Miljardenverlies NS

Lege treinen leiden tot miljardenverlies - NS wil geen duurdere kaartjes, maar wel steun

De NS vervoerden in 2020 veel minder passagiers en leden daardoor een megaverlies.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
De NS vervoerden in 2020 veel minder passagiers en leden daardoor een megaverlies.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De overheidssteun die de NS tot nu toe krijgen, is niet genoeg om de zware tijd te overleven die er nog aankomt, zegt de directie van het spoorbedrijf.

Miljardensteun van de overheid en toch een nettoverlies van 2,6 miljard euro. Gezien de lege treinen is het niet verrassend, maar de jaarcijfers van de NS vertalen die in harde bedragen. “De coronacrisis heeft de NS hard geraakt”, zegt president-directeur Marjan Rintel. Zij wil de treinkaartjes niet duurder maken en ook niet beknibbelen op de dienstregeling. Maar hoe dan ook is er wel extra overheidssteun nodig, zegt zij, anders redden de spoorwegen het niet.

Het aantal kilometers dat reizigers in de trein zaten, daalde vorig jaar met 55 procent, en dat scheelde de NS 1,1 miljard euro aan inkomsten. Al die reizigers die in 2020 wegbleven, zullen niet snel terugkomen, verwachten de Nederlandse Spoorwegen. Ook toekomstige inkomsten lopen dus terug en daardoor vermindert de waarde van lopende contracten boekhoudkundig met 2,3 miljard euro. “We zullen voorlopig te weinig inkomsten hebben om de kosten van onze treinen terug te verdienen", licht financieel topman Bert Groenewegen toe.

Daar staat forse overheidssteun tegenover. De NS grepen nauwelijks in de dienstregeling in: 90 procent van de treinen rijdt gewoon door, leeg of niet. Daarvoor krijgt het spoorbedrijf nog tot september van dit jaar een ‘beschikbaarheidsvergoeding’, in 2020 al 818 miljoen euro. Een zelfde regeling in Engeland leverde NS-dochter Abellio bijna 1,2 miljard euro op. Daarnaast konden de NS via de NOW-steun van de overheid de salarissen van winkel- en horecapersoneel op de stations doorbetalen. Dat bedrag liep op tot 24 miljoen euro.

Nederland bereikbaar houden

Maar dat is niet genoeg. Uiteindelijk zal de behoefte aan openbaar vervoer weer groeien, stelt de NS-directie, maar tot die tijd moet er bezuinigd worden. Ze mikt tot 2024 op besparingen van 1,4 miljard euro, met een verlies van 2300 banen – zonder gedwongen ontslagen. Maar duurdere treinkaartjes en een schralere dienstregeling zitten niet in die bezuinigingsplannen – “want Nederland bereikbaar houden, dat is onze maatschappelijke opgave”, zegt Rintel.

Daarover valt nog een stevige discussie met het huidige of het volgende kabinet te verwachten, want volgens minister van financiën Wopke Hoekstra zullen de NS met minder treinen moeten gaan rijden. De nu geldende dienstregeling ‘lijkt op termijn financieel gezien niet vol te houden’, zegt hij in een reactie op de jaarcijfers. Hoekstra’s ministerie is de enige aandeelhouder van de NS.

Hoe dan ook zijn er ‘nieuwe financiële afspraken’ over overheidssteun nodig, stelt de NS-directie. Het bedrijf overlegt nu met het kabinet over voortzetting van de beschikbaarheidsvergoeding tot in 2022. Ook wil het bedrijf graag snel duidelijkheid over de concessie voor het hoofdrailnet vanaf 2025. De Tweede Kamer sprak twee weken geleden in een motie uit dat die voor tien jaar naar de NS moet gaan, maar die beslissing moet nog genomen worden.

Meer kans op een zitplaats

Afgezet tegen al deze financiële cijfers klinken de goede berichten van de NS over hun andere prestaties bijna sneu. Ja, de treinen reden in 2020 iets vaker op tijd dan in 2019, en de kans op een zitplaats steeg van 94,9 naar 97,3 procent. Maar dat zegt natuurlijk niet zo veel, stellen de NS zelf al vast. En of hun klanten tevreden waren, hebben ze niet kunnen meten, omdat ‘het niet verantwoord was om dit onderzoek in coronatijd in de trein uit te voeren’.

Lees ook:

Bonden stemmen in met het cao-bod van de NS: personeel houdt tot 2025 zijn baan

De bonden hebben ingestemd met het cao-bod van de NS-directie. Daardoor zijn NS’ers in ieder geval tot 2025 zeker van hun baan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden