Vergrijzing

Leegloop bij FNV: in 2 jaar tijd bijna 10 procent minder leden

Postbezorgers van PostNL waren vorige week nog met FNV-vlaggen op weg naar het hoofdkantoor om te pleiten voor een betere cao. Beeld ANP
Postbezorgers van PostNL waren vorige week nog met FNV-vlaggen op weg naar het hoofdkantoor om te pleiten voor een betere cao.Beeld ANP

FNV is in de afgelopen twee jaar bijna 100.000 leden kwijtgeraakt, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarmee zakt de vakbond in één klap dik onder de symbolische grens van een miljoen.

Lukas van der Storm

Het aantal vakbondsleden in Nederland lag sinds 1966 nooit zo laag als nu. Het aandeel gepensioneerden stijgt, terwijl de groep 25-minners juist steeds kleiner wordt. En slechts een kwart van de leden is 45 jaar of jonger, terwijl die groep ruim de helft van de werkzame bevolking in Nederland omvat.

Uit de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag presenteert, is in feite maar één conclusie mogelijk. De vakbonden vergrijzen in rap tempo en raken steeds meer leden kwijt. Ten opzichte van 2019 daalde het aantal leden met zo’n 6 procent. “De uitstroom wordt niet meer gecompenseerd door jonge aanwas”, legt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen uit. “En dat zien we in feite al tien jaar.”

FNV zakt dik onder het miljoen

In vergelijking met 2019 springt vooral de enorme leegloop bij de FNV eruit. De grootste vakbond van Nederland dook voor het eerst sinds 1990 onder de symbolische grens van een miljoen leden. En dik ook: de teller stond op het CBS-meetmoment in maart op 915.500, bijna 100.000 minder dan twee jaar terug. Een kleine verzachtende omstandigheid daarbij is dat de Kunstenbond de FNV verliet en zelfstandig verder ging. Al verklaart dat slechts een klein deel van de krimp: die bond heeft zo’n 7000 leden.

Hoewel het CBS geen specifieke leeftijdsverdeling per vakbond geeft, lijkt vergrijzing ook bij FNV de belangrijkste factor. Een woordvoerder van de bond benadrukt dat er ook veel nieuwe leden bij komen: zo’n 40.000 per jaar. Maar de uitstroom is hoger, geeft ze toe. Pensionering en overlijden zijn de meest voorkomende redenen van opzegging.

Maar als oudere leden verdwijnen en er juist nieuwe en jongere mensen bijkomen, hoe kan een bond dan toch vergrijzen? Omdat alle blijvende leden óók elk jaar ouder worden. Zolang het zwaartepunt in de leeftijdsopbouw zo sterk bij de vijftigers en zestigers zit als nu het geval is, lijkt groeien een lastige opgave.

‘We groeien weer bij jongeren’

Toch ziet de vakbond zelf vooral lichtpuntjes. “Sinds maart 2020 groeien we weer bij de leden tot 55 jaar”, benadrukt de FNV-woordvoerder. De vakbond maakt juist de laatste jaren werk van thema’s die voor jongeren van belang zijn, zoals het tegengaan van de groei van flexcontracten. “De groep onder de 35 jaar is nu de snelst groeiende groep. En er komen steeds meer vrouwen bij: het aantal inschrijvingen van mannen en vrouwen ligt inmiddels ongeveer gelijk. Daardoor groeit de representativiteit van FNV onder de beroepsbevolking.”

Toch lijkt dat een wel heel rooskleurige uitleg bij een vooral erg alarmerend cijfer. “Dat komt ook omdat we de CBS-cijfers, die tot aan maart lopen, al langer kennen. En we zien juist de afgelopen maanden dat het verlies afvlakt.” FNV hield het verder bij een algemeen statement: het bestuur beantwoordde geen verdere vragen over de krimp.

Zwakker aan de onderhandelingstafel

Maar zorgen over de teruglopende ledenaantallen leven in het FNV-bestuur wel degelijk. Zo hintte algemeen secretaris Bart Plaatje onlangs in Het Financieele Dagblad op een fusie met CNV op termijn. “We kachelen achteruit en doen het gewoon niet goed genoeg”, was zijn motivatie. Minder leden betekent ook minder representativiteit, betoogde hij. “De realiteit is dat we daardoor een zwakkere positie hebben aan de onderhandelingstafel.”

Overigens gaf CNV aan niets voor zo’n fusie te voelen. Ook de tweede bond van Nederland had de afgelopen twee jaar te maken met krimp, zij het in veel beperktere mate: van 235.000 naar 225.000 leden.

Lees ook:

Het aantal vakbondsleden loopt hard terug

Volgens hoogleraar Paul de Beer moeten vakbonden snel op andere verdienmodellen overschakelen. “Als het zo doorgaat hebben vakbonden over dertig jaar helemaal geen leden meer.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden