Schuldhulpverlening

Kleine ondernemers zijn de ‘nieuwe klanten’ van de schuldhulpverlening

Campagne van Schuldhulp Rotterdam om ook ondernemers aan te spreken. Beeld ANP HH, Peter Hilz
Campagne van Schuldhulp Rotterdam om ook ondernemers aan te spreken.Beeld ANP HH, Peter Hilz

Door de coronacrisis zien schuldhulpverleners andere klanten. Vooral het aantal zzp’ers en mkb’ers dat vraagt om schuldhulp neemt toe.

Steeds meer zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en ondernemers met een midden- en kleinbedrijf (mkb’ers) vragen advies aan schuldhulpverleners. Terwijl deze groepen voor de coronacrisis bijna niet voor schuldhulp aanklopten.

Dat blijkt uit onderzoek van de Hogeschool Amsterdam en de branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening, NVVK. Het onderzoek werd donderdag gepresenteerd tijdens de jaarlijkse conferentie over de aanpak van problematische schulden. Voor het onderzoek zijn ruim driehonderd schuldhulpverleners ondervraagd.

Veertig procent van de ondervraagden geeft aan vragen te krijgen van ‘nieuwe klanten’, en dat zijn dus vooral zelfstandigen en ondernemers met een midden- of klein bedrijf, en zelfstandigen zonder personeel. Vaak hebben zij vragen over gemeentelijke inkomensregelingen en over de omgang met betalingsachterstanden.

Terugval

Eerder becijferden SchuldenlabNL en Deloitte al dat dit jaar naar verwachting 307.000 tot 566.000 zzp’ers voor langere tijd hun inkomen zullen zien terugvallen. Volgend jaar komen daar waarschijnlijk nog eens tienduizenden bij. Dat inkomensverlies gaat leiden tot meer problematische schulden, waarschuwen de onderzoekers.

Opvallend is dat het aantal mensen dat schuldhulp aanvraagt onveranderd laag blijft. Dat komt onder andere door het steunpakket van de overheid dat nu nog problemen voorkomt. Ook zijn schuldeisers in veel gevallen nog steeds coulant vanwege de extreme situatie waar getroffen ondernemers mee te maken krijgen.

“Het betekent dat we in een schijneconomie beland zijn waarin veel ondernemers alleen het hoofd boven water kunnen houden door staatssteun. We vrezen dat deze constructie na juli (als de noodhulp aan zzp’ers stopt) in elkaar stort, met een golf hulpvragers als gevolg”, stelt de NVVK.

Schuldhulp verlenen is er door de coronaregels ook niet makkelijker op geworden. Driekwart van de ondervraagde hulpverleners vindt het door de coronamaatregelen moeilijk om bepaalde kwetsbare groepen te ondersteunen. Het vaakst noemen ze huishoudens met meervoudige problematiek, huishoudens met een migratieachtergrond en ouderen.

Dat heeft alles te maken met de RIVM-gedragsregels die direct contact moeilijk maken. “Digibeten, laaggeletterden en mensen die de taal niet machtig zijn hebben er last van dat de hulp nu meestal online wordt verleend”, stellen de onderzoekers. De hulp voor jongeren en zzp’ers gaat op afstand vaak makkelijker, net als voor mkb’ers en mensen met een baan.

Coronaprotocol

Om iedereen schuldhulp te kunnen bieden, roept lector armoede-interventies Roeland van Geuns van de Hogeschool van Amsterdam gemeenten op om de loketten van de dienstverlening aan de meest kwetsbare mensen open te houden. Ook pleit hij voor een duidelijk coronaprotocol voor alle schuldhulpverleners.

“In de geestelijke gezondheidszorg is al vastgesteld dat ook in coronatijd hulpverlening in principe oog in oog, zonder beeldscherm, plaatsvindt, tenzij het echt niet anders kan”, legt Van Geuns uit. Zo’n protocol kan ook schuldhulpverleners duidelijkheid geven, zegt hij.

Ook vindt Van Geuns dat gemeenten hun aanbod voor schuldhulp aan zzp’ers beter zichtbaar moet maken. De NVVK sluit zich daarbij aan. Het verlenen van schuldhulp aan ondernemers is al sinds 2012 ingewikkeld, door een onduidelijkheid in de wet. Gemeenten zagen het de laatste jaren daarom niet als hun taak om zelfstandigen te helpen. In plaats daarvan kregen ondernemers vaak te horen dat ze eerst hun bedrijf moesten uitschrijven bij de Kamer van Koophandel en daarna terug moesten komen als particulier.

“Dat kan en mag niet”, laat schuldhulpkoepel NVVK weten. Gemeenten zijn sinds 2012 verplicht om ondernemers schuldhulp aan te bieden. Dat staat in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, maar de uitleg bij die wet zorgde voor verwarring. Daarom heeft toenmalig staatssecretaris Tamara van Ark laten weten dat de wet op 1 januari 2021 wordt aangepast, waarbij ook aandacht is voor de toegang tot schuldhulpverlening voor zzp’ers. Alle onduidelijkheid daarover moet dan zijn verdwenen.

Lees ook:

Schuldhulp kan beter, stelt denktank. ‘We moeten van straf naar vergiffenis en genade’

Schuldhulp kan veel beter, schrijft de Argumentenfabriek in een rapport. En de onderzoekers weten ook hoe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden