CBS-cijfers

Is economische groei nou juist ‘prima’ of ‘ondermaats’?

Minister Eric Wiebes van economische zaken tijdens de CBS-persconferentie over de staat van de economie in 2019. Beeld ANP

Het gaat goed met de Nederlandse economie. Maar het zou nog beter kunnen gaan als Nederland ‘brutaler’ is, zegt minister Eric Wiebes van economische zaken.

Prima. Zo omschrijft CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen de economische groei van het afgelopen jaar. De Nederlandse economie groeide met 1,7 procent, minder hard dan een jaar eerder, blijkt uit donderdag gepresenteerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Maar nog altijd lijkt Nederland zich aardig te kunnen weren tegen de onzekerheden die bijvoorbeeld de brexit en de internationale handelsoorlog met zich meebrengen.

Vooral de bouw deed het het afgelopen jaar goed. Met een groei van 4,7 procent zelfs nog beter dan alle andere Nederlandse sectoren. Maar, tonen de statistieken ook, het gaat bouwvakkers en bouwbedrijven wel iets minder goed af dan een jaar eerder. Andere sectoren die een opmerkelijke groei laten zien, zijn de ict en de zakelijke dienstverlening.

Steeds meer vaste banen

Consumenten gaven het afgelopen jaar meer geld uit dan in 2018. Vooral de aankoop van koelkasten, televisie en andere elektronica zorgden voor een consumptiegroei van 1,4 procent. Nog meer goed nieuws: niet eerder was de vraag naar personeel zo groot in Nederland. Alleen al het afgelopen kwartaal kwamen er 48.000 banen en 3000 vacatures bij. Nederland telt ook steeds meer vaste banen en de cao-lonen stijgen. Al met al doet de Nederlandse economie het nog beter dan die van veel andere EU-landen. Frankrijk, Duitsland, maar ook België groeien minder hard.

Beeld Sander Soewargana

Dan het minder goede nieuws. Die ‘prima’ groei is als je het econoom en hoogleraar Bas Jacobs vraagt juist ondermaats. De hoogleraar nam donderdagochtend deel aan een panel over de staat van de economie, georganiseerd door het CBS. “Ik begrijp niet dat Klaas Knot (president van De Nederlandsche Bank, red) de Nederlandse economie een 9 geeft. Ik geef hooguit een 6,5.” Jacobs wijst erop dat de economie voor de crisis jaarlijks gemiddeld met meer dan 2 procent groeide. “We zitten dus nog onder het historische gemiddelde.”

Ook minister Wiebes van economische zaken vindt de economische groei niet groot genoeg. Onder meer, zegt de minister, omdat de gemiddelde Nederlander haast niets van de welvaartsgroei van de afgelopen twintig jaar in zijn portemonnee voelde. Er kan best nog een half procentje groei bij, zei de minister bij de presentatie. 

Wiebes wil een brutaler Nederland

Die extra 0,5 procent groei hoopt hij te bereiken met een heus groeiplan. Het veelbesproken investeringsfonds moet onder meer arbeidsparticipatie stimuleren en aanmoedigen dat mensen hun leven lang blijven leren. Onderzoek en ontwikkeling moet worden aangejaagd, milieukwesties opgelost en de energietransitie moet volop vooruit. Wiebes wil geen halve maatregelen meer, geen kleine stapjes. Nee, Nederland moet brutaler zijn, meer durven.

Wat betekenen die plannen concreet? In ieder geval een betere regeling voor de kinderopvang, om de arbeidsparticipatie verder aan te jagen. “Geen enkel ander land heeft het zo ingewikkeld geregeld als wij. We kunnen zeggen: we hebben geëxperimenteerd met het toeslagenstelsel. Daarvan kan ik zeggen: dat is niet per se geslaagd. Dus moeten we iets anders doen.”

Hoofdeconoom Sandra Phlippen van ABN Amro, ook panellid, ziet ook graag dat het kabinet meer actie onderneemt om de werkzoekenden naar beroepen te begeleiden waar veel vraag naar is. “Daar doet de overheid niets aan.” En vergeet bij dat doel om economisch te groeien het klimaat ook niet, zegt ze. “Daar zijn radicale oplossingen nodig.”

Matige loonstijging blijft een raadsel

Pijnlijk is ook, zeggen de economen, dat de lonen niet heel hard stijgen terwijl de vraag naar werknemers enorm is. Vorig jaar ging de gemiddelde Nederlander er ondanks de loonstijging niets op vooruit. De inflatie gooide roet in het eten. Peter Hein van Mulligen van het CBS noemt het ‘fundamenteel een raadsel’ dat die loonstijgingen achterblijven.

Kan het kabinet daar een rol in spelen? Wiebes reageert lauwtjes. “Werkgevers zeggen weleens tegen mij: ‘oh oh we kunnen geen mensen vinden.’ Dan denk ik: nee, jullie hebben een gebrek aan halfgoden, schapen met vijf poten en mensen die op water kunnen lopen. Er zijn ook gewone mensen die niet perfect zijn, die ook gewoon kunnen werken.” 

De minister zet zich het allerliefste in voor de groep mensen die onzeker zijn over hun inkomen. De mensen die afgelopen jaar op het Haagse Malieveld stonden. “Meer dan 40 procent van de Nederlanders is ontevreden over zijn inkomen. Ja, er stond een historisch groot aantal miljonairs op het Malieveld dit jaar (doelend op boeren met veel vermogen, red). Maar ook zij hadden onzekerheid over inkomen.” 

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond een foutief percentage bij de groeicijfers in de bouwnijverheid. 

Lees ook:

Economie groeit stevig door met de bouwsector als absolute uitschieter

Investeringen in gebouwen en machines zorgen voor flinke groei in het eerste kwartaal van dit jaar. Het aantal vacatures blijft eveneens oplopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden