Nieuwe markten

Japan wil voet aan de grond krijgen in Afrika, en dat kan voordelig zijn voor Europese investeerders

Premier Abe van Japan (midden, voorste rij) poseert met de Afrikaanse leiders. Links van hem president Sisi (Egypte). Aan zijn rechterzijde secretaris-generaal van de VN António Guterres. Beeld REUTERS

Japan wil meer invloed in Afrika en opent deze week het offensief op een speciale conferentie. Het Aziatische land wil op het continent meer dan alleen auto’s bouwen.

Ze zijn niet weg te denken uit het Afrikaanse straatbeeld: Japanse auto’s. Zeker in Zuid-Afrika zijn de wegen vergeven van de Nissans en Toyota’s. Die auto’s worden dan ook op grote schaal in het land geproduceerd. In de stad Durban rolden vorig jaar ruim 130.000 Toyota’s van de band. Autofabrikanten tonen zo wat Afrika Japan te bieden heeft. Alleen wordt dat potentieel in andere sectoren nog lang niet volledig benut. Japan exporteert slechts voor zo’n 6,5 miljard euro per jaar naar Afrika en importeert vooral grondstoffen als ijzererts en platina uit Zuid-Afrika. Vergelijk dit eens met China, dat jaarlijks voor circa 90 miljard euro uitvoert naar Afrika en voor bijna datzelfde bedrag terugkoopt.

Japan wil meer voet aan de grond krijgen in Afrika. Deze week vormt het startschot van een nieuw offensief. De Japanse stad Yokohama staat tot vrijdag in het teken van economische samenwerking tussen Japan en Afrika.

TICAD (Tokyo International Conference on African Development) vindt al voor de zevende keer plaats. Maar de verwachtingen zijn deze editie hoger gespannen dan ooit. “Japan zoekt naar nieuwe markten”, legt Christopher Marks uit. Hij is managing director en hoofd opkomende markten (Europa, Midden-Oosten en Afrika) binnen de bankafdeling van de Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG). “In Zuidoost-Azië en China, de andere snelgroeiende regio’s in de wereld, is Japan al jarenlang actief en succesvol.” Die markten zijn dus niet nieuw.

Energieleverancier

Een land als Mozambique is dat voor Japan wel. Sinds de kernramp in Fukushima in 2011 wil Japan minder afhankelijk worden van nucleaire energie. De steenkool in de Mozambikaanse grond en de enorme aardgasvoorraden voor haar kust zijn in dat kader interessant. In 2013 identificeerde Japan Mozambique als een van zijn belangrijkste toekomstige energieleveranciers. Een kans ligt volgens Marks ook in de goede reputatie die Japan heeft op het gebied van industriële techniek. Dat is interessant voor Afrika, omdat veel landen op het continent niet langer slechts ruwe grondstoffen willen exporteren, maar een verwerkingsindustrie hopen op te bouwen. “En Afrikaanse technocraten hebben het veelvuldig over zaken als smart cities, netwerkgeïntegreerde en duurzame energiesystemen, IT-gebaseerde logistiek”, zegt Marks. Japan is ook daarin een ideale partner.

Jonathan Berkshire Miller, onderzoeker bij het Japan Institute of International Affairs en vicedirecteur bij het Macdonald-Laurier Institute, denkt eveneens dat Japan vooral moet inzetten op zijn kwaliteitskenmerk. In het bijzonder op het gebied van infrastructuur. Daarbij wil Japan volgens hem meer samenwerken met de Verenigde Staten en Europese landen als Frankrijk en Nederland. “De belangen van die landen in Afrika verschillen natuurlijk, maar zij delen het doel een kwalitatief hoogstaande infrastructuur aan te leggen en duurzame ontwikkeling op het continent te stimuleren.” Japan zou volgens Miller mede door TICAD goed in staat zijn een coöperatie met het Westen, in de vorm van joint-ventures en consortiums, te leiden. Zo zou een stevig tegenwicht kunnen worden geboden voor de snelgroeiende Chinese invloed op het Afrikaanse continent. 

Want Japanse investeringen in Afrika mogen dan slechts een vijfde zijn van die van China, samen met de Verenigde Staten, Frankrijk, India, Groot-Brittannië en Nederland gaat het om zo’n 225 miljard euro. Dat is juist vijf keer méér dan China.

Corruptie

Toch weifelen veel Japanse bedrijven nog een beetje. Problemen als hevig fluctuerende valutakoersen, gebrekkige regelgeving, corruptie en lokale onrust schrikken hen af. Maar de opkomst van marktgeoriënteerde politieke leiders in Afrika, diversificatie van sommige Afrikaanse economieën en aanhoudende groei maken het volgens Marks juist aanlokkelijker voor Japanse investeerders. Door samen te werken met Europa zou Japan kunnen profiteren van bestaande Europese netwerken en ervaring in Afrika. En op hun beurt kan het voor Europese investeerders voordelig zijn dat Japan geen koloniale geschiedenis kent in Afrika. Miller: “Dat gebrek aan historische bagage is zeker een pluspunt.”

Lees ook:

Rusland biedt Afrika kernenergie, maar voor wat hoort wat

Afrikaanse landen hebben een gigantisch tekort aan elektriciteit. Rusland stapt in dit gat en levert CO2-vrije kerncentrales. Maar tegen welke prijs?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden