Economie

Justitie nam dit jaar voor 8 miljoen euro aan bitcoins in, fors meer dan vorig jaar

De ripple, bitcoin, etherum en litecoin. Beeld Reuters
De ripple, bitcoin, etherum en litecoin.Beeld Reuters

Er is vorig jaar een record hoeveelheid illegaal digitaal geld afgepakt door justitie; ruim 8 miljoen euro aan cryptomunten is ingenomen.

Criminelen die zogeheten cryptomunten verkrijgen door bijvoorbeeld drugshandel of afpersing hadden het lastig vorig jaar. Justitie heeft in 2020 fors meer bitcoins en andere digitale munten afgepakt van criminelen dan in 2019, zo blijkt uit cijfers die zij woensdag vrijgaf. Het OM wist de hand te leggen op ruim 8 miljoen euro aan cryptomunten, tegen 1,1 miljoen euro in 2019.

Daarmee is alleen al in 2020 meer virtueel geld in beslag genomen dan in alle voorgaande jaren samen sinds 2013. De explosieve stijging van vorig jaar komt mede door enkele hele grote vangsten, maar opsporingsambtenaren kwamen de munten ook in meer verschillende zaken tegen. Voor het in beslag nemen van bitcoins heeft het OM een eigen digitale portemonnee, laat een woordvoerder weten. Daar slaat justitie ze op, om ze ‘door de bank genomen’ binnen een week weer te verkopen.

Wereldwijd maken toezichthouders zich steeds meer zorgen om bitcoins. Omdat er geen namen of andere persoonsgegevens aan de betalingen vastzitten, zouden criminelen de munt goed kunnen gebruiken voor illegale transacties. Vandaar dat bedrijven die cryptodiensten aanbieden (denk bij die diensten aan betalen, verhandelen of opslaan van bitcoins) met steeds meer regels te maken krijgen om witwassen te voorkomen.

Meer toezicht op transacties

Ook in Nederland. Zo moeten cryptobedrijven zich sinds vorig jaar registreren bij De Nederlandsche Bank. Tot hun ergernis moeten zij hun klanten bovendien verplichten om zich bij elke transactie te laten verifiëren: door een screenshot of een videogesprek moet de klant laten zien dat hij echt is wie hij is. DNB is onlangs door de rechter verplicht om beter uit te leggen waarom deze maatregel binnen de wet valt.

Daarnaast moeten cryptobedrijven sinds vorig jaar mei meldingen doen bij de autoriteiten als zij ongebruikelijke transacties tegenkomen bij hun klanten. Die meldingen worden dan beoordeeld door de Financial Intelligence Unit (FIU), een onderdeel van de politie. Die kan dan overwegen om de meldingen te beoordelen als ‘officieel verdacht’, waarna ze worden doorgestuurd aan het OM. Hoeveel verdacht verklaarde meldingen er vanuit de cryptosector bij justitie zijn binnengekomen, kan de woordvoerder niet zeggen.

Stijging aantal witwasonderzoeken

Meer in het algemeen neemt het aantal witwasonderzoeken almaar toe de laatste jaren. In 2020 liepen er ruim 4000 witwasdossiers, tegen bijna 3400 in 2019. In 2015 ging het nog om zo’n 1700 onderzoeken. Volgens justitie komt dat dit onder meer doordat de meldingen vanuit de FIU van steeds hogere kwaliteit zijn. Door data-analyses los te laten op al die honderdduizenden meldingen die de FIU binnenkrijgt van banken en andere financiële instellen is steeds meer duidelijk welke transacties echt verdacht zijn, en voor welke betalingen het niet veel nut heeft om er opsporingsambtenaren op te zetten.

Daarnaast heeft het OM in 2019 een omslag gemaakt in de opsporing van financiële criminaliteit. De focus ligt nu meer op het geld en de dingen die je daarmee kunt kopen, iets minder dan voorheen op de criminelen zelf. Justitie slaat dus meer aan op iemand met onverklaarbaar veel vastgoed of luxe auto’s. Met welk delict diegene eventueel aan al die luxe is gekomen, is dan stap twee in het proces. Die werkwijze levert automatisch meer witwasonderzoeken op, omdat het aan de kern van witwassen raakt: illegaal geld in het legale circuit brengen om ervan te genieten.

Ook meer cash afgepakt

Naast cryptovaluta heeft het OM vorig jaar ook veel meer ouderwets contant geld in beslag genomen: 103 miljoen euro, veel meer dan de 61 miljoen in 2019. Vaak zat dat in verborgen ruimtes van auto’s, maar ook in spookwoningen waar criminelen zich schuilhouden. Normaal zetten criminelen hun cash vaak weg via de horeca, kapperszaken of andere winkels waar sowieso veel contant geld in omgaat. Dat kon vorig jaar minder makkelijk dan voorheen, aangezien veel van die zaken dicht waren tijdens de lockdowns.

Lees ook:

Tienduizenden witwasmeldingen, amper strafzaken. ‘Soms lijkt het of het hele meldsysteem voor niets is’

Om witwassen tegen te gaan, zijn banken verplicht alle ongebruikelijke transacties te melden die zij bij hun klanten tegenkomen. Maar die meldingen leiden bijna niet tot strafzaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden