ReportageGevaarlijke stoffen

Incidenten bij industrieel chemisch complex Chemelot wennen niet: ‘Het alarm gaat hier wekelijks af’

De chemische fabriek van DSM op bedrijfsterrein Chemelot. Beeld Hollandse Hoogte, Flip Franssen

Omwonenden van het industriecomplex Chemelot in Geleen maken zich in toenemende mate zorgen over hun veiligheid. ‘Er gebeuren steeds meer ernstige incidenten.’

Het moet veiliger en het toezicht moet beter. Dat concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in 2018 nadat er een dode was gevallen op chemisch industrieel complex Chemelot in Geleen. Chemelot pikte de boodschap op, maar de toezichthouders – het ministerie van infrastructuur en de provincie Limburg – moeten beter hun best doen, vindt de OVV. Buurtbewoners zijn blij dat er eindelijk iets gebeurt, maar blijven bezorgd.

Deze zomer nog ontsnapten er giftige gassen bij een salpeterzuurfabriek van kunstmestproducent OCI Nitrogen, die met zestig andere bedrijven op het complex Chemelot is gehuisvest. Er moesten enkele mensen naar de huisartsenpost van het ziekenhuis met gezondheidsklachten. Bewoners zijn daar zelf ook schuldig aan, zei burgemeester Sjraar Cox van Sittard-Geleen. Zij reageerden namelijk niet op het lucht-alarm en lieten ramen en deuren gewoon open staan.

Bewoners zijn boos over deze uitspraken. “De burgemeester zei: ‘Dan gaan mensen grasmaaien, terwijl ze naar binnen moeten’. Een hele foute opmerking”, reageert Jacky Geurts (54). Ze woont letterlijk onder de rook van Chemelot in de Geleense wijk Lindenheuvel. “Cox legde het bij de burgers neer. Die hadden het gedaan. Maar wij wisten niet wat er aan de hand was. Het alarm gaat hier wekelijks af. Meestal loopt het met een sisser af. Er was verder helemaal geen communicatie.”

Ramen en deuren sluiten

Geurts: “Pas later kwam het advies om ramen en deuren te sluiten. Veel mensen waren op dat moment aan het winkelen in de stad. Voor hun neuzen gingen winkeldeuren op slot.” Een maand later rapporteerde de OVV dat het toezicht op Chemelot beneden peil blijft. Daarna deden zich op Chemelot nog circa twintig incidenten voor. Naar twee gevallen verricht de OVV momenteel onderzoek. “Je raakt niet gewend aan de incidenten, maar je staat er ook niet meer van te kijken”, aldus Geurts. Eind oktober was het wel schrikken bij de opstart van een naftakraker van chemiebedrijf Sabic. “Toen was ik echt bang”, zegt Elly Habets (69), ook uit Lindenheuvel. “Ramen en deuren trilden hevig. De overlast zou twee dagen duren. Het werden bijna twee weken, dag en nacht.”

Geurts: “In mijn beleving gebeuren er steeds meer ernstige incidenten. Het fakkelen gebeurt meer, het stinkt vaker. Toch woon ik hier nietmet angst, want dan heb je geen leven meer.” Omwonende Rosita Custers (56) relativeert: “Het grootste gevaar lopen de duizenden werknemers op het terrein. Als bedrijf neem je toch geen onverantwoorde risico’s? Dat stelt me een beetje gerust.”

Bron van ergernis bij de drie is de slechte voorlichting, iets waar een woordvoerster van Chemelot zich niet in herkent. Zij wijst op het gebruik van sociale media en het telkens bijwerken van de website. Bij grote calamiteiten dient L1 als rampenzender. “Ja, en dan hoor je alleen hoempamuziek”, verzucht Habets. “Bovendien, veel mensen in de wijk spreken geen Nederlands. En lang niet iedereen gebruikt Twitter. Oudere mensen hebben vaak niet eens een computer.” Custers: “Toevallig ontdekte ik dat er een paar weken terug een informatieavond was over het nieuwe veiligheidsplan van Chemelot. Dat was gecommuniceerd met de wijkplatforms. Maar die informeren de burgers niet actief.”

Een doosje bonbons

De Veiligheidsregio Limburg Zuid constateerde eerder al dat de communicatie onvoldoende was, als gevolg van een gebrekkige afstemming tussen meldkamer en operationele leiding. Voor de overlast met de naftakraker, die langer duurde dan gepland, bood de directie van Chemelot de omwonenden later een doosje bonbons aan.

Chemelot heeft zich de kritiek van de OVV aangetrokken. De doelstelling was om het meest duurzame chemiecomplex van West-Europa te worden. Daar komt nu ‘het meest veilige’ bij. De OVV meldt dat er nog een lange weg is te gaan. Woordvoerster Sara Vernooij: “Veel fabrieken dateren uit de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw. Toen werden andere ontwerpen gemaakt en andere technieken gebruikt. Dat vereist aanpassingen.”

De provincie presenteerde in december de lang verwachte veiligheidsvisie. Drie onafhankelijke experts gaan nieuwe activiteiten bij Chemelot beoordelen. Daarbij wordt rekening gehouden met de aanwezigheid van studenten op het complex, de Brightlands Chemelot Campus. Verder wordt bekeken of het juridisch mogelijk is om fabrieken met verouderde installaties te dwingen die te vervangen. 

Lees ook:

Uitstoot lachgas werd door industrieterrein Chemelot jaren niet gemeld

Een fabriek op het Limburgse chemisch industrieterrein Chemelot stoot al decennia grote hoeveelheden lachgas uit zonder dat dit gemeten werd. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden