Stijgende prijzen

Jan Modaal komt nog rond, mits hij de uitgaven mindert

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij

Kom je in Nederland nog rond met een modaal inkomen? Een huis kopen was al bijna onmogelijk. Door de inflatie en de energierekening raakt deze groep verder in de knel.

Rick van de Lustgraaf

Al langer leeft het gevoel dat een huis kopen voor een grote groep ­Nederlanders haast onmogelijk is. Dat blijkt ook uit de cijfers. Een alleenstaande met een modaal inkomen kan op slechts 1 procent van de woningen die te koop staan een realistisch bod doen, meldt hypotheekadviseur De Hypotheker.

Vooral de stijgende marktrente (nu 3,6 procent) maakt het er niet makkelijker op. Met een modaal salaris kunnen woningzoekenden een lening krijgen van ongeveer 171.000 euro. Vorig jaar was dat nog 188.000 euro.

In Amsterdam en in Den Haag is deze groep – denk aan een politieagent of verpleegkundige – als alleenstaande volledig kansloos. Maar ook in andere grote steden, en zelfs in Flevoland en in Noord-Brabant, is een betaalbare woning vinden zo goed als onmogelijk. In Groningen, Zeeland en Limburg is de kans op een koopwoning het grootst. Ongeveer 5 procent van de te koop staande huizen komt in aanmerking. Een huishouden met twee modale inkomens heeft met een hypotheek van 304.000 euro zicht op 20 procent van alle te koop staande huizen.

Andere zorgen

Toch zullen veel mensen die leven van een modaal inkomen om ­andere redenen kopzorgen hebben dan om de vastgelopen woningmarkt. Lange tijd was het beeld dat Jan of Jannie Modaal het prima voor elkaar had. Inmiddels komen ook middeninkomens financieel in de knel, waarschuwde budgetvoorlichter Nibud onlangs. Voor boodschappen en energie betaalt de gemiddelde Nederlander nu 5500 euro meer dan vorig jaar. Alles wordt duurder, maar de salarissen stijgen lang niet zo hard mee. Hoe houdt een doorsnee gezin het hoofd boven water?

Huishoudens met een modaal inkomen – 38.000 euro bruto per jaar inclusief vakantiegeld – eindigen de maand doorgaans quitte. Ruimte om na het betalen van de vaste lasten iets op de spaarrekening te storten is er nauwelijks. “Dat was al voor deze inflatie zo en het is er uiteraard niet beter op geworden”, zegt Marjan Verberk, wetenschappelijk medewerker van Nibud.

Dat betekent dat er niets anders op zit dan besparen. Hoe zorgelijk de situatie echt is, verschilt natuurlijk van deur tot deur. Maar er valt wel iets algemeens te zeggen. Nibud maakte berekeningen voor een doorsnee huishouden van een paar met twee minderjarige kinderen in een koopwoning. Dat gezin leeft van een modaal inkomen.

Netto circa 2500 euro

Het modaal inkomen per maand bedraagt 3167 euro bruto, berekende het Centraal Plan Bureau (CPB). Daar blijft netto zo’n 2500 euro van over. Dat is dus geen gemiddelde, maar het meest voorkomende in­komen (de modus). Het gemiddelde ligt hoger, doordat de allerhoogste ­inkomens dat bedrag flink omhoog trekken. In september publiceert het CPB het modaal inkomen voor het jaar daarop.

Dik 8 procent van dit inkomen is nodig om de energierekening te betalen. Dat is veel meer dan normaal. De stijgende energiefactuur is verreweg het grootste probleem voor dit type gezin, zegt Verberk. “Maar dat is alweer anders voor wie zonnepanelen op het dak heeft. Zo zie je dat de inflatiepijn per gezin verschilt. Wel kun je van de modale inkomens zeggen dat niemand momenteel ontkomt aan bezuinigingen.”

Het CPB berekende in juni dat in het somberste geval, als de energieprijzen dit jaar blijven stijgen, 1,2 miljoen huishoudens moeite hebben met het betalen van hun maandelijkse lasten.

Minder de deur uit

Bij een normaal uitgavenpatroon gaat een modaal gezin ook nog wel eens naar een terras of naar de bioscoop. Daar zit nog ruimte om te ­besparen. Goedkoper boodschappen doen of abonnementen opzeggen zou ook nog kunnen. Maar overdreven veel ruimte is er niet, want ook met besparingen is de situatie voor veel van deze huishoudens al zor­gelijk, ziet Verberk.

“Hoe zorgelijk hangt echt af van hoe goed de woning geïsoleerd is. De algemene prijsstijgingen zijn nog op te vangen, maar middeninkomens zullen de uitgaven hoe dan ook moeten minderen. En ook al lukt het om rond te komen, dan zijn de veranderingen in de portemonnee zo ingrijpend, dat veel mensen daar stress door krijgen en eronder lijden. Dat mentale aspect wordt vaak vergeten.”

Om rond te komen zijn toeslagen belangrijk. Dit doorsnee gezin – dus met twee minderjarige kinderen in een koopwoning dat leeft van een modaal inkomen – heeft per maand recht op een paar tientjes zorgtoeslag en ongeveer 400 euro aan kinderbijslag en kindgebonden budget. Kinderbijslag is niet afhankelijk van het inkomen. Kindgebonden budget wel, net als van het aantal kinderen en de leeftijden.

Woont het gezin in een huurwoning, dan zou het ook nog in aanmerking komen voor een klein beetje huurtoeslag. Dat is niet het geval als het gaat om een stel zonder kinderen. Verberk: “Een modaal huishouden begeeft zich wat toeslagen betreft echt op een kantelpunt. Een klein beetje salaris erbij en sommige toeslagen vervallen weer.”

Lees ook:

De boodschappen worden duurder en duurder, met name vlees en zuivel

De prijzen stijgen en stijgen. In de supermarkt is dat te merken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden