Boerenbelangen

LTO zit klem tussen actie en overleg: ‘Ze proberen te laveren tussen verschillende opvattingen’

null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

Er zitten barsten in de agrarische lobby. Het contact tussen boerenorganisatie LTO en de Haagse politiek is broos.

Jelle Brandsma

Een kort lijntje met het kabinet was altijd het handelsmerk van LTO Nederland, belangenorganisatie van de boeren. Nu is het contact verstoord en twijfelt de organisatie tussen het voeren van actie of toch maar praten met de politiek. Na lang aarzelen gaat LTO-voorzitter Sjaak van der Tak vrijdag in gesprek met het kabinet. Hij noemt het voorzichtig ‘een verkennend gesprek’. Het is onwennig, deze kilte. Wat is er veranderd bij de standsorganisatie?

Er is heibel tussen boeren. “Dat helpt niet bij het varen van een duidelijke koers”, zegt Cees Veerman, oud-minister van landbouw. In het algemeen is de versplintering in de samenleving toegenomen, stelt hij. Dat raakt ook LTO. De organisatie heeft te maken met radicale boeren die zich hebben verenigd in Farmers Defence Force, met opstandige LTO-afdelingen die geen millimeter willen toegeven aan het kabinet en met boeren die wel willen veranderen, maar soms niet zien hoe dat moet. Woensdag besloot een aantal clubs in een 'vooroverleg’ om LTO naar voren te schuiven voor een eerste gesprek vrijdag met het kabinet.

Voormalig LTO-voorzitter Albert Jan Maat zoekt de oorzaak van de spagaat waarin LTO is beland vooral bij de houding van het kabinet. Dat is bruusk te werk gegaan, meent hij. De plannen zijn te rigoureus en er wordt niet gekeken naar hoe de boeren zich al hebben aangepast. “Dan krijg je een reactie van: tot hier en niet verder. De politiek heeft de verkeerde afslag genomen. In het advies van de commissie-Remkes staat: niet alles kan. Er staat: zorg er wel voor dat alle sectoren bijdragen. Dat gebeurt niet. Het kabinet heeft niet alleen ruzie met de boeren, maar ook met de provincies. Dat is ongekend.”

30.000 leden

Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) Nederland is in 1995 ontstaan uit een fusie tussen de katholieke, de christelijke en de algemene boerenbonden. Er zijn ruim 30.000 leden georganiseerd per regio en in diverse vakgroepen variërend van de melkveehouders en de akkerbouwers tot de pluimveehouderij en de plantenkwekers.

Die verdeeldheid in eigen kring, daar is LTO wel aan gewend, meent Jeroen Candel, bestuurskundige aan de Wageningen Universiteit en gespecialiseerd in landbouw- en voedselbeleid. “De organisatie heeft altijd diverse belangen moeten dienen en steeds alle deelsectoren, regio’s en vormen van landbouw op één lijn moeten zien te krijgen.”

Bart Kemp (Agractie), Mark van den Oever (FDF), en LTO-voorzitter Sjaak van der Tak woensdagavond na een bijeenkomst in Nijkerk.  Beeld ANP
Bart Kemp (Agractie), Mark van den Oever (FDF), en LTO-voorzitter Sjaak van der Tak woensdagavond na een bijeenkomst in Nijkerk.Beeld ANP

‘Grote bedrijven hebben nu hun eigen lijntjes naar de politiek’

De agrarische lobby vormde lang één front, maar steeds vaker gaan diverse onderdelen, zoals supermarkten en industrie, hun eigen weg. Ook dat maakt het contact tussen LTO en de politiek kwetsbaar. Veerman signaleert dat de invloed van de boerenorganisatie in Den Haag kleiner is geworden en dat de macht van grote bedrijven zoals zuivelcoöperatie FrieslandCampina, Rabobank en Albert Heijn is toegenomen. “Die hebben nu hun eigen lijntjes naar de ministeries en een hele hoop invloed.”

Candel ziet de druk van maatschappelijke organisaties toenemen. “Nog steeds zijn er heel goede banden met parlementariërs, ministeries en de Europese Commissie in Brussel. LTO en de Europese koepelorganisatie Copa-Cogeca vormen een ijzeren driehoek met die parlementariërs en bestuurders. Maar maatschappelijke organisaties weten daar steeds vaker doorheen te breken en ook hun verhaal te doen. Toch is het nog steeds zo dat de boerensector als enige een toespraak mag houden als de Europese landbouwministers bij elkaar zijn.”

LTO wil de opstandige boeren een beetje te vriend houden, meent Candel. De uitspraak in september 2019 van D66-Kamerlid Tjeerd de Groot dat de veestapel gehalveerd moet worden, galmt nog steeds na. “Dat heeft de solidariteit tussen groepen boeren enorm versterkt, al zijn er onder de oppervlakte nog steeds verschillen. Er is een deel dat de verduurzaming te ingrijpend en te snel vindt gaan. Een andere groep wil juist meer tempo maken. LTO probeert te laveren tussen al deze opvattingen. Mijn indruk is dat het merendeel van de boeren met duurzaamheid aan de slag wil, maar zich daar vanuit de overheid en de voedselketen onvoldoende bij gesteund voelt.”

‘Onderhandelen is de enige weg’

De rol van LTO is nog steeds niet uitgespeeld, denkt Maat. Hij vindt het bewonderenswaardig hoe voorzitter Van der Tak ‘het hoofd koel’ houdt tegenover het kabinet en boerengroepen die ‘nogal rumoerig’ optreden. “LTO is de enige organisatie die een brug kan slaan tussen het kabinet en de boeren”, verwacht hij. “Er gaat weer onderhandeld worden. Dat snapt iedereen. Dat is de enige weg.”

LTO noemt het gesprek vrijdag met het kabinet nu nog verkennend, maar uiteindelijk wordt er onderhandeld, voorspelt Candel. “LTO is onderdeel van het poldermodel. Vergeet niet dat er miljarden euro’s subsidie vanuit Brussel, via Den Haag, naar de boeren vloeien. LTO wil invloed op de besteding van dat geld en op toekomstige regels voor boeren. De organisatie kan het zich niet permitteren om het contact met Den Haag te verbreken.”

Lees ook:

Boerenorganisaties hebben geen vertrouwen in overleg, maar LTO gaat toch namens hen

De verschillende boerenorganisaties, waaronder Agractie en Farmers Defence Force (FDF), zeggen dat ze geen vertrouwen hebben in het ‘door de regering geregisseerde overleg’ met stikstofbemiddelaar Johan Remkes.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden