Pruiken

In Japan wordt flink verdiend aan vrijwillig gedoneerd haar

Jada met haar pruik van Haarwensen, gestyled met krultang. Beeld Werry Crone

Stichting Haarwensen heeft in elf jaar tijd 1500 pruiken uitgedeeld aan zieke kinderen. Een Japanse pruikenmaker doet goede zaken met het door vrijwilligers gespaarde haar. 

Elke twee weken gaan er tientallen, soms wel honderd haarvlechten de deur uit bij stichting Haarwensen uit Mijdrecht. Op weg naar een fabriek in de Filippijnen. Vijftig dagen later komen ze terug als pruik, bestemd voor kinderen en tieners die kaal zijn geworden door een ziekte. Pruik nummer 1500 is voor een meisje dat Laura heet. Zoveel zijn er al uitgedeeld sinds 2008, gratis. Haarwensen werd opgericht omdat pruiken zo duur zijn.

Die pruiken worden gemaakt van het haar dat vrijwilligers in Nederland op hun eigen hoofd hebben gespaard. In de begintijd had de stichting een boodschappentas vol haar. Inmiddels ligt er een flinke voorraad, wat vooral te danken is aan knipacties waarbij er minstens 30 centimeter tegelijk af gaat. In kapsalons of op school, met klasgenoten als publiek. Ook wordt er geld ingezameld. Dat geld belandt uiteindelijk bij een multinational in Japan, blijkt uit onderzoek van Trouw.

De stichting heeft 4200 kilo onbewerkt haar op voorraad, meldt het jaarverslag over 2018. Een derde daarvan belandt in een pruik, de rest valt af, bijvoorbeeld omdat die haren te kort zijn. Vraag en aanbod zorgen voor een marktwaarde van 50 euro per kilo. Al die afgeknipte staarten, in vijf kleuren gesorteerd, hebben zo een waarde van 73.000 euro. Het is een stellingkast vol, genoeg voor de komende twee jaar.

Vijftig dagen

De productietijd van vijftig dagen is te lang om pruiken op maat te kunnen maken. “Als ouders opbellen dat hun kind ziek is en een chemokuur krijgt, willen ze liefst de volgende week iets komen uitzoeken”, zegt Patricia Burggraaf van Haarwensen. “Het is best lastig om aan hoogblond ‘prinsessenhaar’ te komen, maar tot nu toe kunnen we altijd leveren wat bij het kind past.”

In West-Europa is het niet gebruikelijk om je haar te verkopen, zoals in Oost-Europa, Latijns-Amerika of in Azië. Vooral blond haar is tamelijk zeldzaam. Dat Haarwensen eigen haar naar de fabriek kan sturen, scheelt hierdoor flink in de kosten. Kwaliteitspruiken van mensenhaar kunnen in de winkel 2000 tot 5000 euro kosten. Hoe langer het haar, hoe duurder. 80 procent van de pruiken van Haarwensen is voor meisjes bestemd, en die hebben het graag lang. Er bestaat goedkoper, synthetisch haar, maar dat gaat snel achteruit, zegt Burggraaf. “De punten verdrogen en splijten, waardoor de pruik geknipt moet worden. Dat houdt een keer op. Pubers willen er verzorgd uitzien en echt haar kun je föhnen of met de stijltang behandelen. Kunsthaar zou dan smelten.”

Het Nederlandse haar gaat naar een industriegebied ten noorden van de Filippijnse hoofdstad Manila, de Clark Freeport Zone: een gebied waar buitenlandse investeerders belastingvoordelen krijgen. In de fabriek van de Japanse multinational Aderans werken vrouwen en mannen aan rijen tafels. “De fabriek die voor een glimlach zorgt”, staat in grote letters op de muur.

Arbeidsintensief

Eerst worden de haren op lengte geselecteerd. Met een gipsmal wordt het binnenwerk van de pruik gemaakt. Naaisters knopen de haren eraan vast, één voor één. Dat karwei duurt zes dagen. Een pruik maken is arbeidsintensief. Het minimumloon in de regio is zo’n 6 euro per dag, tien keer minder dan in Japan. In 2015 exporteerde deze fabriek 6000 pruiken per maand naar Japan, Europa en Noord-Amerika. Inclusief de productie in andere lagelonenlanden maakte Aderans dat jaar 682.000 pruiken. Niet alleen voor medische doeleinden of reguliere kaalheid, maar ook als modeaccessoire.

In het thuisland kent Aderans de nodige problemen. De Japanse bevolking krimpt en de markt dus ook. Door vergrijzing neemt de vraag naar mannenpruiken verder af. Want hoe ouder een man is, hoe minder hij lijdt onder zijn kaalheid, zeggen Japanse deskundigen over de pruikenmarkt. In 2016 maakte het bedrijf voor het eerst in jaren verlies. Een jaar later haalde het management Aderans van de beurs van Tokio. De wereldwijde omzet bedroeg toen omgerekend 633 miljoen euro.

Voortaan moet de groei komen uit Noord-Amerika en Europa, liet oprichter Nobuo Nemoto weten. Hij kondigde een ‘agressieve’ expansie aan en zei in Nederland en Duitsland meer pruikensalons in ziekenhuizen te willen openen. Aderans Benelux heeft zo’n tien salons in Nederland, onder meer in het Rotterdamse Erasmus MC. Haarwensen-oprichtster Yvonne de Boer heeft zelf een pruikenwinkel in het Amsterdamse AMC. Volwassenen, onder wie ook travestieten en transgenders, kopen daar tegen reguliere prijzen. 

Concurrent

Aderans Benelux is sponsor van Haarwensen, het bedrijf helpt de stichting met de bestellingen. Maar via Haarwensen heeft het Japanse bedrijf ook 1500 pruiken kunnen leveren en flink wat omzet gemaakt. De precieze inkoopprijs is geheim, maar Haarwensen laat weten dat een pruik inclusief onderhoud zo’n 1500 euro kost. Bij de aanschaf gebruikt de stichting ook de vergoeding van de zorgverzekeraar van het ontvangende kind: 436 euro uit de basisverzekering.

Waarom die vaste relatie met één leverancier? Kan een concurrent op de wereldmarkt het niet goedkoper, vooral ook omdat om het een goed doel gaat? Haarwensen zegt weleens naar andere producenten te hebben gekeken. Burggraaf: “Maar die leverden niet dezelfde kwaliteit en we willen dat de kinderen hun pruik vol zelfvertrouwen kunnen dragen. Ook konden we bij die bedrijven niet ons eigen haar inleveren. En dat vinden wij zeer belangrijk. Het begint met die afgeknipte vlecht.”

Lees ook:

Echt of nep, haar is big business in Zuid-Afrika

Dure pruiken en haarstukken van echt mensenhaar zijn enorm populair in Zuid-Afrika, vooral bij de groeiende zwarte middenklasse. De keerzijde: een toename in haarberovingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden