Bijstand

In Den Bosch lukt het wél om bijstandsgerechtigden aan het werk te krijgen

In 2014 voerde FNV met duizenden werknemers uit de sociale werkvoorziening actie voor het behoud van hun banen.  Beeld ANP, Remko de Waal
In 2014 voerde FNV met duizenden werknemers uit de sociale werkvoorziening actie voor het behoud van hun banen.Beeld ANP, Remko de Waal

Gemeenten kunnen meer werk creëren voor mensen die langdurig in de bijstand zitten. Maar dan moeten ze de middelen die ze hebben wel beter benutten. ‘s-Hertogenbosch neemt het voortouw.

Menig ambtenaar zal zich het hoofd breken: hoe zorg je dat de bijna 300.000 Nederlanders die nu al meer dan twee jaar gebruik maken van de bijstand weer aan het werk gaan? In ‘s-Hertogenbosch hebben ze een wel heel praktisch antwoord.

“Benut de bestaande hulpmiddelen beter”, zeggen Huib van Olden, wethouder werk en inkomen van de gemeente en Sjoerd van het Erve, directeur van werk- en ontwikkelbedrijf Weener XL. Samen schreven zij het boek ‘Het Goud van de Participatiesamenleving’, dat volgende week uitkomt. Daarin vertellen ze hoe ze sinds 2015 inwoners die normaal moeilijk werk vinden, toch aan het werk proberen te krijgen.

Met succes. Inmiddels zijn er ruim 600 inwoners in Den Bosch die soms jarenlang thuis zaten, weer aan de slag. Zo ook Cindy (45). Door chronische rugklachten kon ze niet in de zorg blijven werken. “Uiteindelijk raakte in noodgedwongen in de bijstand”, zegt ze. “Ik voelde me minderwaardig. Iedereen heeft werk en ik niet.” Ze schrijft honderden sollicitatiebrieven, steeds volgt geen uitnodiging. “Dan zakt de moed je in de schoenen. Ben ik dan echt geen fluit waard, ga je dan denken.”

Bestaande regelingen

Geen magische formule of baanbrekende proefballon maar de inzet van kennis en bestaande regelingen hebben voor een groot deel toe geleid dat Cindy nu met succes aan het werk is. Te beginnen met de loonkostensubsidie (LKS). Daarmee krijgen werkgevers van de gemeente het percentage vergoed dat werknemers – om wat voor reden dan ook – niet kunnen werken. Wie voor 70 procent kan werken, krijgt 70 procent van zijn loon van de baas, de overige 30 van de gemeente.

Cindy (45) heeft eindelijk weer werk, met hulp van de gemeente. “Het geeft een belangrijk gevoel van eigenwaarde, erbij horen, jezelf nuttig voelen.
Cindy (45) heeft eindelijk weer werk, met hulp van de gemeente. “Het geeft een belangrijk gevoel van eigenwaarde, erbij horen, jezelf nuttig voelen."Beeld Elle van de Wetering

Uit actuele CBS-cijfers blijkt dat er amper gebruik van wordt gemaakt, landelijk stroomt slechts 1 procent van de mensen die langdurig in de bijstand zit op deze manier uit naar werk. Dat terwijl de regeling al sinds de ingang van de participatiewet (2015) bestaat. “Vaak schort het bij gemeente nog aan kennis en kunde op dit onderwerp”, zegt Van het Erve over het minimale gebruik van de regeling.

“We zijn het er allemaal over eens dat werk belangrijk is. Het biedt zingeving, een invulling van de dag, het is zelfs bewezen goed voor de gezondheid”, zegt hij. Maar de uitvoering is voor veel gemeenten een heikele kwestie. Hij snapt wel waarom. “De focus ligt sinds 2015 bij gemeenten op Jeugdzorg en de ondersteuning aan huis (wmo), daardoor is er bij veel gemeenten nog weinig kennis over over het werken met loonkostensubsidie.”

Ingewikkeld

Bovendien is de financiering voor deze regelingen ingewikkeld. Gemeenten krijgen er een vast bedrag voor van het Rijk. Daarbij wordt niet gekeken naar hoeveel mensen ze hiermee aan werk helpen, en dat stimuleert gemeenten niet om er meer mee te doen. Ondertussen weten werkgevers, met name de kleinere, niet hoe ze er gebruik van kunnen maken.

‘s-Hertogenbosch werkt wel al sinds 2015 actief met LKS en de zogenaamde no risk polis, waarmee werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking aannemen niet opdraaien voor de kosten als zij ziek worden. Bedrijven die van de twee instrumenten gebruik willen maken krijgen hulp en uitleg. “We leggen in duidelijke taal uit wat de mogelijkheden zijn”, zegt de wethouder. Want wat ze in Den Haag bedenken staat vaak ver van de werkvloer af.”

‘Dat aantal kan hoger’

Vorig jaar stroomde 30 procent van de Bosschenaren, die in dat jaar gestart zijn met een baan met hulp van loonkostensubsidie, door naar regulier werk. Zo vond Cindy een parttime baan bij de politie, waar ze helpt met het opschonen van de archieven. Als de rest van Nederland het Brabantse voorbeeld volgt, zeggen de twee, dan hadden we nu niet 24.000 maar ongeveer 67.000 mensen via die regeling aan werk kunnen helpen.

Dat getal kan nog hoger, vinden de schrijvers. Door de de no-risk polis, waarmee werkgevers geen loon hoeven door te betalen als de werknemer met een arbeidsbeperking ziek wordt, ook beschikbaar te maken voor mensen die al langer dan twee jaar in de bijstand zitten. “Zo stimuleer je werkgevers om ook mensen die al wat langer uit de running zijn een kans te geven.”

Lees ook:

De bijstand gaat euro voor euro omlaag; de Landelijke Cliëntenraad waarschuwt voor armoede

Er wordt al jaren gekort op de bijstand. Nu er een crisis heerst zal de armoede daardoor toenemen, vreest de Landelijke Cliëntenraad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden