Jeff Bezos

India heeft een haat-liefde verhouding met Amazon en de cowboystrategie van grote baas Jeff Bezos

Medewerkers van Amazon in India verwerken pakketjes in een vestiging in Bangalore.  Beeld AFP
Medewerkers van Amazon in India verwerken pakketjes in een vestiging in Bangalore.Beeld AFP

In zeven jaar tijd bouwde Amazon een sterke positie op in India. Maar tachtig miljoen handelaren moeten niets hebben van deze gigant.

Het liefst had Jeff Bezos zichzelf op een olifant willen hijsen toen hij in 2014 India bezocht. Vanaf die olifant had hij een cheque van 2 miljard dollar willen overhandigen aan de topmanager van Amazon India. Het was zijn eigen idee voor een publiciteitsstunt. Maar alle olifanten in de stad Bangalore waren gereserveerd voor een religieus festival en zo belandde de oprichter van Amazon in traditioneel Indiaas kostuum op een vrachtwagen-oplegger met ceremoniële slingers.

In het deze week verschenen boek Amazon ontketend markeert de Amerikaanse journalist Brad Stone dit moment als het begin van de Indiase opmars van Amazon. De ondertitel, ‘Jeff Bezos en de uitvinding van een wereldrijk’, slaat enerzijds op de vele activiteiten van Bezos, die Stone uitvoerig beschrijft: internetwinkelen, cloud-computers, huisassistent Alexa, filmproducties, ruimtevaart en journalistiek. Anderzijds op de geografische reikwijdte van zijn imperium

Met die 2 miljard dollar ging Amazon de concurrentie aan met Flipkart, een e-commercebedrijf dat was opgericht door twee voormalige Indiase technici van Amazon. Flipkart groeide hard. Het was een nationaal erkend merk dat boeken, mobieltjes, cd’s en dvd’s verkocht. Toen Amazon klaar was voor de Indiase markt ontvlamde een hevige tweestrijd.

Tijdens zijn reis, waarop hij ook de Indiase premier Narendra Modi ontmoette, zei Bezos tegen zijn management dat hij ze graag zag als cowboys, met India als het Wilde Westen van de e-commerce. ‘Je kunt op twee manieren een zaak opbouwen. Vaak kun je langdurig mikken en dan schieten. Of je schiet erop los en daarna mik je eens. Dat is wat jullie hier moeten doen.’ Improviseren dus.

Het boek ‘Amazon ontketend’ van Brad Stone is deze week verschenen bij uitgeverij Prometheus. Het telt 496 pagina's en kost  25 euro. Beeld Uitgeverij Prometheus
Het boek ‘Amazon ontketend’ van Brad Stone is deze week verschenen bij uitgeverij Prometheus. Het telt 496 pagina's en kost 25 euro.Beeld Uitgeverij Prometheus

Thuis op het hoofdkantoor in Seattle verkondigde Bezos: ‘De toekomst zal de VS, China en India zijn. Als Amazon echt een topbedrijf op wereldschaal wil zijn, moeten we in twee van die drie markten toonaangevend zijn.’ In China was Amazon mislukt. Daarom zette Bezos in India alles op alles.

Naar alle hoeken van het land

Amazon creëerde, net als Flipkart, een netwerk van koeriers in busjes, op motoren, fietsen en boten om de meest afgelegen delen van het land te bereiken. Ook liet het Indiërs wennen aan digitaal betalen door ze de mogelijkheid te bieden het wisselgeld van een transactie op hun Amazon-rekening te storten.

Flipkart, de nationale trots, werd in 2018 overgenomen door de Amerikaanse winkelketen Walmart: 16 miljard dollar voor een belang van 77 procent. Een jaar later scherpte premier Modi de regels voor buitenlandse bedrijven aan, om het eigen bedrijfsleven te beschermen. Voor de rijkste Indiër, zakenman Mukesh Ambani, was dat het moment om in e-commerce te stappen. Ambani stookte dat nationalistische vuurtje op, schrijft Brad Stone. Hij riep Indiërs op om ‘met zijn allen een nieuwe beweging tegen datakolonialisme te lanceren’.

Jeff Bezos, de oprichter van Amazon, vorig jaar in New Delhi, India.  Beeld Reuters
Jeff Bezos, de oprichter van Amazon, vorig jaar in New Delhi, India.Beeld Reuters

Afhankelijk van wie je het vraagt is Amazon India tijdens de coronacrisis of een logistieke nooddienst of de sloper van de Indiase detailhandel. De Confederation of All India Traders (CAIT), die voor tachtig miljoen handelaren opkomt, ging deze week in een brief aan de minister van handel nog eens tekeer tegen de machtige buitenlandse e-commerce-bedrijven en het gebrek aan regulering door de overheid. “We staan niet toe dat ze de tweede versie worden van de Oost-Indische Compagnie.” Amazon wordt rijk van de crisis en maakt de kleine ondernemer kapot, vindt CAIT. Een bekend geluid voor Bezos.

Begin vorig jaar bezocht hij India opnieuw. Hij beloofde grootschalige investeringen en talloze banen. Dit wordt de eeuw van India, zei Bezos bij een optreden. Hij kreeg applaus. Maar buiten waren er ook demonstraties tegen Amazon en een ontmoeting met premier Modi zat er deze keer niet in.

Amazon ontketend, 496 blz, 25 euro, uitgeverij Prometheus.

Lees ook:

In de VS proberen bedrijven op geraffineerde wijze het ‘vakbondsvirus’ buiten de deur houden

Met wetgeving en campagnes voorkomen ondernemingen in de Verenigde Staten dat werknemers hun krachten bundelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden