Slecht onderhoud

Italiaanse tolwegbeheerder dreigt vergunning kwijt te raken door ramp met brug Genua

De nieuwe brug die in Genua wordt gebouwd. In augustus 2018 stortte de vorige brug over de snelweg in. Beeld EPA, Luca Zennaro

Mag de Italiaanse onderneming Aspi na de ramp met de brug in Genua opdrachten voor de overheid blijven doen, of is het einde in zicht? 

Bijna anderhalf jaar nadat de snelwegbrug in Genua instortte en daarbij 43 mensen verongelukten, staat de Italiaanse regering op het punt om de vergunning van tolwegbeheerder Autostrade per l’Italia (Aspi) in te trekken. Of misschien toch niet.

Aspi beheerde de Morandi-brug in Genua. De regerende populistische Vijfsterrenbeweging riep onmiddellijk na die zomerse tragedie dat het bedrijf de lucratieve vergunning moest inleveren. Sindsdien zijn de regering en Atlantia, het moederbedrijf van Aspi, in een keihard gevecht verwikkeld. De ontknoping is nu in zicht: premier Giuseppe Conte zei deze week dat de beslissing eraan zit te komen.

Onderhoudsverplichtingen

Atlantia is een beursgenoteerde Italiaanse multinational die in 2018 ruim 800 miljoen euro winst maakte. Het bedrijf runt tolwegen en vliegvelden in Europa, Zuid-Amerika en India. In Italië beheert het via dochteronderneming Aspi drieduizend kilometer aan wegen. De familie Benetton – bekend van de kleurige kledingzaken – is grootaandeelhouder van Atlantia. Het bedrijf en de Benettons hebben steeds gezegd aan hun onderhoudsverplichtingen te hebben voldaan en dus niet schuldig te zijn aan de brug­ramp. 

Maar het Openbaar Ministerie in Genua heeft ontdekt dat Aspi met onderhoudsrapporten sjoemelde. Daar komt nog bij dat er eind december, niet ver van Genua, een stuk dak instortte van een snelwegtunnel die Aspi beheert – waarbij wonder boven wonder niemand gewond raakte.

Coalitiepartij Vijfsterrenbeweging twijfelt daarom niet: Autostrade per l’Italia moet de vergunning inleveren. Dat zou wel betekenen dat de overheid een flinke compensatie moet betalen omdat ze haar contractuele verplichtingen niet nakomt. Daar heeft de regering echter wat op bedacht. In december kwam ze met een decreet die de compensatie beperkt en het intrekken van de vergunning van de Benettons­ mogelijk maakt, zegt Luigi Di Maio, de leider van de Vijfsterrenbeweging.

Lagere schadevergoeding

Atlantia vecht voor zijn voortbestaan en heeft topjuristen verzameld die zeggen dat het regeringsdecreet onwettig is. Voorheen zou Atlantia recht hebben op een schadevergoeding van zo’n 23 miljard euro als de regering de vergunning voortijdig zou verscheuren. Maar als gevolg van het omstreden decreet zou de compensatie veel lager uitvallen: ongeveer 7 miljard euro. 

De nieuwe topman van Aspi, Roberto Tomasi, waarschuwde begin deze maand in dagblad Corriere della Sera dat zijn onderneming en Atlantia over de kop kunnen gaan – en ruim zevenduizend werknemers hun baan kunnen verliezen – omdat de twee bedrijven samen alleen al een schuld van 14 miljard euro hebben. Atlantia lobbyt nu bij de Europese Commissie en bereidt zich voor op een rechtszaak.

En dat zorgt voor verdeeldheid binnen het kabinet. De Vijfsterrenbeweging blijft bij haar standpunt. Di Maio: “Ik ben er niet gerust op dat de mensen die hebben nagelaten om de Morandi-brug te onderhouden drieduizend kilometer aan snelwegen waar Italiaanse gezinnen elke dag op rijden, blijven beheren.”

Schulden

Maar de twee linkse coalitiepartners Democratische Partij en Italia Viva­­ vinden het link om het risico te lopen dat Italië, dat financieel toch al zo krap zit, uiteindelijk alsnog 23 miljard euro moet betalen en ook nog eens kan worden opgezadeld met de schulden van Aspi en Atlantia. 

Atlantia probeert de regering ondertussen zo gunstig mogelijk te stemmen. Aspi heeft donderdag ruim 7 miljard euro aan extra investeringen en onderhoud aangekondigd. Bovendien heeft de multinational de controle op en uitvoering van het onderhoud van alle wegen, bruggen en viaducten – waar voorheen een eigen dochterbedrijf verantwoordelijk voor was – overgeheveld naar een extern consortium. 

Toch lijkt het erop dat de Vijfsterrenbeweging eindelijk haar zin krijgt. Premier Conte zei deze week in een kranteninterview over het te nemen besluit: “In een rechtsstaat gaat de veiligheid van de burgers vóór alles. Punto.”

De landelijke media houden het erop dat de knoop over een paar weken wordt doorgehakt, ten nadele van Atlantia en de familie Benetton.

Lees ook:

Italië keert zich na het brugdrama af van hun ‘sociale’ familie Benetton

Een halve eeuw lang hebben de Benettons hun zakenimperium kunnen uitbouwen zonder al te veel aandacht op zichzelf te vestigen, maar plotseling staat de Italiaanse familie vol in de schijnwerpers. Want de Benettons - een zus en twee broers - zijn de grootaandeelhouders van Autostrade per l’Italia.

Aandelen van Atlantia werden in anderhalve dag een kwart minder waard

Het instorten van de Morandi-brug in Genua heeft ook op de Italiaanse effectenbeurs gevolgen gehad. Aandelen van Atlantia S.p.A, het bedrijf dat grofweg de helft van de Italiaanse snelwegen beheert waaronder de A10 bij Genua én de ingestorte brug, werden in anderhalve dag tijd een kwart minder waard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden