Stikstofuitstoot

Land- en Tuinbouworganisatie na PBL-advies: Zonder landbouw gaat het platteland teloor

Koeien in de wei. Door de stikstofcrisis staat dit vertrouwde Hollandse beeld onder druk. Beeld ANP
Koeien in de wei. Door de stikstofcrisis staat dit vertrouwde Hollandse beeld onder druk.Beeld ANP

Als Nederland écht overal binnen de stikstofnormen wil blijven, zou er in Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel geen landbouw meer mogelijk zijn. Die conclusie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zorgt in de sector voor nogal wat onrust.

Als de stikstofcrisis erop uitdraait dat boeren uit bepaalde gebieden moeten verdwijnen, dan is het gedaan met de leefbaarheid van het platteland. Dat zeggen landbouworganisaties LTO Nederland en ZLTO in een reactie op het advies van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het planbureau stelt daarin onder meer dat een rigoureuzere terugdringing van de stikstofuitstoot kan leiden tot het geheel verdwijnen van de landbouw uit provincies waar die sector het zwaarste op het milieu drukt. In Gelderland, Brabant en Overijssel kan de landbouw volgens het PBL dan zelfs helemaal verdwijnen. Dat wil zeggen: als het volgende kabinet de rapporten van de commissie-Remkes naar de letter volgt.

Het huidige kabinet heeft al bij wet vastgelegd dat het stikstofoverschot op driekwart van het Nederlandse natuuroppervlak in 2035 moet zijn opgelost. Maar wat het PBL betreft wringt de schoen vooral bij het laatste kwart dat dan nog niet aan de norm voldoet. Daar wil Remkes voor 2040 korte metten mee maken. Maar dat is in sommige gebieden bijna niet haalbaar, concludeert het PBL. In de drie genoemde provincies zou zelfs een sanering van de hele landbouw nodig zijn om onder de zogeheten kritische depositiewaarde (KDW) te blijven.

Voor Remkes én de stikstofwet is deze KDW het uitgangspunt bij de vraag of een natuurgebied aan de stikstofnorm voldoet. Die KDW kan echter nogal verschillen. Als ergens een heel stikstofgevoelig plantje voorkomt, kan de waarde zomaar twee keer lager liggen dan een kilometer verderop. Groeit zo'n soort in een dichtbevolkt gebied met relatief veel uitstoot, dan is de KDW schier onhaalbaar. Het PBL adviseerde daarom in 2019 al eens om de KDW niet heilig te verklaren. Stikstofreductie moest geen doel op zich worden, maar één van de manieren om tot een betere natuur te komen. Naast bijvoorbeeld beter beheer en het met elkaar verbinden van natuurgebieden.

Niet met de boeren, maar over de boeren

De passage over het verdwijnen van de landbouw in onder meer Noord-Brabant zorgde maandag echter voor nogal wat onrust, onder meer bij de zuidelijke boerenorganisatie ZLTO. “Ik was verbouwereerd dat er weer een rapport is verschenen over ons en opnieuw niet met ons”, reageert bestuurder Janus Scheepers. “Willen wij in Nederland eigenlijk nog wel economische activiteiten of laten we die over aan het buitenland?”

De landelijke tak LTO leek het rapport minder als een aanval op de landbouw te beschouwen. Ze legde het in een persverklaring uit als ‘waarschuwing aan de politiek’. “Het PBL merkt terecht op dat we voor natuurbescherming verder moeten kijken dan alleen stikstof. Ook andere factoren, zoals waterhuishouding, zijn van belang. Maar belangrijker vind ik nog: kijk ook naar de bescherming van ons platteland. Het cultuurlandschap, innovatie en ondernemerskracht, basisscholen en sportverenigingen, en dat allemaal gedragen door een sterke land- en tuinbouwsector. Dat mag niet verloren gaan.”

De provincies waar de landbouw volgens het PBL onder druk komt te staan bij strengere uitstootnormen, herbergen de meeste boerenbedrijven. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vormen Gelderland (bijna 6000 boerenbedrijven), Overijssel (ruim 5300) en Noord-Brabant (4845) de top-3 van grootste landbouwprovincies van Nederland. De drie gewesten zijn goed voor ruim 56 procent van de standaard opbrengst in de veehouderij.

Lees ook:

Is dit de weg uit de stikstofcrisis? ‘Verminder veehouderij in deze twee regio’s’

Ongevraagd advies voor minister Carola Schouten om de stikstofcrisis en klimaatproblemen op te lossen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden