Economie EU-begroting

Mag Brussel straks zelf belasting heffen?

Een van de voorstellen draait om een plastictaks: hoe slechter EU-landen hun recycle-systeem op orde hebben, hoe meer ze aan de EU moeten afdragen. Beeld AFP

EU-begroting bestaat nu vrijwel geheel uit afdrachten van lidstaten. Discussie over nieuwe vormen van financiering schiet nog niet erg op.

De begroting van de Europese Unie is misschien wel de merkwaardigste begroting van de wereld: ze beschikt nauwelijks over ‘eigen middelen’, in de vorm van belastinginkomsten bijvoorbeeld. Gisteren lag deze rariteit weer eens op tafel bij de EU-ministers van financiën, die zich schrap zetten voor een lange periode van onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027).

Die eigen middelen zijn een ­ultraklein onderdeel van die hele EU-begroting, die van zichzelf al ­bescheiden is (ongeveer 1 procent van de gehele EU-economie). Maar het gaat niet om de omvang, het gaat om het principe: krijgt ‘Brussel’ de macht om zelf belastingen te heffen of blijven de landen liever zelf aan de geldkraan staan?

‘Nee-zegger’

De standpunten hierover liggen ver uit elkaar, bleek gisteren tijdens de ministersvergadering. Nederland maakt zijn reputatie van ‘nee’-zegger in Brussel ook in dit dossier weer waar: Den Haag wil het liefst alles houden zoals het is.

Nu bestaat de EU-begroting voor het overgrote deel uit contributies van de lidstaten. Hoe rijker ze zijn, ofwel hoe hoger hun nationaal inkomen, hoe meer ze inleggen. De eigen middelen bestaan uit de geheven douanerechten aan de EU-buitengrenzen en een klein deel (maximaal 0,3 procent) van de nationale btw-inkomsten. Bij het heffen van die EU-douanerechten mogen de landen waar de goederen worden ingevoerd 20 procent zelf houden.

Een van de voorstellen is om dit aandeel te verlagen naar 10 procent. Maar de Europese Commissie heeft ook ideeën gelanceerd voor nieuwe vormen, gekoppeld aan onder meer milieubeleid.

Plastictaks

Het meest realistische idee is een Europese plastictaks, gekoppeld aan de hoeveelheid hergebruikt plastic. Hoe slechter een land zijn recycle-systeem op orde heeft, hoe meer het moet afdragen. Het tweede voorstel is om 20 procent van de opbrengsten van het EU-handelssysteem in CO2-emissierechten rechtstreeks naar de EU-begroting te leiden. Het derde idee – maar dat is bij voorbaat al kansloos – is om een deel van de ­opbrengsten uit een toekomstige ­gemeenschappelijke grondslag voor de vennootschapsbelasting (de ‘stotterbelasting’ CCCTB) voor de eigen middelen in te zetten. Die hele CCCTB blijft echter een stip aan een verre horizon.

In het theoretische geval dat alle drie de ideeën van de grond zouden komen, zou dat de Europese ‘schatkist’ per jaar 22 miljard euro opleveren –­ een bedrag dat ‘anders zou moeten worden opgebracht door de lidstaten’, zegt de Europese Commissie er als verkooppraatje bij in een recent discussiestuk.

Eigen schatkisten

De onderliggende boodschap aan die landen: hoe kunnen jullie hier nou tegen zijn, als jullie eigen schatkisten erop vooruitgaan? De commissie hoopt langs deze weg ook af te komen van het huidige, onnavolgbaar ingewikkelde systeem met de kortingen die sommige netto-betalers (waaronder Nederland) krijgen, als uitvloeisel van de befaamde ­‘rebate’ van het Verenigd Koninkrijk.

Over de plastictaks zal de komende maanden verder worden gepraat, maar een aantal landen (waaronder Nederland) ziet technische hindernissen. Hoe betrouwbaar zijn bijvoorbeeld de nationale statistieken over hergebruikt plastic? Landen zouden daarmee kunnen sjoemelen om hun afdrachten te verkleinen.

CDA-minister Wopke Hoekstra ziet nieuwe eigen middelen voor de ­Europese Unie in het geheel niet zitten, zo zei hij na afloop van de ministersvergadering in Brussel. “In onze optiek draagt die eigen middelen-discussie alleen maar bij aan meer complexiteit, met ingewikkelde ­verdelingsvraagstukken. Wij zijn er voor om het ‘clean’ te houden, met het nationaal inkomen als basis. Dat werkt het best en is ook het eerlijkst.”

Lees ook:
Oost-Europa verliest, het zuiden wint in nieuwe EU-begroting

De Europese Commissie kwam in mei vorig jaar met de eerste voorstellen voor de begroting vanaf 2021: het begin van een taaie strijd tussen lidstaten.

Brusselse beloning voor Zuid-Europa

Veel oostelijke lidstaten leveren in, want zij zijn de eurocrisis redelijk ongeschonden doorgekomen. De zuidelijke lidstaten krijgen er geld bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden