Stimuleringsbeleid

Koepelorganisatie: ‘Centrale banken, houd je rug recht en laat je niet voor het karretje van de overheid spannen’

Weersta de druk vanuit nationale overheden om als centrale bank eindeloos door te gaan met stimulerend beleid, schrijft de koepel van de centrale banken.

Centrale banken kijken inmiddels tegen de bodem aan van hun trukendoos om de economie te stimuleren. Naarmate de crisis voortwoekert kunnen nationale overheden dan druk gaan uitoefenen om de grenzen van monetair beleid te overschrijden. Daarvoor waarschuwt de koepel van centrale banken wereldwijd, de Bank van Internationale Betalingen (BIB) in het Zwitserse Bazel, zo schrijft zij dinsdag in een jaarlijks rapport over de wereldeconomie. Het is volgens de BIB dus belangrijk dat centrale banken hun onafhankelijkheid bewaken, zich niet voor karretjes laten spannen van overheden met hoge schulden.

Haar leden traden aan het begin van de pandemie direct op als crisismanagers, schrijft de BIB. Instanties als de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Bank of Japan begonnen ongekende hoeveelheden nieuw geld in hun economieën te pompen. Dat zorgt ervoor dat commerciële banken huishoudens en bedrijven tegen een lagere rente van leningen kunnen voorzien. Op die manier droogt de liquiditeit van die bedrijven minder snel op, zodat die hun personeel kunnen blijven betalen.

Meer geld in omloop brengen

Om dat geld de economie in te krijgen kopen centrale banken veel staatsobligaties op van grote beleggers en commerciële banken. Door voor dat schuldpapier te betalen met geld dat speciaal voor die aankoop gecreëerd is, komt er meer geld in omloop. In sommige gevallen, zoals bij de Fed in Amerika, gaat de centrale bank nog een stapje verder. De Fed koopt ook commercieel schuldpapier op van bedrijven. En dan niet eens hoogwaardig schuldpapier, maar ook dat van ondernemingen waarmee het bedrijfstechnisch helemaal niet zo goed gaat. Wel moeten de problemen dan zijn begonnen na aanvang van de coronacrisis. Waarmee de Fed alleen bedrijven wil helpen die daarvoor, in de kern, nog wel gezond waren. 

Volgens de BIB heeft dit adequate handelen een hoop extra ellende voorkomen, vooral bij kleine bedrijven die anders amper kans zouden maken op een lening van hun eigen bank. 

Maar ook overheden zouden zonder het opkopen van staatsobligaties een stuk verder van huis zijn geweest. Door de opkoopprogramma’s daalt de rente op die staatsleningen. Daardoor is het voor overheden nu goedkoper of zelfs gratis om geld te lenen van beleggers. Juist nu is dat cruciaal, om alle extreem dure steunprogramma’s die overheden optuigen te kunnen blijven financieren met geld dat ze ophalen op de kapitaalmarkt. Daarmee betalen zij de lonen door van bedrijven die omzet missen, of anders wel de vaste lasten van die bedrijven.

Schulden herstructureren

Dan komt er een punt waarop overheden verslaafd raken aan de renteverlagende ingrepen van een centrale bank, zoals de Rotterdamse hoogleraar Casper de Vries het onlangs in deze krant verwoordde. In Europa speelt dat probleem vooral bij zuidelijke landen als Italië, maar in andere delen van de wereld net zo goed. Zou de rente weer omhooggaan doordat centrale banken op een dag weer een stapje terug doen, dan stijgen de schuldbetalingen dit soort landen boven het hoofd. Zij moeten op termijn dus verantwoordelijkheid nemen en hun schulden wat proberen te herstructureren, vindt de BIB.

En dat geldt net zo goed op bedrijfsniveau. Voor een ondernemer die tijdelijk even geen liquide middelen heeft om aan zijn directe betalingen te voldoen, is een nieuwe lening natuurlijk welkom. Maar ondernemers die zonder herstelplannen te lang blijven bijlenen, zullen uiteindelijk een keer verzuipen in hun schuldenlast. En daar is ook niemand mee geholpen.

Lees ook:

Om bedrijven overeind te houden investeert de Fed biljoenen dollars – ook in ‘junk’

De Amerikaanse koepel van centrale banken slaat ineens allerlei nieuwe wegen in om de economie te redden van het coronavirus. Er blijft haast geen ongeschreven regel meer overeind.

De geldpers van de ECB draait overuren. Hoe gevaarlijk is al dat nieuwgedrukte geld?

Al die staatssteun moet ergens van betaald worden en dus creëert de Europese Centrale Bank in hoog tempo extra geld. Twee economen beoordelen wat de kans op inflatie is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden