InterviewAutomobiliteit

Is autorijden straks nog voor iedereen weggelegd? De mobiliteitshistoricus betwijfelt het

Een nieuwe Daf-personenwagen, uit 1965. Beeld ANP
Een nieuwe Daf-personenwagen, uit 1965.Beeld ANP

De vertrouwde auto zoals we die kennen is op zijn retour, schrijft mobiliteitshistoricus Vincent van der Vinne in zijn boek 125 jaar auto in Nederland. Maar wat komt ervoor in de plaats? ‘Miljarden investeren in elektrisch rijden is onvoldoende. Je ontkomt niet aan andere maatregelen.’

Joost van Velzen

Toen wollensokkenfabrikant Jos Bogaers uit Tilburg in 1895 de eerste Nederlander was die een auto kocht, had hij geen idee wat de komst van het voertuig teweeg zou brengen. Een ware revolutie werd het, die de hele samenleving volledig transformeerde. “Vanaf het moment dat de auto voor vrijwel iedereen bereikbaar was, is er een enorme mobiliteit geschapen”, zegt Vincent van der Vinne.

“Ineens kon de hele bevolking alle kanten uit, en dat deed ze ook: we gingen verder van huis werken, we konden naar verre familie en naar het buitenland op vakantie. De industrie verhuisde naar de randen van de stad. Nederland werd ingericht naar de auto. Dat is tot op de dag van vandaag zo.”

Van der Vinne is mobiliteitshistoricus en schreef het boek 125 jaar auto in Nederland, de vertrouwde auto op zijn retour. Daarin beschrijft hij – gul strooiend met wetenswaardigheden – de opkomst van de auto in ons land, en kijkt hij vooruit. Dat laatste doet hij op een manier die de lezer goed wakker schudt. Het is een blik vooruit die radicaal ingaat tegen de gangbare opvattingen in de auto-industrie, bij de automobilist, bij de overheid. Bij iedereen eigenlijk.

Van der Vinnes punt: wij gaan er met z’n allen helemaal van uit dat de elektrische auto de auto met brandstofmotor zo ongeveer een-op-een vervangt. Tot ziens benzine- en dieselauto, welkom stekkerauto. En weer door. Maar volgens Van der Vinne kan dat helemaal niet: “Willen we de uitstoot van CO2 echt terugdringen, dan moeten we heel snel af van die gedachte. Als we net als nu straks mondiaal ruim 60 miljoen auto’s per jaar gaan bouwen – ook al zijn die elektrisch – kan de planeet dat niet aan. Het is ecologisch niet verantwoord, en de klimaatverandering lijkt sneller te gaan dan de geplande vervanging van het wagenpark.”

‘Afstanden moeten korter’

We maken de denkfout dat de transitie van fossiel naar elektrisch hetzelfde is als destijds de omschakeling van stoom naar benzine, meent Van der Vinne. “Maar dit is een heel andere verschuiving. We gaan van delving van olie naar delving van schaarse metalen. Er is ook helemaal niet genoeg stroomcapaciteit voor elektrificatie. Bedenk dat niet alleen auto’s en vrachtwagens veel meer stroom zullen vragen, maar ook huishoudens en industrie.”

De mobiliteitshistoricus gelooft best dat het technisch allemaal kan, maar juist de gedachte dat alles dankzij technologie wel goedkomt, zit ons in de weg, vindt hij.

Zoals de Tilburgse wollensokkenfabrikant in 1895 voor grote veranderingen stond, zo zou het eigenlijk nu ook moeten zijn, oppert Van der Vinne. “Maar dan omgekeerd. Voorkom dat we mobiel moeten zijn. Dichter bij huis werken en recreëren. De afstanden moeten korter. De grote vraag is: zijn wij bereid om onder ogen te zien dat het anders moet, en dat autorijden straks misschien niet meer voor iedereen is weggelegd?”

Maar waar te beginnen? Van der Vinne erkent het direct: “De auto is er altijd en overal. We kunnen haast niet meer terug.”

Rijden ontmoedigen

En auto’s met een brandstofmotor zijn nog vele jaren onder ons. Wil je de grootste vervuilers ontmoedigen – zakelijke rijders, bezitters van wagens met veel motorvermogen – dan komt rekeningrijden in beeld. “Maar om de uitstoot echt terug te dringen moet je het halen uit de massa. Bij auto’s van tien jaar en ouder. De helft van ons wagenpark bestaat uit deze auto’s, die gemiddeld meer CO2 uitstoten dan nieuwe.” Politiek wordt het volgens hem lastig: “Elke vorm van regulering heeft slachtoffers. Daar branden politici niet graag hun vingers aan. De auto is nog steeds een heilige koe. Als de kosten oplopen, staat het met chocoladeletters in de krant.”

In auto’s delen ziet Van der Vinne weinig. “Ik vraag me af of delen wel strookt met onze menselijke aard. Een stadspark deel je ook. Maar moet je eens kijken hoe zo’n park er aan het eind van een zonnige dag uitziet. We voelen ons niet altijd zo verantwoordelijk voor wat we delen.”

Wat is er bovendien fijner dan een rijdend privédomein, met de autoradio op tien en jouw campingstickers op de achterklep.

Zeker is dat miljarden investeren in elektrisch rijden onvoldoende is, stelt Van der Vinne. “Er is 11 miljard geïnvesteerd in verduurzaming van het wagenpark. Het heeft 1,6 procent minder uitstoot opgeleverd. Er zijn nu 200.000 stekkerauto’s in Nederland, op 9 miljoen auto’s. Je ontkomt niet aan andere maatregelen. Als we daarbij niet uitgaan van onze bestaande referentiekaders, zal je zien dat verandering ook weer inspireert.”

Vincent van der Vinne, 125 jaar auto in Nederland. De vertrouwde auto op retour
uitgeverij De Bataafsche Leeuw; 528 p. € 35,00

Lees ook:

Automerken ontwikkelen in stroomversnelling elektrische modellen

Druk van buiten en voortgang binnen de auto-industrie wakkert de markt voor elektrische auto’s aan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden