Arbeidsongeschikt

Instroom voor de arbeidsongeschiktheids-uitkering blijft maar toenemen

Mensen werken langer door en dat vergroot het risico op arbeidsongeschiktheid.Beeld Jörgen Caris

Met het stijgen van de pensioenleeftijd krijgen ook meer mensen een uitkering voor arbeidsongeschiktheid.

Het aantal mensen dat voor het eerst een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt, blijft toenemen. Voor 2019 wordt een recordaantal van 44.600 nieuwe WIA-uitkeringen bereikt, verwacht het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). De belangrijkste oorzaak is het afschaffen van de vervroegde uittredingsregelingen, zegt het UWV. Daardoor werken mensen langer door en zijn er dus meer oudere werkenden. En het risico van arbeidsongeschiktheid is bij ouderen groter.

Jaar op jaar wordt het UWV verrast door de aantallen. Al in 2016 schrok de instantie zich kapot toen er wel 40.000 mensen voor het eerst een WIA-uitkering kregen. Wat is er aan de hand, vroeg de organisatie zichzelf hardop af. Het UWV hoopte op een eenmalige uitschieter, maar het aantal nieuwe arbeidsongeschikten blijft sindsdien maar stijgen. De verwachting is dat in 2019 bijna 45.000 mensen voor het eerst in de WIA komen, maakte het UWV in zijn laatste Kennisverslag bekend.

Goed lopende economie

Opnieuw een stijging dus, terwijl het UWV stilletjes al in 2010 hoopte dat de instroom van nieuwe arbeidsongeschikten was gestabiliseerd op circa 35.000. In de eerste paar jaren nadat de Wet Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) was ingevoerd – als opvolger van de WAO – was het logisch dat de instroom jaarlijks fors toenam. De criteria voor de nieuwe regeling moesten nog ‘ontdekt’ worden. Het UWV verwachtte destijds wel dat het aantal nieuwe uitkeringen na 2010 niet meer zo fors zou stijgen.

Het kreeg daarbij steun van TNO. Het onderzoeksinstituut had de eerdere stijging tussen 2005 en 2010 (van 21.000 naar 35.000) onderzocht, maar kwam daarbij niet echt achter de oorzaak. Het aantal mensen met een chronische aandoening was in die periode niet gestegen – er zijn dus niet meer mensen ziek – en ook de crisis speelde geen noemenswaardige rol in de instroom van de WIA. Daarom zou de groei wel afvlakken of zelfs stoppen, concludeerde TNO. Ze voorspelde dat de instroom rond de 35 à 37 duizend zou blijven. ‘De versnelling van de instroomcijfers zal zich niet voortzetten.’

Instroom WIA 2006-2019Beeld Louman & Friso

Maar toen werd het 2016. En ook in de jaren erna bleef de instroom groeien. In de eerste acht maanden van 2019 nam de instroom in de WIA met 3,5 procent toe. Dat is een grotere stijging dan in 2018. Het komt grotendeels door de stijging van de pensioenleeftijd, meldt UWV-analist Ed Berendsen in het rapport. Hierdoor neemt de instroom van het aantal 60-plussers toe. Een andere oorzaak is dat meer mensen werken door de goed lopende economie en dus ook meer mensen kans maken ziek te worden. 

Mondjesmaat

Het opvallendste verschil met 2018 is de toename van het aantal arbeidsongeschikten onder de zestig jaar, maar daar is  vooralsnog geen verklaring voor. Verreweg de meeste mensen die een WIA-uitkering krijgen zijn deels arbeidsongeschikt. Zij kunnen dus nog voor een deel werken, of ze zijn tijdelijk uit de roulatie. Iemand wordt bijvoorbeeld ernstig ziek waardoor hij of zij maanden niet kan werken maar dan is de verwachting dat diegene weer beter wordt en dus ook weer terugkeert op de werkvloer. 

Het UWV heeft het er ondertussen maar druk mee. Omdat het meer medische beoordelingen moet uitvoeren dan gedacht, lopen de werkachterstanden verder op, zelfs tot boven het niveau van eind 2018. Al jaren heeft het UWV te weinig artsen om het werk te doen. Het blijft intensief nieuwe mensen werven, toch stijgt het aantal verzekeringsartsen dat inzetbaar is maar mondjesmaat. Eind 2018 waren er omgezet in voltijdsbanen 731 artsen, in september in 2019 762. En zij zullen het niet rustiger krijgen de komende jaren. Doordat mensen langer doorwerken, wordt ook voor de komende jaren een verhoging van de WIA-instroom verwacht. 

Lees ook:

Achterstanden UWV bij medische keuringen stijgen

Al drie jaar wordt er gewerkt aan de werkachterstanden bij het UWV, maar tevergeefs. Het aantal arbeidsongeschikten dat wacht op een medische herkeuring bij het UWV loopt maar op en op.

Plots neemt het aantal arbeidsongeschikten flink toe

In 2016 zijn er onverwacht veel mensen arbeidsongeschikt verklaard,een toename van 12 procent. Onder hen zijn vooral ouderen en vrouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden