InterviewAnna Gunn

‘Kabinet moet afspraken over staatssteun en belastingontwijking openbaar maken’

Docent fiscaal staatssteunrecht Anna Gunn: ‘Het is heel belangrijk dat het kabinet transparant is over de voorwaarden aan staatssteun’.Beeld Danielle van der Spek

Staatssteun in ruil voor een eind aan belastingontwijking? Het kabinet probeert het nu.

Speciale staatssteun nodig? Prima, gaan we naar kijken, maar in ruil voor die individuele steun moeten bedrijven stoppen met belastingontwijking, mocht daar sprake van zijn. “Het past niet om in slechte tijden te vragen om belastinggeld en tegelijkertijd belasting te ontwijken”, liet staatssecretaris Hans Vijlbrief vorige week in een Kamerbrief weten.

Dat viel nogal verschillend bij belastingadviseurs in Nederland. Hoe kunnen bedrijven die zich officieel gewoon aan de wet houden nu uitgesloten worden van de steun die zij nodig hebben om overeind te blijven? Andere fiscalisten vinden de eis juist prima, en weer anderen vragen zich af of de nieuwe eis standhoudt binnen het Europese recht.

Anna Gunn, docent fiscaal staatssteunrecht aan de Erasmus Universiteit en partner bij Gunn Tax Communication, zegt dat dit soort voor- en tegenstanders iets over het hoofd lijken te zien. Namelijk: “Deze brief van de staatssecretaris geeft geen harde juridische kaders. Het gaat om ‘uitgangspunten’. Het is niet per se gezegd dat je straks alleen steun kunt krijgen als je als bedrijf binnen een jaar stopt met al je belastingontwijking.” Binnenkort verschijnt hierover een commentaar van haar hand in vakblad Nederlands Tijdschrift voor Fiscaal Recht.

Niet juridisch bindend? Is het dan alleen voor de bühne?

“Het is een sterk signaal, dat de media goed oppikken. Dus het doet het in elk geval goed voor de bühne. Of het niets méér is dan een signaal zal later moeten blijken, er zijn nu nog geen voorbeelden om dat toetsen. Dan moet het kabinet straks wel openbaar maken welke bedrijven steun hebben ontvangen, en onder welke voorwaarden. Die transparantie is heel belangrijk. De strijd tegen belastingontwijking is er een met democratisch mandaat, de samenleving wil hier duidelijk vanaf. Dan moet de samenleving ook kunnen controleren of de overheid hier genoeg tegen doet.”

Was het niet sterker geweest als het kabinet de eis wel juridisch bindend had gemaakt?

“Het zou bijna onmogelijk zijn om zoiets op voorhand bindend te maken. Elk groot bedrijf heeft zijn eigen specifieke problemen. Het gaat steeds om maatwerk, waarbij telkens andere vragen kunnen spelen. Is het bedrijf bijvoorbeeld wel bevoegd om de structuur te veranderen? Zijn de aandeelhouders het er wel mee eens, en zo niet, kunnen ze de gewijzigde belastingconstructies nog tegenhouden? Het is ergens ook wel raar als een deel van Nederland instort omdat een groot bedrijf om wat voor reden dan ook niet binnen een jaar afstand kan doen van een brievenbusfirma in een ver belastingparadijs.”

Moet je dat eigenlijk willen? Een maatschappelijk wensenlijstje opleggen aan bedrijven die failliet gaan zonder hulp?

“Het gaat niet om een ‘wensenlijstje’ maar om belangrijke maatschappelijke waarden. Je verleent als samenleving een enorme gunst, waarom zou je daar niets voor terug mogen verlangen? Het kabinet is al langer bezig met een strijd tegen belastingontwijking. En zal dat onderwerp daarom ook zwaar meewegen in de vraag of steun gerechtvaardigd is.”

Moet het kabinet dan ook niet op andere gebieden eisen stellen? Zoals de ecologische voetafdruk verkleinen, of meer diversiteit op de werkvloer?

“In principe lijkt me dat niet gek. Maar het is qua bedrijfsvoering waarschijnlijk makkelijker om belastingconstructies om te bouwen dan om ineens een omslag te maken naar duurzame bedrijfsvoering. Of om op korte termijn een meer divers werknemersbestand af te dwingen. Bij belastingontwijking zit de meeste tijd simpelweg in de vraag of je er als bedrijf vanaf wilt, of niet. Zo ja, dan kan het snel gaan.”

Lees ook:

Belastingklimaat Nederland kost rest van de wereld 22 miljard euro

Voor het eerst hangt er een prijskaartje aan de winsten die multinationals via Nederland wegsluizen.

Nederland staat vierde op de lijst van belastingparadijzen en dat scheelt miljarden

Nederland blijft een belastingparadijs. Een nieuw lek kan bedrijven miljarden opleveren, zegt Oxfam Novib. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden