Interview Tata Steel

‘Je moet bij Tata binnen zijn geweest om te voelen hoe mooi het is’

Vader Bert (rechts) en zoon Jim Zonneveld uit Castricum. Zij werken allebei voor Tata Steel. Beeld Patrick Post

Vader en zoon Zonneveld zijn trotse medewerkers van Tata Steel. Ze vrezen voor de toekomst van het bedrijf. “Je kunt de tent dan beter sluiten“

Bert Zonneveld (57) staat letterlijk op met Tata Steel. Als hij ’s ochtends wakker wordt en uit zijn raam kijkt, ziet hij één van de hoogovens van de staalfabrikant. Alleen is het niet een echte, maar een replica. In de vorm van een tekening die de complete schutting in zijn achtertuin versiert. “Die heeft mijn nicht ooit voor me gemaakt”, lacht Zonneveld. “Het symboliseert de dagelijkse rit naar mijn werk. Je ziet een fietspad langs Wijk aan Zee, tot je aankomt bij de poort van Tata”, wijst Zonneveld vanachter het raam in zijn woonkamer naar de metersbrede beschildering. 

Al bijna veertig jaar werkt hij bij het bedrijf. In allerlei verschillende functies, het liefst zo dicht mogelijk bij de grote ovens op het terrein van de staalproducent. Zonneveld was onder meer al staalsmelter, bedieningsman van de installaties en roostermaker van de ploegendiensten. Een manusje van alles, die veel voor zijn collega’s organiseert, zegt hij. Zo regelde Zonneveld jarenlang een zaalvoetbaltoernooi voor de fabrieksarbeiders. Van tenues tot een flinke borrel achteraf. “Allemaal op kosten van de zaak, voor wel tienduizend euro per jaar”, zegt Zonneveld. “Tata Steel is juist heel goed voor zijn personeel.”

Allemaal te danken aan Tata

De laatste jaren is hij secretaris van de ondernemingsraad. “Als ik zie wat mijn vader heeft bereikt, dat maakt me trots. Dat heeft hij allemaal te danken aan Tata”, zegt Jim Zonneveld (31), de zoon van Bert, aan de keukentafel bij vader thuis in een hoekwoning in Castricum. Zelf werkt Jim ook bij Tata Steel, in januari vier jaar. Momenteel draait hij mee in de storingsdienst van de hoogovens. Vader en zoon zijn opvallend positief over hun werkgever. Dat het bedrijf flink in het personeelsbestand gaat snijden doet daar niets aan af. “Maar begrijp me goed, voor de mensen is het verschrikkelijk”, benadrukt Bert. “Dan denk ik ook aan Jim en zijn twee dochters.”

Het machinewerk is zijn lust en zijn leven, maar Jim twijfelt aan de houdbaarheid. “Mijn vader en ik overleven de ontslagronde denk ik wel. Maar de vraag is of Tata in IJmuiden wel toekomstbestendig is. Zijn wij er nog over dertig of veertig jaar? Dat vraag ik me vaak af”, zegt Jim rustig, in zijn ouderlijk huis. De aanstaande ontslagronde van zestienhonderd medewerkers houdt de gemoederen in Castricum en omstreken bezig, merkt hij. Zijn vader, maar ook zijn oom, neef, schoonvader, zwager en vrienden werken bij het bedrijf. “Altijd als we elkaar zien, gaat het ook over Tata. Maar de laatste tijd helemaal”, zegt Jim. 

Honderden miljoenen euro’s 

Iedere maandag zit Jim in de schoolbanken in een opleidingscentrum van Tata. Daar ontwikkelt hij zich verder tot werktuigbouwkundige. “De leraar begint niet met het huiswerk, maar met het laatste nieuws. Hij vraagt wat we van de ontslagen vinden en dan begint iedereen te brullen. Sommigen vinden dat het kantoorpersoneel moet vertrekken, anderen begrijpen er helemaal niets van”, zegt Jim.

Vader Bert behoort tot die laatste categorie. Tata investeert momenteel honderden miljoenen euro’s in bijvoorbeeld nieuwe installatietechnieken voor de hoogovens in het dorp aan de Noordzee. “Dan gooi je er toch niet zoveel medewerkers uit? Dan kun je misschien beter zeggen: Sluit de tent maar”, zegt Bert, terwijl hij een slok thee neemt.

Walhalla voor techneuten

Maar dat Tata iets moet doen, begrijpen de medewerkers, zegt Bert. De tanende Duitse auto-industrie en problemen met belangrijke grondstoffen in Brazilië waren het afgelopen jaar fnuikend voor de Europese staalmarkt. En dan is er nog de concurrentie uit China, waar staalfabrieken juist groeien. “Wij zien ook dat we afhankelijk zijn en dat het soms tegenzit. Dan ben je aan de beurt”, constateert hij droogjes. “Maar zo groot als dit ken ik ook niet.”

Met luide stem en veel handgebaren omschrijft Jim hartstochtelijk waarom het personeel zo vreest voor de naderende ontslagen. Tata is namelijk het walhalla voor techneuten, zegt hij. “Je moet binnen zijn geweest om ook maar een beetje te voelen hoe mooi het is. Er is enorme hitte, veel rook, grof gereedschap, best intimiderend. Maar we doen het met zijn allen. En als ik buiten op zestig, zeventig meter hoogte tussen de ovens sta en over het terrein kijk, ben ik nog iedere keer dankbaar.”

FNV: gedwongen ontslagen accepteren wij niet

De vakbonden zijn ouderwets boos over de reorganisatieplannen van staalproducent Tata Steel in IJmuiden. Als er 1600 banen in Nederland verdwijnen, komt de FNV in actie. “Dat laten we niet gebeuren”, zegt FNV-bestuurder Aad in ’t Veld. Ook het CNV overweegt mee te doen. “Op 10 december overleggen we met onze leden. Eerst geven we de ondernemingsraad, de directie en de raad van commissarissen van Tata Steel Nederland de kans een standpunt te bepalen. Maar ik kan me niet voorstellen dat onze leden geen acties willen”, aldus In ‘t Veld.

Eventuele acties zijn op zijn vroegst in januari. En dat is nog vroeg, want pas op 1 april hoeft het reorganisatieplan klaar te zijn, bleek vorige week uit overleg van het bedrijf met personeelsvertegenwoordigers van Europese vestigingen in Wales. Daar werd bekend hoeveel banen er verdwijnen, maar nog niet waar precies. Onacceptabel, zegt In ’t Veld. Het bedrijf moet met details komen, anders verkeert het personeel maandenlang in onzekerheid.

Maar wel of geen details, de FNV keurt het hele ontslagplan sowieso bij voorbaat af. Er ligt een afspraak met Tata dat er tot oktober 2021 geen gedwongen ontslagenen vallen, vastgelegd in het zogeheten werkgelegenheidspact.

Onvrede is er ook bij de ondernemingsraad van Tata. Die voelt zich overgeslagen, schrijf de raad aan het personeel, omdat hij niet over het reorganisatieplan wordt geraadpleegd.

Tata Steel heeft in Nederland circa 11.000 werknemers. In heel Europa werken er ruim 20.000 mensen. Waarschijnlijk heeft ongeveer tweederde van de aangekondigde banenreductie betrekking op het kantoorpersoneel.

Ook in 2013 werd de Europese staalsector hard getroffen. Toen kondigde Tata aan miljarden af te schrijven op de Europese activiteiten. Het bedrijf wilde duizend banen schrappen. Dat is nooit gebeurd; er verdwenen wel banen, maar kwamen ook nieuwe bij, waardoor de werkgelegenheid min of meer gelijk bleef.

Lees ook:

De ophanden zijnde ontslagen bij Tata Steel zijn het gesprek van de dag in IJmuiden

De regio IJmond dreigt haar identiteit te verliezen door aangekondigde massaontslagen bij Tata Steel. De fabriek is de levensader van de gemeenten Velsen, Beverwijk en Heemskerk. ‘Staal is meer dan cultuur, het is het leven.’

Het zou wel eens onrustig kunnen worden bij Tata Steel

Tata Steel staat niet bekend als een houwdegenbedrijf. Toch schrapt het in IJmuiden 1600 banen. ‘Ik voorzie een enorme confrontatie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden