ReportageDierenwelzijn

Kiezebrink handelt in dode overbodige dieren. Weggooien is zonde

Kiezebrink levert voer voor dierentuinen: kuikens, muizen, vissen, konijnenkoppen, ganzen en nog veel meer. Beeld Herman Engbers
Kiezebrink levert voer voor dierentuinen: kuikens, muizen, vissen, konijnenkoppen, ganzen en nog veel meer.Beeld Herman Engbers

De Tweede Kamer wil het doden van eendagshaantjes verbieden. Prima, zegt Hanno Kiezebrink, wiens bedrijf de kuikens verwerkt tot diervoer. Hij vindt wel wat anders. Maar komt dit het dierenwelzijn ten goede? ‘Het risico is dat mensen zelf kuikens gaan kweken, zonder enig toezicht.’

Zwiep, daar gaat weer een bak kuikens. Hanno Kiezebrink kiept ze behendig op de loopband. De tientallen donzige kleine dieren stuiteren als ze erop landen. De ogen gesloten, bekjes open, poten omhoog. Een paar uur eerder zijn ze vergast bij een broederij in de omgeving. Hier, in het tl-verlichte distributiecentrum met een radio die net hoorbaar is boven de luid zoemende loopband, worden ze verpakt en ingevroren.

Van Canada tot de Emiraten

Hanno, met zwarte bril en kort grijs haar, is de oprichter van Kiezebrink uit Putten. De bedrijvengroep bedient reptielenhouders en dierentuinen van Canada tot de Emiraten met dode cavia’s, muizen, kuikens en andere dieren. De dode beesten zijn producten van industrieën die ze niet nodig hebben: haantjes uit de leghensector, overtollige laboratoriumratten uit de wetenschap. Op het Puttense industrieterrein rijden de geelzwarte vrachtwagens van Kiezebrink af en aan met de ingevroren dieren.

“Ik ben heel voorzichtig om met de pers te praten”, zegt hij even ervoor in zijn kantoor. Aan de muur hangt een plastic kip, op een kast staat een stalen haan. “Ik ben bang dat mensen het bedrijf verkeerd begrijpen. Kuikens hebben een hoge aaibaarheidsfactor. Al die dode dieren, dat brengt veel teweeg.”

Kiezebrink is nooit een doelwit geweest, toch vreest hij acties van dierenactivisten.

Hij kon het niet verkroppen dat voor deze schepsels geen plaats was

Het bedrijf is volgens Hanno (57) juist om dierenwelzijn begonnen. Hij komt uit een Gelders pluimveegeslacht. Opa Kiezebrink had een broederij in Heerde, vader werkte als kuikensekser. Als sekser sorteer je kuikens handmatig op hennetjes en haantjes als ze net uit het ei zijn gekropen.

Dode muizen worden verpakt voor verkoop aan particulieren. Beeld Herman Engbers
Dode muizen worden verpakt voor verkoop aan particulieren.Beeld Herman Engbers

Zo begon Kiezebrink zijn carrière ook in de jaren tachtig. Hij deed dat tien jaar en toen begon het te knagen. In die tijd kregen de haantjes, die voor de leghensector onbruikbaar zijn omdat ze geen eieren leggen, in het beste geval een bestemming als varkensvoer. Meestal werden ze vernietigd.

Dat moet anders, dacht hij. Vanuit zijn christelijke levensovertuiging kon hij het niet verkroppen dat voor deze schepsels geen plaats was. Hij stapte in zijn auto en reed dierentuinen en broederijen af. Eerst in Nederland, daarna door Frankrijk, Duitsland, Engeland. Ja, zeiden de dierentuinen, die kuikens kunnen we wel gebruiken voor onze leeuwen en gieren. Ja, zeiden ook de broederijen, wij zouden een betere bestemming willen voor al die overtollige haantjes.

In 1990 begon Kiezebrink zijn eigen bedrijf en bracht hij vraag en aanbod bij elkaar. En toen ging het snel. Met standplaats Putten had Kiezebrink een gunstige ligging, met eromheen tientallen broederijen. Het wegvallen van de Europese grenzen gaf het bedrijf in 1995 een zet. Toch stond Kiezebrink in 2003 aan de rand van de afgrond. De vogelgriep brak uit. De overheid legde de handel in haantjes stil. Van de een op de andere dag viel de inkomstenbron weg.

“De banken zegden het krediet op”, zegt Kiezebrink. Op het laatste moment schoot een vriend te hulp, Kiezebrink maakte een doorstart.

Hanno Kiezebrink: ‘Er moet wel een goed alternatief zijn, want de vraag naar kuikens blijft’. Beeld Herman Engbers
Hanno Kiezebrink: ‘Er moet wel een goed alternatief zijn, want de vraag naar kuikens blijft’.Beeld Herman Engbers

De grote verandering die het bedrijf in de jaren erna doormaakte, is te zien aan de vijf panden die Kiezebrink nu telt op het Puttense industrieterrein. In het ene verpakt een groepje vrouwen in een felverlichte ruimte driftig muizen in doosjes, in het andere zeulen jongens met diervoederzakken met flamingoafbeeldingen erop, in de volgende ruimte worden met pallet­wagens de bestellingen van de webshop bereid.

Hoe maak je goed giraffevoer?

Kwiek laveert Kiezebrink tussen de verschillende locaties. Jas aan, jas uit. Pet op, pet af. Joviaal begroet hij zijn werknemers, van wie er veel al jaren bij Kiezebrink werken en uit Putten komen. “Wat loop je mank jongen”, roept hij plagend naar een hinkende grijze man bij de kuikensorteerafdeling. “Ouderdom, hè”, reageert die met een knipoog.

Na de vogelpest wilde Kiezebrink dat zijn bedrijf minder afhankelijk werd van kuikens. Dus kwamen er ratten, muizen, konijnen en andere knaagdieren bij. En ook kippen, geitenbokjes, ganzen en vissen, veel uit reststromen.

De grootste verandering kwam in 2007. Toen specialiseerde Kiezebrink zich droogvoer voor exotische dieren. “Een wereld op zich”, zegt hij. Hij nam er een nutritionist voor aan. “Een giraffe kun je niet zomaar paardenvoer geven. Het voedsel moet rijk aan vezels zijn, maar laag in energie. Anders groeien de hoeven te snel en moeten ze bekapt worden. Daarvoor moeten ze het dier verdoven, wat een heftige ervaring is. Het luistert nauw.”

Een leeuw wil scheuren

Zo groeide zijn bedrijf uit van kuikenhandelaar naar, zoals Kiezebrink het noemt, denktank voor voeding voor exotische dieren. Zit een dierentuin met een slecht etende gnoe? Dan komen ze naar Kiezebrink en kijken ze samen of ze nieuw voer kunnen bedenken, door struiken en schors van de Zuid-Afrikaanse savannes te importeren bijvoorbeeld.

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

Met de nieuwe inkomstenbronnen groeide de omzet de afgelopen vijftien jaar naar 10 miljoen euro. Een tiende daarvan bestaat nog uit hanenkuikens. Naast nieuwe ingevroren dieren en speciaalvoer voor dierentuinen, opende Kiezebrink een webshop en ging het voer verkopen voor honden en katten. Er werken 65 mensen bij het bedrijf. Zijn dochter Jannicke is in 2015 toegetreden tot de vierkoppige directie, waarna Hanno zich is gaan richten op zijn pensioen.

Onlangs stemde de Tweede Kamer voor een verbod op het doden van eendagshaantjes. “Ik ben de eerste die dat toejuicht”, zegt Kiezebrink in de ruimte waar hij de kuikens uit een bak kiept. De loopband voert ze weg als takken in een rivier. “Maar dan moet er wel een goed alternatief zijn. Want de vraag ernaar blijft. Je krijgt het risico dat particulieren zelf kuikens of muizen gaan kweken, zonder dat daar controle op is. Dat komt het dierenwelzijn niet ten goede.”

En zijn er nog al die uilen, leeuwen en andere dieren in dierentuinen, die dagelijks kuikens in hun kooi gegooid krijgen. Wat moeten die gaan eten? Zo makkelijk is dat nog niet, zegt Kiezebrink. Dieren zijn behoorlijk kieskeurig als het op voeding aankomt. “Een leeuw kun je niet zomaar een worstje aanbieden. Die wil scheuren aan zijn vlees, die heeft een bepaalde structuur nodig. Een leeuw verhongert zich nog liever dan dat hij een worstje eet.”

De nutritionisten van Kiezebrink zijn al volop aan het zoeken naar alternatieven. Voor zijn bedrijf vreest hij niet, mocht de stroom kuikens opdrogen, net als in 2003. “Dan vind ik wel weer een andere weg.”

Lees ook:

Duitse haantjes hoeven niet meer in de hakselaar

Duitsland verbiedt volgend jaar het doden en versnipperen van jonge haantjes. Maar het verbod gaat lang niet iedereen ver genoeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden