Arbeidsmarkt

Krappe arbeidsmarkt of niet, inclusief werkgeverschap moet van binnen komen

Stratenmakers aan het werk in het centrum van Dordrecht. Beeld ANP
Stratenmakers aan het werk in het centrum van Dordrecht.Beeld ANP

Werkgevers laten sollicitanten met een migratieachtergrond, beperking en 50-plussers nog vaak links liggen, ook nu personeelstekorten oplopen. Hoogleraar Charissa Freese legt uit waarom.

Barbara Vollebregt

Negatieve vooroordelen, weinig zichtbare voorbeelden en veel bureaucratie. Het maakt dat werkgevers – ook nu personeelstekorten toenemen – niet meer mensen met een beperking of een migratieachtergrond of vijftigplussers aannemen. Dat zegt Charissa Freese, hoogleraar personeelszaken en sociale zekerheid aan de universiteit van Tilburg.

Werkgevers komen uit een luxepositie, zegt Freese. “Voor de uitbraak van het coronavirus was de krapte op de arbeidsmarkt in veel sectoren nog niet zo erg als nu. En dus hadden werkgevers het voor het kiezen. Ze gingen voor de ideale kandidaat, met een geweldig cv en een paar jaar relevante werkervaring.”

Maar nu er in bijna alle bedrijfstakken tekorten zijn, valt er weinig te kiezen. Behalve voor werkgevers die al langer mensen uit diverse doelgroepen aannemen. Zoals het Brabantse bestratingsbedrijf De Krom BV. Van de 55 vaste werknemers hadden er negen een ‘afstand tot de arbeidsmarkt’, zoals dat genoemd wordt. “Wij krijgen iedere week wel een sollicitatie binnen, terwijl we geen vacature open hebben staan”, zegt mede-eigenaar Martijn de Krom.

Meer moeite doen

Werkgevers als De Krom steken tijd en geld in hun inclusieve beleid en maken daardoor automatisch plannen voor de lange termijn. “Voor deze doelgroepen moet je iets meer moeite doen”, legt De Krom uit. “Je moet nadenken over hoe je het wilt aanpakken, waar je eventuele subsidies vandaan kunt halen, hoe je de werkplek optimaal kunt inrichten en hoe je zorgt dat ze niet alleen komen, maar ook blijven.”

Ondernemers die niet inclusief zijn, maken meer kortetermijnplannen, weet Freese. Kijk maar naar de eerste lockdown. “Toen hebben veel bedrijven flexibele arbeidskrachten op straat gezet en stagiairs geweigerd, zelfs in de techniek, waar enorme krapte is. Nu die mensen weer hard nodig zijn, verbazen ze zich dat ze niet terugkomen. Dat is geen visie, maar paniekvoetbal. Hetzelfde geldt voor de vergrijzing op de arbeidsmarkt, iedereen weet dat het eraan zit te komen, maar weinig werkgevers denken na over concrete oplossingen.”

Werkgeversorganisatie MKB Nederland ziet dat net iets anders. “Als er werkgevers zijn die bepaalde doelgroepen bewust of onbewust uitsluiten, dan snijden die zichzelf in de vingers”, zegt een woordvoerder. “Maar wij zien juist veel werkgevers die er alles aan doen om mensen aan te nemen en op te leiden. In het kader van de Banenafspraak bijvoorbeeld heeft het bedrijfsleven de afgelopen paar jaar al bijna 54.000 mensen met een arbeidsbeperking aan een baan geholpen.”

Lastig zoeken

Maar volgens Freese valt er nog veel winst te halen. Ook bij het uitkeringsinstituut UWV en bij gemeenten. “Er is nu geen totaaloverzicht van de werkzoekenden bij die twee instanties, waardoor het lastig is om te zoeken naar een goede match. Werkgevers krijgen te horen wat iemand niet kan in plaats van wel. Ook het aanvragen van subsidies, bijvoorbeeld voor het aanpassen van een werkplek, is ingewikkeld. Elk subsidiepotje heeft een ander loket. Een dagtaak voor kleine bedrijven.”

MKB-Nederland ziet dezelfde problemen. Maar volgens De Krom kan het. Hij nodigt welwillende werkgevers uit: “Kom een keer bij ons op de koffie, dan leg ik uit hoe wij het doen.”

Een goed idee, vindt Freese. Uit haar eigen onderzoek blijkt dat contact zoeken met andere werkgevers die al weten hoe het moet de kans van slagen vergroot. Zo is er het netwerk Brabants Besten. Daarin delen 31 Brabantse bedrijven hun ervaring en kennis, net als De Krom.

Goede voorbeelden mogen nog wel wat vaker een podium krijgen, vindt de hoogleraar. Wat ook goed werkt, is als een grote speler in een sector de toon zet en concurrenten uitdaagt om het beter te doen. “Dat techfabrikant Philips, die al veel aan inclusiviteit doet, bij wijze van spreken tegen chipfabrikant ASML zegt: waarom hebben jullie niet meer mensen met een beperking in dienst?”

Geen liefdadigheid

Uiteindelijk draait het om intrinsieke motivatie, zegt Freese. “Op dit moment is één op de drie werkgevers echt inclusief bezig. Van de rest zegt de meerderheid graag inclusiever te willen zijn. Bij die groep valt letterlijk winst te halen. Diversiteit op de werkvloer kan zorgen voor betere ideeën en meer innovatie. Het is dus geen liefdadigheid, maar een serieuze investering.”

MKB Nederland is het daarmee eens, maar benadrukt ook dat inzetten op inclusie niet meteen dé oplossing is voor de tekorten op de arbeidsmarkt: “We moeten niet vergeten dat er vaak ook sprake is van een kwalitatieve mismatch. Daarvoor is echt meer opleiding en begeleiding nodig.”

Lees ook:

Er is werk genoeg, en toch komen niet alle werkzoekenden aan een baan

Wanhopig zoeken werkgevers in bijna alle sectoren naar personeel. Dat lijkt goed nieuws voor mensen die moeilijker aan een baan komen: mensen met een beperking, 50-plussers en mensen met een migratieachtergrond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden