Coronasteun

In Europa stijgt het aantal faillissementen, maar in Nederland niet

Zelfs in de horeca, een geplaagde sector, daalde het aantal faillissementen in het eerste kwartaal van dit jaar. Beeld ANP
Zelfs in de horeca, een geplaagde sector, daalde het aantal faillissementen in het eerste kwartaal van dit jaar.Beeld ANP

De verschillen in het aantal faillissementen beginnen binnen Europa uiteen te lopen. In Nederland ligt het niveau ‘historisch laag’.

Nederland lijkt kampioen ‘faillissementen voorkomen’ in Europa. Waar het aantal omgevallen bedrijven in andere landen een tijdje aan het oplopen is, blijft het hier vooralsnog verder dalen. Dat blijkt uit een Europees overzicht dat is opgesteld door het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

Door alle ruime overheidssteun ligt het Europees gemiddelde nog wel iets onder het niveau van vóór corona. Maar in veel landen is het aantal faillissementen sinds het derde kwartaal van 2020 aan het stijgen.

Vooral in Spanje en Roemenië gaat het hard. Daar is het aantal maandelijkse faillissementen tussen begin 2020 en begin 2021 meer dan verdubbeld. Duitsland zag de cijfers vanaf het vierde kwartaal oplopen, met 1 procent vergeleken met het kwartaal ervoor, en nog eens met 7 procent begin dit jaar.

Onafgebroken daling

En Nederland? Als een van de weinige landen in Europa stéég het aantal faillissementen hier in het tweede kwartaal van 2020 iets (met 6,2 procent), om daarna onafgebroken te dalen. Met bijna 30 procent in het derde kwartaal, met nog eens ruim 14 procent in het vierde en daarbovenop nog met ruim 20 procent in het eerste kwartaal van dit jaar. Daardoor komen we nu volgens het CBS op een historisch laag niveau uit.

Het CBS verklaart de onderlinge verschillen tussen de landen mede doordat zij verschillende steunmaatregelen hadden. Zo hadden Duitsland, België en Frankrijk tijdelijke wijzigingen in de faillissementswetten aangebracht om noodlijdende bedrijven te sparen. Het CBS noemt bijvoorbeeld het moratorium op faillissementen in België in het tweede kwartaal, waardoor een faillissementsprocedure simpelweg niet ingezet kon worden op last van de overheid.

De lage faillissementscijfers in Nederland voeden de discussie over de vraag wanneer de overheidssteun afgebouwd moet worden. Economen waarschuwen al langer dat té veel steun bedrijven overeind houdt die het zonder corona ook niet hadden gered. Dat soort ‘zombie-bedrijven’ kwakkelen dan voort omdat zij niet door natuurlijke selectie ten onder gaan. Dat kan een remmend effect hebben op de algehele economische groei.

Af van het overheidsinfuus

Onlangs deden twee belangrijke kabinetsadviseurs, De Nederlandsche Bank (DNB) en het Centraal Planbureau, afzonderlijk een oproep om niet te lang door te gaan met noodsteun. Volgens de huidige ramingen kunnen bedrijven na het derde kwartaal van dit jaar van het overheidsinfuus, stelde DNB deze week nog: dan zou de aloude selectie weer iets meer op gang kunnen komen.

Hoe hard de afbouw van de steun gaat aankomen in het bedrijfsleven zal ook afhangen van hoe de overheid zich op zal stellen als kredietverstrekker. De Belastingdienst heeft ondernemingen massaal uitstel van belastingbetaling gegeven, en in totaal staat het Nederlandse bedrijfsleven daardoor nu voor zo’n 16 miljard euro in het rood.

Hoe snel dat terugbetaald moet worden, en of daar misschien nog uitzonderingen of coulante betalingsregelingen voor komen, is nog niet volledig duidelijk. Probleem is dat de rol van crediteur nieuw is voor de overheid, en dat zij daarom niet beschikt over gedetailleerde informatie om per bedrijf te beslissen of dat levensvatbaar is, en dus of coulance überhaupt zinvol is.

Zowel het CPB als DNB bepleit daarom gebruik te maken van het feit dat bedrijven altijd wel schulden hebben bij private schuldeisers zoals banken. Die hebben wél de expertise om elke onderneming door te lichten, zodat de overheid daarna kan aanhaken met eventuele kwijtschelding. Daarover voert het kabinet momenteel gesprekken met de banken en andere kredietverleners.

Lees ook:

De economie draait zo goed dat ze binnenkort zonder overheidssteun kan, vindt DNB

Nog dit jaar lijkt de Nederlandse economie alweer terug op het niveau van vóór corona, denkt De Nederlandsche Bank. Bouw de overheidssteun daarom dit jaar al af, adviseert de toezichthouder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden