Personeelstekort

Is een langere werkweek de oplossing voor de enorme tekorten aan personeel?

Medewerkers in de kinderopvang gaan staken voor een beter salaris. Het gebrek aan menskracht is groot in de sector. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Medewerkers in de kinderopvang gaan staken voor een beter salaris. Het gebrek aan menskracht is groot in de sector.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Om het enorme tekort aan personeel op te lossen moeten we langere werkweken draaien, klinkt het. Maar wie wil dat nog?

Joost van Velzen

Het tekort aan menskracht heeft de economie aardig in zijn greep. Kinderopvangplekken zijn soms hele dagen dicht, net als restaurants en cafés. Domweg omdat er niet voldoende personeel is. De extreme krapte op de arbeidsmarkt heeft meerdere oorzaken, en eentje ervan is dat Nederlandse werkweken te kort zijn. In de zorg en het onderwijs bijvoorbeeld komen volle werkweken nog weinig voor.

Als we nou met z’n allen wat meer uren per week aan de slag zouden gaan, klinkt het nu weer vaker, dan helpt dat wellicht. Deze week nog zei Olaf Sleijpen, hoofdeconoom van De Nederlandsche Bank (DNB) tegen deze krant dat ‘meer prikkels’ nodig zijn om mensen te bewegen meer uren te gaan draaien.

Het probleem is dat sommigen daar best voor voelen, zegt hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers (Universiteit Utrecht), maar anderen weer niet. “Het Sociaal en Cultureel Planbureau constateert al jaren dat in beide categorieën altijd mensen zijn te vinden. Zo zijn er kleine deeltijders die meer uren willen – vaak vrouwen – en mensen die vinden dat ze wel een dagje minder kunnen werken, omdat ze ook andere rollen of taken in het leven belangrijk vinden. Dat zijn juist weer vaker voltijders, verhoudingsgewijs meer mannen.”

Zelf voor je kinderen zorgen

En er speelt volgens Schippers nog iets anders in onze afweging om meer of minder te gaan werken. “Veel vrouwen werken in deeltijd omdat zij of hun sociale omgeving vinden dat je ook een deel van de tijd zelf voor je kinderen moet zorgen. Andere gezinnen willen hun kinderen wel ‘uitbesteden’, maar stuiten op een gebrek aan kinderopvang.”

Leerlingen van een middelbare school in Nieuwerkerk aan den IJssel volgen een les seksuele vorming. Beeld ANP / Marco de Swart
Leerlingen van een middelbare school in Nieuwerkerk aan den IJssel volgen een les seksuele vorming.Beeld ANP / Marco de Swart

Zo schiet het niet op. Als kinderen niet naar de opvang kunnen, is dat voor ouders immers een belemmering om (meer) te gaan werken. “Ook hebben – door de vergrijzing en doordat gezinnen tegenwoordig kleiner zijn – steeds meer mensen te maken met mantelzorgtaken.”

Een ander struikelblok om een kort contract om te zetten in een langer dienstverband is dat het financieel niet zo veel oplevert om meer uren te werken. Schippers: “Als je meer gaat werken, verlies je bijvoorbeeld wellicht je toeslag of kom je niet meer in aanmerking voor een sociale huurwoning. En sowieso betaal je meer belasting.”

Ouderwetse gedachten

Vakbond CNV is geen groot fan van langere werkweken, zegt voorzitter Piet Fortuin. “Meer werken is een ouderwets antwoord op moderne problemen. We kunnen gemiddeld best iets meer gaan werken, maar zorg dan dat je het als man en vrouw eerlijk verdeelt, bijvoorbeeld allebei vier dagen.”

Langere werkweken zijn niet het enige antwoord, vindt CNV. “Wij zien meer in slimmer werken door bijvoorbeeld te automatiseren. Maar het belangrijkste is dat er een gezonde verhouding is tussen werken, je privéleven en eventuele zorgtaken.”

Hoogleraar Schippers zou eerder energie steken in arbeidspotentieel dat er wel is, maar om allerlei redenen moeilijker is in te zetten. “Nu staan nog ruim een miljoen mensen buitenspel en voor velen is dat eigenlijk – met wat aanpassingen – niet nodig.”

Maar een belangrijke factor blijft toch, denkt hij, dat de meeste mensen de noodzaak niet zo voelen om weer ouderwets veertig uur te gaan werken. Er is meer in het leven dan je werk, wil hij maar zeggen. “Andere zaken zijn ook belangrijk en als je met een 24 uurs-contract een vanuit je eigen perspectief adequaat inkomen hebt, waarom zou je dan meer uren gaan werken?”

Lees ook:

DNB schetst zwart scenario voor de Nederlandse economie. Wat gaan we merken? Vijf voorspellingen

Door de oorlog in de Oekraïne en de onzekerheid over hoe die verloopt, valt de Nederlandse economie nagenoeg stil, ziet De Nederlandsche Bank door zijn verrekijker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden