Analyse Schiphol

Kop van jut Schiphol kon zelf niets doen aan de tankmisère - zoals wel vaker

schiphol Beeld Suzan Hijink

Bij grote vertragingen heeft luchthaven Schiphol wat uit te leggen aan passagiers. Maar de problemen liggen zelden bij het vliegveld zelf, want veel werkzaamheden zijn uitbesteed.

Je zou haast medelijden krijgen met het derde vliegveld van Europa. Gaat er iets goed mis, zoals woensdag, dan krijgt Schiphol al snel de wind van voren. Maar hoe vaak zijn dit soort storingen het vliegveld aan te rekenen, afhankelijk als het is van allerlei externe bedrijven en derden? Hoe weerloos is de kop van jut?

Vaststaat dat het vliegveld veel uitbesteedt. Neem de reden dat het woensdag misging. Een stroomstoring niet bij Schiphol zelf, maar bij het ingehuurde bedrijf dat vliegtuigen van brandstof voorziet.

Bijna een jaar geleden liepen meer dan honderd vluchten vertraging op, ook toen nadat een extern bedrijf door graafwerkzaamheden voor een kabelbreuk zorgde. In april 2018 moesten tientallen vluchten worden geannuleerd vanwege een stroomstoring in Amsterdam-Zuidoost. En later dat jaar kampte de luchtverkeersleiding met ICT-problemen, waardoor inkomend en uitgaand verkeer even stillag. 

Hoeveel geld is extra zekerheid waard?

Deze voorbeelden van recente problemen hebben wat gemeen: allemaal niet echt Schiphols schuld. “Zelfs voor de problemen bij de luchtverkeersleiding is het vliegveld namelijk niet verantwoordelijk”, zegt Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid in Nijmegen. “Die verkeersleiding is een taak van het Rijk.”

Toch is het Schiphol zelf die in zee gaat met de bedrijven en aannemers. Dat geeft toch ook verantwoordelijkheid? Ja, het vliegveld kan volgens Helsloot hogere eisen stellen aan ingehuurde partijen. Bijvoorbeeld hoeveel back-upsystemen ze moeten maken van hun stroomnetwerk. “En geloof maar dat die bedrijven dat desgevraagd met alle plezier doen. Zolang er maar extra wordt betaald. Dat is een afweging die Schiphol maakt: hoeveel geld is een beetje extra zekerheid waard?”

Onderzoek na 400 geannuleerde vluchten

Schiphol laat onafhankelijk onderzoek instellen naar de problemen met de brandstofvoorziening en hoe die in de toekomst kunnen worden voorkomen. Dat zegt Miriam Hoekstra-van der Deen, directeur Airport Operations van de luchthaven in Amsterdam. Door de storing moesten zo’n vierhonderd vluchten geannuleerd worden de laatste twee dagen. Meer dan de helft daarvan was van KLM. Ongeveer 1300 gestrande passagiers hebben de nacht van woensdag op donderdag op veldbedden doorgebracht. Luchtvaartmaatschappijen moeten hen gratis eten en drinken geven, en de vluchten kosteloos laten omboeken.

Maar hoewel Schiphol bij machte is om meer eisen te stellen aan ingehuurde bedrijven, is het vliegveld nog altijd niet aansprakelijk voor problemen als die van afgelopen woensdag. Helsloot: “Het blijft gelden als een ‘buitengewone omstandigheid’. Je kunt het als gestrande passagier altijd proberen bij de rechter, maar ik denk niet dat je veel kans maakt.”

Qua uitbesteding houdt het overigens niet op bij brandstofbedrijven, luchtverkeersleiders en aannemers, ziet Rogier Lieshout, hoofd van de afdeling luchtvaart bij SEO Economisch Onderzoek. “De bagageafhandeling is er ook een voorbeeld van”, zegt hij. Dat uitbesteden noemt hij logisch. “Het levert een lagere prijs op doordat bedrijven onderling gaan concurreren. En die prijsreductie kan Schiphol doorrekenen aan de klant.” Bovendien, stelt Lieshout, heeft het vliegveld zo meer tijd over om te doen waarvoor het op aarde is: faciliteren van vluchten.

Drones

Volgens hoogleraar Helsloot doet Schiphol bepaald niet onder voor andere vliegvelden in Europa, als het aankomt op het voorkomen van storingen. “Hier zijn bijvoorbeeld nog bijna geen incidenten geweest met kwaadwillenden die de boel platleggen met drones op de landingsbaan.” Het Londense vliegveld Gatwick lag daardoor vorig jaar nog vijf dagen helemaal stil. Dubai heeft er regelmatig last van, net als een aantal Duitse vliegvelden. En die vliegvelden hebben evengoed te maken met stroomstoringen en ander onheil, zegt Helsloot.

Maar zelfs het drone-succes ligt eigenlijk buiten de invloedssfeer van het vliegveld, zegt hij. “Bij mijn weten heeft Schiphol geen ander anti-dronebeleid. Waar andere storingen neerkomen op pech, is dit bespaarde drone-geweld dan weer puur geluk.”

Amsterdam: Schiphol Airport

Aantal passagiers in 2018: 71.053.157  
Vliegbewegingen 2018: 499.444 vluchten
Oppervlakte2787 hectare

Londen: Heathrow

Aantal passagiers in 2018: 80.102.017
Vliegbewegingen 2018: 475.624
Vluchtenoppervlakte: 1227 hectare

Parijs: Charles de Gaulle

Aantal passagiers in 2018: 72.229.723  
Vliegbewegingen 2018: 480.945
Oppervlakte3257 hectare

Frankfurt: Frankfurt Airport

Aantal passagiers in 201869.514.414  
Vliegbewegingen 2018: 512.115 vluchten
Oppervlakte: 2300 hectare

Lees ook:

Drukte, tegenstrijdige informatie en veldbedden op Schiphol door tankstoring

Schiphol lag woensdag grotendeels stil. Een ramp voor tienduizenden reizigers. De reden: een storing in de brandstoftoevoer.  

‘We hebben groei nodig om te vergroenen’, zegt KLM-topman Elbers

Na een hevige strijd aan de top van Air France-KLM werd Pieter Elbers begin dit jaar uiteindelijk herbenoemd als topman van KLM. Nu wil hij laten zien dat de luchtvaartsectorgematigde groei nodig heeft om te verduurzamen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden