Interview Microkrediet

Is het microkrediet altijd een fiasco? Onzin, zeggen kenners

Veehouders Animata Guiro en Tinto Zakaria uit Burkina Faso kregen financiële steun van ngo Ubtec. Beeld Universal Images Group via Getty

Ooit was het microkrediet de heilige graal. Inmiddels wijst Cambodjaans onderzoek anders uit. Maar altijd een fiasco? Die omschrijving gaat kenners van de sector te ver.

Of hij ervan geschrokken was? Toch een beetje, zegt fondsmanager Tim Crijns van Triodos Investment Management. De beleggingstak van de bank werd woensdag indirect genoemd in een rapport die de schaduwkanten van microfinanciering adresseert. Al die kleine leningen, zo stellen de Cambodjaanse mensenrechtenorganisaties Licadho en Sahmakum Teang Tnaut, helpen kleine ondernemers eerder in de schulden dan uit de armoede.

“We nemen dit rapport heel serieus”, zegt Crijns over de bevindingen van de onderzoekers van Licadho. Triodos IM werkt in 42 landen samen met partners die leningen van een paar 100 euro per keer verstrekken aan beginnende ondernemers of eenmanszaakjes die willen uitbreiden. Een van die partners, zo blijkt uit het rapport, ging over de schreef. “We gaan met al onze partners in gesprek over dit rapport.”

Malafide bedrijfjes

Maar, zegt de fondsenmanager ook, de problemen in de sector liggen wat genuanceerder dan het rapport doet voorkomen. Crijns weet ook van de malafide bedrijfjes met hun veel te hoge leningen met woekerrentes van 30 tot 50 procent. Bedrijfjes waar hij steevast niet mee samenwerkt, benadrukt hij een aantal keer. Maar hun bestaan maakt nog niet dat de sector volledig verziekt is, stelt hij ook.

Neem de schuld van de gemiddelde Cambodjaan met een microlening die onderzoekers aanstippen. Die zou ruim 3000 euro zijn. “Maar daar zijn ook hogere leningen bij opgeteld van grotere ondernemers met 10 tot 20 werknemers. Wereldwijd hebben ondernemers met een microkrediet gemiddeld 1000 euro schuld uitstaan.”

Dan zijn er nog rentes van 18 tot 20 procent. Voor een westerling torenhoog, zegt Crijns. “Maar daar zitten ook de operationele kosten bij, het afreizen naar afgelegen gebieden en het risico dat de plaatselijke munt minder waard wordt.”

Een jaar of vijftien terug werd het microkrediet nog gezien als dé oplossing voor armoede. Geestelijk vader en bankier Muhammad Yunus kreeg er in 2006 nog de Nobelprijs voor de vrede voor. Maar de heilige graal? Nee, zo zou Crijns het niet noemen. “Je hebt meer nodig dan alleen geld om mensen uit de armoede te helpen.” Hij wijst op gezondheidszorg scholing, een veilige omgeving, een goede regering en ‘nog veel meer’. 

Voetstuk

Robert Lensink, hoogleraar financiering aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderschrijft dat. Onzin, noemt hij het voetstuk waarop het microkrediet ooit stond. “Let vooral op de tijdgeest waarin die discussie werd gevoerd. In de jaren tachtig ontstond het sentiment dat ontwikkelingshulp weggegooid geld was. Het verstrekken van microkredieten werd gezien als een goed alternatief.”

Mensen die steeds de eindjes aan elkaar moesten knopen, konden met zo’n lening een eigen winkel of ander zaakje beginnen. Met als gevolg een stijgend inkomen en het einde van de armoede, was het idee. Onzin dus. Lensink: “Of microkredieten echt werkten, was toen helemaal niet onderzocht. Dat gejubel was nergens op gebaseerd.”

Maar onzin is het ook om te denken dat iedereen met een microlening  slecht af is, vult Lensink aan. Zaken als coaching,  spaar- en verzekeringsmogelijkheden kunnen zo’n lening zeker tot een succes maken, zeggen Lensink en Crijns. Fondsenmanager Crijns gelooft nog altijd in de leningen. “We helpen mensen niet uit de armoede met een microkrediet, we helpen mensen een stapje vooruit.”

Lees ook: 

Cambodjanen in de knel door microkredieten: ‘Straks nemen ze mijn huis in beslag’

Microkredieten zijn bedoeld om armen te helpen. In Cambodja zijn velen er juist diep door in de schulden geraakt, blijkt uit onderzoek van mensenrechtenorganisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden