Slimme software

Kunstmatige intelligentie kan nu voorspellen welk bedrijf verrassend veel omzet gaat maken

De beurs van New York.  Beeld AP
De beurs van New York.Beeld AP

Vermogensbeheerder NN Investment Partners heeft slimme software ontwikkeld die jaarverslagen kan lezen en voorspelt welke bedrijven mogelijk interessant zijn om in te beleggen.

Hans Nauta

Computers van beurshandelaren kunnen uitstekend overweg met cijfers, maar taal is een ander verhaal. Het is lastig om geschreven bronnen te benutten. Vermogensbeheerder NN Investment Partners (NNIP) onderzoekt daarom de mogelijkheden die kunstmatige intelligentie biedt bij het analyseren van tekst. En met succes.

“De ontwikkelde software kan inmiddels voorspellen welke bedrijven een verrassend hoge omzet gaan behalen in het volgende kwartaal”, zegt Tjeerd van Cappelle, hoofd AI Aandelen van NNIP.

Dat is interessant, omdat een hogere omzet vaak een voorbode is van een hogere winst. Aandeelhouders krijgen een stukje van die winst uitgekeerd. Zo kan NNIP dus het rendement vergroten. Zeker als de rest van de markt die informatie niet heeft.

Tjeerd van Cappelle. Beeld NNIP
Tjeerd van Cappelle.Beeld NNIP

Eerst trainen en dan gaan voorspellen

Om het computerprogramma te trainen zijn alle rapportages verzameld die Amerikaanse softwarebedrijven sinds 1994 hebben ingeleverd bij de Amerikaanse beurswaakhond. De kunstmatige intelligentie leest een bepaald onderdeel van die verslagen, namelijk de managementdiscussies, waarin het topmanagement de stand van zaken beschrijft. Komen er ontslagen aan of zijn er overnames te verwachten? Verder is het computerprogramma gevoed met cijfers, namelijk de omzetgroei van een kwartaal later.

Zo heeft de kunstmatige intelligentie verbanden ontdekt tussen de tekst en een verrassend hoge omzetgroei in de toekomst. Door het programma nu aan het werk te zetten met nieuwe kwartaalverslagen, rolt er een lijstje bedrijven uit de computer die mogelijk interessant zijn voor een belegging.

Computers zijn sneller en objectiever dan analisten

De computer slaat aan op formuleringen zoals ‘aanhoudende expansie in het buitenland’. Ook een analist zou daarbij een uitroepteken in de kantlijn zetten. Wat is het voordeel van AI?

“Artificiële intelligentie is niet beter in tekstbegrip dan mensen, zover is de techniek nog niet”, zegt Van Cappelle. “Maar er zijn twee dingen die AI wel beter kan. Afgelopen maandag publiceerden 152 bedrijven hun kwartaal- of jaarverslag op de website van de Amerikaanse toezichthouder. Voor een analist is het ondoenlijk om die allemaal te lezen en te vergelijken. Het is dus heel handig om dat geautomatiseerd te doen.”

“Daarnaast denken we dat in de tekst iets extra’s zit. We proberen te vinden wat je niet cijfermatig kunt voorspellen. AI doet dat beter en objectiever dan een analist. Mensen zijn van nature op zoek naar bevestiging, en het vergt veel discipline om geen vooroordelen of verwachtingen te laten meeklinken in je oordeel.”

Valkuilen

Maar ook de computer zit er weleens naast. Het kan gebeuren dat de werkelijkheid de verwachtingen niet waarmaakt. “Toch is het effect per saldo positief”, zegt Van Cappelle. Op jaabasis kan de tekstanalyse voor 0,25 tot 0,50 procent extra rendement zorgen.

Als alle grote beleggers met tekstanalyse gaan werken, dan kan het positieve effect voor NNIP verdwijnen. Dan is de verrassing er immers uit. “Maar dat kan nog best tien jaar duren”, zegt Van Cappelle. “Deze software ontwikkel je niet zomaar, er zijn veel valkuilen.”

NNIP, dat 301 miljard euro aan vermogen beheert, is er in 2018 mee begonnen. “Met vallen en opstaan. Het project vergt een flinke investering in tijd, geld, computercapaciteit en geduld. Je hebt ook vaardigheden nodig die gewoonlijk niet aanwezig zijn bij vermogensbeheerders. We hebben genoeg economen of wiskundigen in huis, maar geen taalkundigen. Dat kan door het gebruik van kunstmatige intelligentie gaan veranderen.”

Lees ook:

Willem Burgers stopt ermee en blikt terug op het geheim van de succesvolle belegger

Een van de bekendste en meest succesvolle Nederlandse beleggers stopt ermee. De belangrijkste verandering in 43 jaar tijd? ‘Bedrijven geven hun aandeelhouders veel meer informatie dan vroeger. Hun jaarverslagen tellen soms twee- tot driehonderd pagina’s, tegen veertig of vijftig toen.’ En dat helpt de belegger bij de essentie van zijn werk: goed uitzoeken wat bedrijven doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden