Arbeidskrapte

Is het deeltijdwerken in Nederland doorgeschoten?

In de zorg is voltijd werken eerder uitzondering dan regel. Beeld ANP
In de zorg is voltijd werken eerder uitzondering dan regel.Beeld ANP

De werkgevers weten wel hoe de arbeidskrapte moet worden opgelost. Werknemers moeten meer uren gaan draaien. Dat zegt werkgeversorganisatie AWVN al jaren. Hebben zij een punt?

Ingrid Weel

Nederland is kampioen deeltijdwerken, en dat baart werkgeversvereniging AWVN al enige tijd flinke zorgen. Natuurlijk, er zitten grote voordelen aan, dat ziet de Algemene Werkgeversvereniging Nederland ook. Het is mede dankzij de deeltijdcultuur dat er relatief veel vrouwen werken. En deeltijdbanen maken de weg naar de arbeidsmarkt makkelijker vrij voor mensen met een arbeidsbeperking.

Ruim driekwart van alle vrouwen tussen 15 en 65 jaar die niet meer op school zitten, werkt in Nederland. Dat is veel vergeleken met de andere Europese landen. Er zijn zes landen die iets hoger scoren: Zweden, Litouwen, Duitsland, Estland, Finland en Letland. Maar bij mannen ligt de arbeidsparticipatie wel fors hoger, met ruim 86 procent.

We werken echter niet veel uren per week. 71 procent van de vrouwen en 29 procent van de mannen werkt in deeltijd. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werken Nederlanders gemiddeld 32 uur, een uur meer dan tien jaar geleden. AWVN vindt het niet genoeg. De werkgevers zijn van mening dat het gedogen van deeltijdwerken is doorgeschoten. Nu bedrijven in bijna alle sectoren moeite hebben om personeel te vinden, moet dat anders, aldus de werkgevers.

Het moet wel lonen

Er is ook een grote groep werknemers die zegt meer uren te willen werken. Circa 500.000 mensen die nu in deeltijd werken, willen graag meer uren of meer dagen werken. De hamvraag is: waarom gebeurt het dan niet?

Een van de oorzaken is dat mensen er financieel te weinig op vooruitgaan als ze meer uren werken. Als je van bijstandsniveau of minimumloon naar modaal gaat, kan je zomaar 1000 euro aan toeslagen kwijtraken. In sommige gevallen is het zo’n aderlating dat je onder de streep niets meer overhoudt dan wanneer er minder uren worden gewerkt.

Voor degenen die nu al meer dan twee keer modaal verdienen, gaat een extra dag werken bijna rechtstreeks naar de kosten van de extra dag kinderopvang. Vier op de tien mensen die van de kinderopvang gebruikmaken, geven aan dat ze die zo duur vinden dat het een reden is om niet meer te gaan werken. Daarvoor is de oplossing wel nabij: het kabinet is voornemens de kinderopvang zeer goedkoop tot gratis te maken.

En dan zijn er nog sectoren waarbij het ‘normaal’ is om in deeltijd te werken, zoals de zorg en het onderwijs. In die sectoren wordt aan niemand gevraagd waarom ze ‘maar’ twee of drie dagen werken. Volgens AWVN is bijna een kwart van de onderwijs- en zorgmedewerkers gerust bereid om meer uren te werken, als het hun wordt gevraagd.

Werkgevers, wees flexibeler

Dan is het wel nodig dat werkgevers een stapje extra zetten. Zij moeten zich bijvoorbeeld veel flexibeler opstellen. Als voorbeeld wordt een verpleegster genoemd die vijf ochtenden vier uur werkte. Zij kon niet méér uren draaien, omdat ze ’s middags de hond moet uitlaten. Het halfuur pauze op het werk was daarvoor te kort. Na overleg is besloten dat zij een langere pauze mag. Opgelost.

De stichting Het Potentieel Pakken probeert in deeltijd werkende vrouwen in de zorg en het onderwijs iets meer uren per week extra te laten werken. Deze stichting komt met nog een ander voorbeeld: de medewerker die twee dagen werkt omdat ze de andere dagen haar kind naar school moet brengen. Daar kan de leidinggevende proberen ervoor te zorgen dat deze werknemer later kan beginnen met haar werkdag, zodat ze wel meer dagen aan de slag gaat.

Al is dat wellicht nog niet genoeg voor de werkgeversvereniging. Vlak voor de coronacrisis uitbrak – toen er ook een personeelstekort was – vroeg AWVN zich namelijk al hardop af: “Waarom altijd maar vasthouden aan die vaste werkweek van 36 uur en een werkdag van 8 uur?”

De tegenreactie kwam direct vanuit vakbond CNV. Die pleit juist voor een vierdaagse-werkweek. “Minder werken moet onder meer psychische problemen voorkomen”, vindt CNV-voorzitter Piet Fortuin. Bovendien blijkt volgens de vakbond dat mensen door een kortere werkweek gelukkiger zijn.

Lees ook:

De arbeidsmarkt zit muurvast, hoe los je dat op?

Het enorme tekort aan personeel in Nederland komt niet uit de lucht vallen. Het probleem dient zich al jaren aan; er komt steeds meer werk en de beroepsbevolking krimpt. Hoe kan dit worden opgelost?

CNV zet in op kortere werkweek om aantal burn-outs te verminderen

Een kortere werkweek leidt tot een lager ziekteverzuim en een betere balans tussen werk en privé, ziet CNV. Dus pleit de vakbond nu voor een 30-urige werkweek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden