar in Nederland komt dat er niet.

Rick van de Lustgraaf

Als de werkdag erop zit, zijn werknemers in België nu écht vrij. Van werkende Belgen mag niet langer verwacht worden dat zij buiten werktijden nog bereikbaar zijn voor vragen of verzoeken van de leidinggevende of van collega’s. In meer Europese landen is zulke wetgeving ingevoerd, maar in Nederland lijkt die er niet te komen.

Geen mailtjes van collega’s meer beantwoorden of reageren op een berichtje van de baas als de kinderen naar bed moeten. Het zogeheten recht op onbereikbaarheid maakt deel uit van een breed pakket aan nieuwe maatregelen van de Belgische regering om arbeidsvoorwaarden te verbeteren en werklozen te stimuleren een nieuwe baan te zoeken.

Er komt overigens geen algemene wet waar werktijden in staan. Bedrijven met minstens twintig man personeel moeten met vakbonden zelf cao-afspraken maken en vragen bespreken als ‘hoe laat eindigt de werkdag?’ Het idee is dat personeel elkaar buiten kantoortijden nog wel mag bestoken met e-mails en telefoonberichtjes, maar dat werknemers – hoe urgent ook – helemaal vrij zijn om pas de volgende dag te reageren. Werknemers die toch reageren, mogen geen positiever functioneringsgesprek krijgen dan degenen die dat niet doen.

Laptop dichtgeklapt

Als ambtenaren hun laptop hebben dichtgeklapt, mogen zij helemaal niets meer van de baas vernemen. Zelfs geen mailtje over een vergadering. Werk en privé moeten volstrekt gescheiden zijn, tenzij er sprake is van een noodgeval op het werk. Maar wat een noodgeval is, is niet duidelijk.

Voorlopig hoeft in elk geval geen sanctie te volgen als een werknemer toch wordt gestoord. De maatregel moet bedrijven eerder aanzetten tot het maken van afspraken, zeker nu – deels – thuiswerken een blijvertje lijkt. Tussendoor de was ophangen om in de avonduren nog een uurtje te bikkelen, is heel gewoon geworden, maar mag de baas je dan ook nog even bellen?

Minder werkstress

Meer vrije tijd moet onze zuiderburen minder werkstress bezorgen. Nu zijn we ook niet verplicht om ’s avonds achter de werklaptop te kruipen. Toch doen we het, zegt Ruben Cambier, die aan de Universiteit Gent promoveert op het thema thuiswerkdruk. Ook voor de lockdowns waren veel mensen ’s avonds thuis vaak nog aan het bellen en mailen, terwijl ze daar eigenlijk geen zin in hadden.

“Oei, laat ik toch maar gelijk reageren, denken we dan. Een beetje raar natuurlijk, veel verzoeken kunnen best de volgende dag beantwoord worden”, zegt Cambier. “Toch voelen we die druk om de leidinggevende tevreden te stellen. Als een collega wél gelijk reageert, denkt de ander: dan moet ik ook.” Wie meer dan acht uur werkt, rust onvoldoende uit. Na een tijdje verhoogt de kans op stressklachten als een burn-out, zegt Cambier. “Werknemers moeten voelen dat hun eigen grenzen gerespecteerd worden en pas dan beslissen om wel of niet langer te werken.”

In landen zoals Frankrijk, Spanje, Italië en Slovenië bestaat sinds een paar jaar al vrij strenge wetgeving die leidinggevenden verbiedt om buiten werktijden contact met het personeel op te nemen. Een jaar geleden riep het Europees Parlement nog op om in alle EU-landen een recht op onbereikbaarheid in te voeren.

’s Avonds gaat de werktelefoon uit

In mei diende de PvdA hier nog een initiatiefwetsvoorstel in bij de Tweede Kamer: geen strikt verbod, maar werkgevers die met hun personeel om de tafel gaan om afspraken te maken over bereikbaarheid buiten kantooruren.

De Raad van State, die juridisch advies geeft over wetsvoorstellen, was kritisch en adviseerde om af te zien van het voorstel. Kort gezegd: er zijn al voldoende wetten die de mentale belasting van arbeiders beschermen. Daar hoeft niet nog een wet bij.

Bovendien zijn in de praktijk al tal van voorbeelden van werkgevers die zelf afspraken maken met het personeel, zoals Rabobank. Werknemers daar krijgen standaard een werktelefoon die ze ’s avonds uit mogen zetten. Ook vakbond CNV is tegen een wet over bereikbaarheid buiten werktijden. “Laat het over aan bedrijven zelf. Je hoeft niet alles in wetten te gieten”, zegt een woordvoerder.

Lees ook:

Thuiswerken hoeft straks niet meer, maar we blijven het toch doen

Als het kabinet het thuiswerkadvies loslaat, zal er op de werkvloer niet direct veel veranderen, blijkt uit onderzoek van TNO.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden