Olieramp in slowmotion

In Nigeria zijn al tien miljoen vaten olie weggelekt

Een visser duwt zijn bootje door de oliemodder langs de rivier in Ogoniland in de Nigerdelta. Beeld AFP

Internationale experts werken aan een actieplan voor de vervuilde Niger Delta, waar de afgelopen halve eeuw het equivalent van tien miljoen vaten olie zijn weggelekt.  

Zoals het fossiele tijdperk niet zomaar stopt, zo komt er ook geen eind aan de vervuiling van de olie-industrie. Neem Nigeria. In een halve eeuw zijn daar tien miljoen vaten olie weggelekt. “Dat is alsof de ramp met de olietanker Exxon Valdez, die in 1989 de kust van Alaska verwoestte, vijftig jaar lang, ieder jaar plaatsvindt”, schrijft een internationale onderzoekscommissie vandaag in een rapport. 

De aartsbisschop van York in Engeland, John Sentamu, is voorzitter van deze Bayelsa State Oil & Environmental Commission. Hij zag zelf de schade in de Niger Delta, de grootste olieproducerende regio van Afrika. De commissie richt zich op de deelstaat Bayelsa, waar een kwart van de Nigeriaanse olie aan land wordt gewonnen. Die winning bezorgt de arme bevolking geen welvaart, maar vervuiling, ziekte, dood en verderf.

In rijkere landen zou dat niet geaccepteerd worden, zei de in Oeganda geboren Sentamu tegen de BBC. “Het is een wereldwijde verantwoordelijkheid dat in Bayelsa dezelfde standaard geldt als in Noorwegen, de Verenigde Staten of Groot-Brittannië.” Oliebedrijven en de overheid moeten daarvoor zorgen, vindt de commissie.

Agip, Shell en Chevron

In Bayelsa zijn het Italiaanse Agip, het Nederlands-Britse Shell en het Amerikaanse Chevron actief. De commissie heeft de getuigenissen van 500 slachtoffers vastgelegd. Alleen al in deze deelstaat wordt de gezondheid van honderdduizenden mensen geschaad door de vervuiling van water, land en lucht.

Een van de gevolgen is babysterfte. Door naar geodata van olielekkages te kijken, kwam het Duitse onderzoeksinstituut CES-ifo op het schokkende cijfer van 16.000 dode baby’s. Zoveel sterven er jaarlijks als gevolg van olielekkages.

Veilig en schoon

Shell pompte in 1956 de eerste olie op in Nigeria. De huidige productielocaties van Shell in Nigeria hangen vol waarschuwingsbordjes gericht op de veiligheid: trapleuning vasthouden. Maar tegelijkertijd blijkt het onmogelijk voor het bedrijf om het olietransport in Nigeria veilig en schoon te laten verlopen.

De meerderheid van de olielekkages, zo’n 90 procent, ontstaat door diefstal van ruwe olie of sabotage van oliebuizen, schrijft Shell in het jaarverslag over 2018. Externe partijen zorgen dus voor de meeste schade. Maar vorig jaar namen ook de operationele lekkages van Shell in Nigeria toe. Het buizennetwerk is verouderd en daarom heeft Shell in de laatste zeven jaar 1300 kilometer aan pijpleidingen vervangen.

Shell zegt de vervuiling altijd te willen opruimen, zoals het daaraan werkt in de getroffen regio Ogoniland en de gemeenschap Bodo. Bij een operationeel lek zegt Shell de slachtoffers altijd te compenseren.

Hoe dan?

Als oliebedrijven hun best zeggen te doen en van de Nigeriaanse overheid weinig extra's te verwachten is, hoe wil de commissie dan de situatie verbeteren? 

“We willen aanbevelingen doen die leiden tot een actieplan en tot de ontwikkeling van een nieuw juridisch kader waarin de aansprakelijkheid geregeld is”, reageert de commissie per e-mail. Dat plan richt zich schoonmaak en herstel van vervuilde gebieden. Ook moeten de lokale bewoners zelf vruchten gaan plukken van de oliewinning. Het eindrapport over deze “catastrofe” verschijnt volgend jaar. Tijd voor actie, schrijft de commissie. “Want eerdere rapporten hebben vooral op de plank gelegen en stof verzameld.”

Lees ook:

Shell en Nigeria hebben mijn man gedood, zegt Nigeriaanse weduwe tegen de rechter

Hoe nauw betrokken was Shell bij de mensenrechtenschendingen in Nigeria in 1995? Vier Nigeriaanse weduwes voeren een rechtszaak tegen de oliemaatschappij.

Rechtbank Milaan hoort Shell en Eni in omkopingszaak

Shell en Eni staan in het verdachtenbankje vanwege een omkopingsschandaal in Nigeria.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden