ReportageCoronacrisis

Italiaanse wijnmakers gooien druiven weg uit gebrek aan klandizie

Wijnmaakster Clara Gentili van Fattoria Le Pupille bij Grosseto.Beeld Pauline Valkenet

Het is een zuur jaar voor Italiaanse wijnmakers. Omdat de toeristen wegblijven, is de verkoop flink gedaald. Sommige wijnmakers besluiten nu hun druiven weg te gooien. ‘Maanden werk voor niets.’

In de wijngaard bungelen de diepblauwe trossen onderaan de struiken, netjes op een rij, klaar om te worden geplukt. In de hete augustuszon veegt wijnmaker Simone Rustici met zijn ene hand de zweetdruppeltjes van zijn voorhoofd en strijkt met zijn andere langs het rijpe fruit. “Eerder deze zomer hebben we trossen die hoger hingen verwijderd, en ook trossen die om wijnstokken heen zaten en lastiger te oogsten zijn”, vertelt hij. “We hebben ongeveer vijftien procent van onze druiven weggegooid om onze productie dit jaar te verkleinen. Ze lagen hier op de grond te verschrompelen.” Rustici kijkt even weg, richting de olijfbomen en cipressen in de verte, en zegt: “Mooie druiven die weg liggen te rotten, dat deed pijn om te zien. We hebben daarom aarde over ze heen gegooid.”

Dit is een zuur jaar voor Simone Rustici (50). Hij bezit in Toscane, niet ver van het eiland Elba, twaalf heuvelachtige hectares. Daar verbouwt hij voornamelijk de sangiovese druif voor rode wijnen, en ook wat witte vermentino. Door de strenge Italiaanse lockdown in het voorjaar bleven de massa’s toeristen weg aan wie hij gewoonlijk driekwart van zijn wijn verkoopt. In zijn winkel was het maandenlang doodstil. “Wat een stress”, zegt hij. 

Wijnmaker Simone RusticiBeeld Pauline Valkenet

De rest van zijn wijn die hij normaal gesproken aan restaurants in de omgeving slijt, raakte Rustici ook niet kwijt omdat die dicht moesten. Nu het hoogzomer is, komen er weer veel toeristen langs maar de vraag is nog altijd beneden peil en zijn magazijn staat vol flessen uit 2019. Om te voorkomen dat hij in de herfst met veel te veel onverkoopbare wijn komt te zitten, besloot Rustici druiven weg te gooien. “Dat zijn maanden werk voor niets geweest.”

Steunmaatregelen

In Italië - de grootste producent van wijn ter wereld - zijn er duizenden wijnmakers hard door de coronacrisis geraakt. Wijndrinkers bleven wel kopen in de supermarkt, maar de vraag naar de wat betere en minder bekende wijnen in hotels, restaurants en wijnbars stortte in. Ook de export liep terug. Daarom is de regering met steunmaatregelen gekomen voor de wijnsector, die met een omzet van ruwweg elf miljard euro belangrijk is. 

Producenten van de betere wijnen - met de Italiaanse keurmerken IGT en DOC en het meest prestigieuze DOCG - kunnen geld krijgen. Hun oogst moet dan dit jaar 15 tot 50 procent kleiner zijn dan gemiddeld. Er is honderd miljoen euro beschikbaar. Het kabinet hoopt dat er op deze manier 300 miljoen kilo druiven minder worden geoogst. Het idee is dat als de productie van goede wijn met vijf procent vermindert en het overschot binnen de perken blijft, prijsdalingen kunnen worden voorkomen.

Wijn verandert in alcohol voor desinfecterende handgel

Sommige Italiaanse wijnboeren worden door de coronacrisis tot een andere pijnlijke stap gedwongen: ze laten hun onverkochte voorraad wijn, die te veel ruimte in hun magazijnen inneemt, distilleren tot pure alcohol. Die alcohol wordt gebruikt om desinfecterende handgel van te maken. De vraag naar dat viruswerende goedje is omhooggeschoten terwijl er in dertig jaar niet zo weinig vraag naar Italiaanse wijn was - beweert Coldiretti, de vereniging van agrariërs. Eerder deze maand heeft de regering met fondsen van de EU vijftig miljoen voor de distillatie klaargezet. Zo’n 70 miljoen flessen goedkope rode en witte wijn gaan de wijnmakers op deze manier toch nog wat opleveren: ze krijgen 23 cent per liter.

Wijnboer Rustici, die in 2019 een half miljoen euro omzette en dit jaar een krimp van 20 procent verwacht, komt in aanmerking voor die coronasteun omdat hij een deel van zijn druiven heeft vernietigd. Hij denkt vierduizend euro te ontvangen. Terwijl hij in zijn winkeltje achter de kassa kruipt om wat Duitse toeristen te laten afrekenen, zegt hij: “Vierduizend euro is zó weinig, daar verandert mijn financiële situatie natuurlijk niet door. Maar geld dat ik kan krijgen, laat ik niet liggen. En fijn dat de staat in ieder geval aan ons denkt.”

Ook Fattoria Le Pupille, dat tussen de lieflijke heuvels bij Grosseto ligt, krijgt coronasteun. Clara Gentili (27) produceert hier met haar moeder en broer op 85 hectare voornamelijk de dieprode Morellino di Scansano DOCG. Driekwart van de flessen gaat naar restaurants, hotels en wijnbars in het buitenland en een kwart naar horeca in Italië. “Vorig jaar hebben we vijf miljoen omgezet, tot nu toe zitten we dit jaar op 25 procent minder”, vertelt Gentili in de koelte van de wijnkelder, waar een zoete geur tussen de houten vaten hangt. Tijdens de recente oogst van de witte druiven hebben ze hier expres trossen laten hangen en over een week of wat doen ze hetzelfde met blauwe trossen. “Dat is psychologisch zwaar”, zegt ze.

‘Aspirientje voor een doodzieke patiënt’

Haar financieel directeur Diego Tonini rekent op ongeveer 25.000 euro coronasteun - ‘zoiets als een aspirientje voor een doodzieke patiënt’ - en blijft zich zorgen maken: “Restaurants draaien vanwege de coronaveiligheidsmaatregelen op halve kracht. Hun klanten hebben minder te besteden. In plaats van een duurdere fles kwaliteitswijn bestellen ze goedkope huiswijn. Het is een en al angst en onzekerheid.”

Lees ook:

Waarom Italië de grenzen weer opengooit

Nederlanders die ernaar snakken om deze zomer hun vakantie in Italië door te brengen, kunnen vast zonnebrandcrème en teenslippers gaan kopen.Want het ziet er naar uit dat zij vanaf juni weer naar dat zonnige land toe kunnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden