Verenigd Koninkrijk

Ladingen Britse groente en fruit verpieteren door tekort aan personeel

Britse boeren hebben moeite voldoende arbeidskrachten te vinden, door de brexit en de oorlog in Oekraïne. Voor vele miljoenen euro’s aan groente en fruit kon dit jaar al niet worden geoogst.

Niels Posthumus

De Britse boer Andy Allen wil het roer omgooien. Volgend jaar stopt hij met het telen van gewassen als venkel, koolrabi en bloemkool. Te arbeidsintensief. Ook gaat hij zijn aspergeteelt afbouwen, door voorlopig geen nieuwe asperges meer bij te planten. “Ik moet wel”, zegt hij. “Ik weet niet hoeveel werkkrachten ik de komende jaren zal kunnen vinden.”

Dit jaar moest ondernemer Allen vanwege een personeelstekort toezien hoe voor 140.000 euro aan groente op een deel van zijn akkers in het oosten van Engeland ongeoogst wegrotte. “Als ik vaker zo’n verlies lijd, gaat mijn bedrijf over de kop.”

Allen is niet de enige Britse boer die moeite heeft voldoende arbeidskrachten te vinden. Uit onderzoek van de Britse boerenorganisatie NFU bleek half augustus dat 40 procent van 199 ondervraagde akkerbouwers dit jaar een aanzienlijk bedrag aan inkomsten heeft verloren, omdat er niet genoeg werknemers waren om al het fruit en groente te oogsten.

Het leidde tot een verlies aan oogstopbrengst ter waarde van 25 miljoen euro. De NFU schat dat binnen de hele Britse groente- en fruitsector zelfs voor 70 miljoen euro aan gewassen op akkers is verpieterd. NFU-topman Tom Bradshaw noemt het ‘bespottelijk’ dat zulke enorme hoeveelheden voedsel noodgedwongen zijn verspild.

Meer buitenlandse seizoenswerkers nodig

De oplossing lijkt zo simpel: meer visa uitgeven voor seizoenswerkers uit het buitenland. De meeste Britten zien werken op de boerderij al lange tijd niet meer zitten: te zwaar, te laag betaald en bovendien slechts voor een aantal maanden per jaar. Volwassenen kiezen liever een baan die het hele jaar een inkomen verschaft.

En voor studenten of scholieren is het oogstseizoen tegenwoordig juist te lang. Vroeger duurde het aardbeienseizoen, om een voorbeeld te geven, zo’n vijf weken. Die vielen bovendien precies in de zomervakantie. Nu oogsten boeren soms meerdere maanden lang aardbeien. Een typisch vakantiebaantje is werken op de boerderij dus ook allang niet meer.

“Het komt allemaal door de brexit”, moppert Allen, die met voldoende arbeidskrachten jaarlijks alleen al zo’n 250 ton aan asperges oogst. Toen het Verenigd Koninkrijk nog lid was van de Europese Unie konden seizoenswerkers uit Oost-Europa ongehinderd voor de oogstmaanden naar zijn boerderij Portwood komen. Maar sinds de Britse uittreding, begin 2020, moeten alle buitenlandse seizoenswerkers een visum aanvragen.

De regering besloot dit jaar aanvankelijk slechts 30.000 van zulke visa toe te kennen. Maar dat bleek al snel te weinig. Britse boeren zeggen dat er 70.000 nodig zijn. In juni kwamen, als noodmaatregel, achtduizend extra seizoensvisa beschikbaar. Maar toen was het kwaad voor veel boeren al geschied. Een deel van de asperges van boer Allen was bijvoorbeeld al verloren gegaan.

Extreem weer en oorlog

De droogte en hitte verhevigden de problemen dit jaar verder, zegt Bradshaw van de NFU. Het extreme weer creëerde “extra moeilijke omstandigheden om fruit en groente te telen”. Maar ook de oorlog in Oekraïne had impact. Na de brexit haalden Britse boeren bijna twee derde van hun seizoenswerkers uit dat land. Want: zeer goedkoop en erg ervaren. De oorlog maakt echter dat veel Oekraïense jonge mannen hun land momenteel niet kunnen of willen verlaten. Ze zijn nodig om het te verdedigen.

Britse boeren moesten hun personeel dus opeens, vlak voor de oogstmaanden, ergens anders vandaan halen. Uit Nepal of Vietnam bijvoorbeeld. De rekrutering kostte tijd. Net als de bureaucratische rompslomp. De problemen waren in mei en juni dan ook het grootst. Derek Wilkinson van boerderij Sandfields Farms legde recent aan de zender GB News uit dat de verwerking van de visumaanvragen zes tot acht weken in beslag nam. Dat is een eeuwigheid binnen een oogstseizoen.

Allen is woedend. Temeer omdat de huidige visumregeling voor buitenlandse seizoenswerkers eind 2024 zelfs helemaal komt te vervallen. Tegen die tijd wil de Britse regering dat boeren het gapende gat op de agrarische arbeidsmarkt hebben opgevuld met werkkrachten uit eigen land en een automatisering van hun oogstprocessen – onder meer via plukrobots. “Onmogelijk”, meent Allen. “Wij boeren hebben geen enkel vertrouwen meer in de regering. De overheid doet niets voor ons.”

Lees ook:

Uitstel van slacht voor tienduizenden Britse varkens door personeelstekort

Britse slachterijen hebben te maken met grote personeelstekorten. Daardoor zitten 95.000 extra varkens vast op varkenshouderijen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden