Handelsakkoord

In weerwil van Trump en de coronacrisis sloten vijftien landen het grootste vrijhandelsblok ter wereld

De Filippijnse minister van buitenlandse zaken heeft zojuist zijn handtekening gezet onder het nieuwe handelsverdrag RCEP. De ceremonie vond zondag virtueel plaats.Beeld AFP

Vier jaar Trump en het coronavirus zetten de internationale handel onder druk. Toch is er opnieuw een groot handelsverdrag gesloten.

Vijftien landen op het oostelijk halfrond hebben het grootste vrijhandelsblok in de wereld gecreëerd. China, Japan, Zuid-Korea en Australië doen mee aan een nieuw verdrag dat zo’n 30 procent van de wereldeconomie omvat. Het gaat bovendien om bijna 30 procent van de wereldbevolking, vijf keer meer dan de Europese Unie.

Opgeteld hebben de deelnemende landen 2,2 miljard consumenten binnen hun grenzen en samen zijn hun economieën goed voor 26.000 miljard dollar. Die cijfers hadden nog hoger kunnen uitvallen: India was een van de initiatiefnemers, maar stapte vorig jaar uit de onderhandelingen – uit angst dat China de Indiase markt overneemt. Bij de ondertekening van het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) spraken de deelnemers zondag de wens uit dat India zich bedenkt.

Het verdrag knoopt oudere handelsafspraken aaneen en dat maakte de onderhandelingen complex en tijdrovend: ze duurden acht jaar. Tussen de RCEP-landen bestond al een web van 27 vrijhandelsverdragen en 44 overeenkomsten tussen landen onderling. De handel wordt nu eenvoudiger. Dankzij minder barrières en invoerheffingen groeit de export van alle deelnemers over vijf jaar met 10 procent, voorspelt Unctad, de handelsorganisatie van de Verenigde Naties in een analyse.

Herstel na de coronacrisis

Dat dit verdrag tot stand komt in een tijd van economische en politieke onzekerheid, vergroot het belang van RCEP, zegt Unctad. “De overeenkomst kan bijdragen aan economisch herstel na de Covid-crisis en de regionale handel en investeringen vergroten.” 

Bedrijven met internationale productieketens in Azië zullen er baat bij hebben. Zoals het Koreaanse Samsung, dat 80 procent van z’n elektronica-onderdelen uit RCEP-landen haalt. Of het Amerikaanse Apple, dat 640 toeleverende fabrieken heeft in RCEP-landen, vooral China, Japan en Zuid-Korea. Autofabrikanten Volkswagen en Ford hebben ruim een kwart van hun productielocaties in RCEP-landen staan. Het wordt goedkoper om onderdelen op de juiste plek te krijgen.

De RCEP-regio is met 50 procent van de wereldwijde maakindustrie nog altijd de fabriek van de wereld, zegt Unctad. Nu China als productieland wat duurder is geworden, trekken Cambodja, Laos, Myanmar en Vietnam de eenvoudiger technologie naar zich toe. RCEP helpt ze hun positie te versterken, verwacht de VN-organisatie.

Protectionisme 

De wereldhandel staat onder druk. Door Covid-19 is het besef gegroeid dat internationale productieketens voor afhankelijkheid en tekorten kunnen zorgen. Denk maar aan de mondkapjes. ‘Reshoring’, het terughalen van de productie naar eigen land, is daarom een trend.

Verder heeft de Amerikaanse president Donald Trump de vrijhandel ontregeld. Hij negeerde de Wereldhandelsorganisatie en kwam met invoerheffingen en sancties ter bescherming van de eigen economie. Dat protectionisme nodigde andere landen uit tot vergelijkbare maatregelen. Vrijhandel is niet meer zo vanzelfsprekend.

Beeld brechtje rood

Ondanks die tegenwind zijn er de afgelopen jaren meerdere handelsverdragen bijgekomen. Zo trad vorig jaar het Afrikaanse vrijhandelsverdrag in werking – het grootste handelsblok naar het aantal deelnemers, 54 landen. En het Trans-Pacific Partnership dat Trump in zijn eerste werkweek als president annuleerde, werd in 2018 nieuw leven ingeblazen door Japan. TPP-11 wordt het nu genoemd, vanwege de elf overgebleven deelnemers rondom de Stille Oceaan, van Canada tot Peru.

China versterkt economische machtspositie

Voor China zal de economische groei als gevolg van RCEP beperkt zijn. Wel is de overeenkomst een strategisch succes voor het land, dat z’n economische machtspositie in de regio versterkt. De Chinese premier Li Keqiang kon zijn land zondag opnieuw uitroepen tot voorvechter van de vrijhandel en de internationale samenwerking.

Australische politici zien dat net anders en reageerden wat argwanend. Hun land ligt al even in de clinch met China, vanwege China’s militaire oefeningen op zee en het handelsgeruzie over gerst, wijn en kreeft uit Australië. “Ik spoor alle RCEP-partijen aan”, zei de Australische handelsminister Simon Birmingham, “om niet alleen naar de letter maar ook in de geest van de afspraken te handelen.”

Lees ook:

De erfenis van vier jaar Trump: rechtse rechters, CO2 en een handelsoorlog

Veel beleid heeft Trump er niet doorheen gekregen in zijn eerste termijn. Drie terreinen vormen een uitzondering: het milieu, de rechtbanken, en de economie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden