InterviewRoger Derikx

Impasse in de toeslagenaffaire: ‘Het water staat gedupeerde ouders aan de lippen’

Roger Derikx: ‘Een aantal ouders dreigt te verzuipen. Dat wil ik niet op mijn geweten hebben.’ Beeld Martijn Gijsbertsen
Roger Derikx: ‘Een aantal ouders dreigt te verzuipen. Dat wil ik niet op mijn geweten hebben.’Beeld Martijn Gijsbertsen

De financiële nood bij veel gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire is zo hoog dat zij niet langer kunnen wachten, zegt de eveneens gedupeerde Roger Derikx. Het ouder-panel van de Belasting-dienst is er volgens hem alleen voor de show.

Weer moest staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen en Douane) aankondigen dat de afhandeling van de toeslagenaffaire langer gaat duren. De eerdere planning om vanaf 1 september op grote schaal ouders te compenseren van wie onterecht kinderopvangtoeslag is teruggevorderd, ging half augustus plots de prullenbak in. Een nieuwe planning, waar ook de Tweede Kamer op aandringt, is er nog niet. Op z’n vroegst half september komt Van Huffelen met een nieuw tijdpad. Zelfs een einddatum voor wanneer alle – naar schatting 26.000 – gedupeerden hun geld hebben, wil zij nog niet geven.

Bij zo’n aankondiging krijgt Roger Derikx (46) het plots extra druk. “Ik sta via allerlei kanalen in contact met andere gedupeerde ouders. Zij bellen mij bij ieder nieuwsfeit, bij iedere ontwikkeling: wat gaat er gebeuren? Wanneer kunnen we iets verwachten? Ik weet niet meer wat ik ze moet vertellen.”

Derikx kreeg landelijke bekendheid toen hij vorig jaar in december tijdens een debat in de Tweede Kamer het woord nam. Uit eenzelfde frustratie die veel van de ouders waar hij nu contact mee heeft. Het was het één na laatste debat van toenmalig staats­secretaris Menno Snel, waarin hij gedupeerde ouders adviseerde de Belastingtelefoon te bellen. Hoongelach was zijn deel, want dat was nu precies wat die ouders al die ­jaren hadden gedaan. Zonder gehoord te worden. “Mijn hele leven is naar de kloten”, riep Derikx vanaf de publieke tribune naar Snel.

Dat Derikx bij het debat aanwezig was, kwam doordat zijn ex-vrouw zich in de zomer van vorig jaar had aangemeld bij een zwartboek van gedupeerden van de SP. Zij kreeg een uitnodiging en Derikx ging mee. Tot dat moment was hij net als veel andere gedupeerden een geïsoleerd geval, één van de velen die na een terugvordering van tienduizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag steeds verder in de problemen kwamen.

“In 2010 stond er een belastingdeurwaarder bij ons op de stoep om 33.000 euro te halen. Vanaf dat moment is het balletje gaan rollen met loonbeslagen en alles wat daarbij komt.”

null Beeld ANP
Beeld ANP

“Mijn ex en ik waren toen nog bij elkaar, in 2015 zijn we gescheiden. We hebben een aantal pogingen gedaan om in de schuld­sanering te komen, maar dat is nooit gelukt. Achteraf blijkt dat de Belastingdienst dat blokkeerde. Die wilde alles terug. En wij ­zitten nog altijd met de vraag: waar zijn de problemen vandaan gekomen? Miste ergens een handtekening onder een contract, ­hebben we een bonnetje niet opgestuurd? Lag het aan de Surinaamse achternaam van mijn ex? Daar hebben we na al die jaren nog altijd geen antwoord op.”

Ouders houden elkaar op de hoogte

Na dat dramatische moment in de Tweede Kamer kreeg Derikx meer contact met andere gedupeerden. Na maanden van onthullingen door Trouw en RTL Nieuws over de toeslagenaffaire begonnen zij zich steeds meer te roeren, en zochten zij onderling contact. “Er is een groep die in november hun dossier kwam opeisen bij het belastingkantoor van Rotterdam. Er waren groepen die naar de debatten van de Tweede Kamer kwamen en elkaar leerden kennen bij demonstraties op het Plein in Den Haag. Die groepen zijn langzaam steeds meer samen gekomen.”

Ouders houden elkaar op de hoogte, delen hun ervaringen met de Belastingdienst en proberen grip te krijgen op de manier waarop zij uiteindelijk gecompenseerd ­moeten worden. Naast een aantal actieve whatsappgroepen met gedupeerden probeert Derikx ook via facebookgroepen zoveel mogelijk contact te houden met anderen. Al met al staat hij naar eigen zeggen in contact met zo’n duizend gedupeerden.

En binnen die groep groeit de frustratie, zegt Derikx. In januari was er een grote ­bijeenkomst van gedupeerden in Rijswijk, waar premier Rutte en minister Hoekstra van financiën aanwezig waren. “Dat leidde destijds tot heel veel hoop bij ouders. Daar is gezegd: voor de zomer is het opgelost. Geld is geen probleem. Wat er met de ouders gebeurt, mag nooit meer gebeuren. Rutte noemde de toeslagenaffaire het zwaarste dossier uit zijn carrière sinds de ramp met vlucht MH17. Er zijn daar enorme verwachtingen gewekt bij gedupeerden.”

De Belastingdienst werkt nog altijd aan ‘behandelkaders’

De praktijk sindsdien is een stuk weerbarstiger. Nadat een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner begin maart met een advies voor compensatie kwam, stagneerde alles opnieuw. “Toen ontstonden de discussies over wie in welke categorie valt, en waar ze al dan niet recht op zouden hebben qua compensatie.” Die impasse is nog altijd niet doorbroken, moest Van Huffelen recent opbiechten aan de Tweede Kamer: de Belastingdienst werkt nog altijd aan ‘behandelkaders’ waarbinnen verschillende categorieën ouders verschillende schadevergoedingen krijgen.

Toch zag Derikx het ook na het rapport van Donner nog niet somber in. De toen pas aangetreden staatssecretaris was van goede wil, en nog altijd denkt Derikx dat ook zij niets liever wil dan een snelle oplossing voor ouders. Hij werd door Van Huffelen gevraagd om zitting te nemen in een ouder­panel – een groep van twaalf gedupeerden die meekijkt met de manier waarop ouders gecompenseerd gaan worden.

“Toen ik erin stapte had ik het gevoel dat ik mijn stem kon laten horen. Dat, als ik van andere ouders hoor waar het bij hen mis gaat, ik daar wat aan kan doen. Maar ik word aan banden gelegd.”

In welke zin?

“Misstanden kunnen alleen intern en via de voorzitter aan de Belastingdienst worden gemeld. Als mensen die volledig klem zitten in hun situatie dat bij mij melden, en vragen wanneer ze nu geholpen worden, moet ik zeggen: Tja, dat is intern besproken en hopelijk komt iemand daar later op terug. Ik mag daar zelf niets mee doen. En verder gebeurt er niets voor die ouders.

“Ondertussen staat veel gedupeerden het water aan de lippen. Die komen rond van 15 euro in de week, daar moeten ze alles van kopen. Zij leven al jaren van het absoluut minimale. Zij kregen in januari te horen dat het voor de zomer opgelost zou zijn, maar worden nu geconfronteerd met studiekosten voor hun kinderen. We gaan dadelijk weer richting de feestdagen, en ouders zitten nu alweer in de stress hoe ze dat straks moeten gaan doen.”

Roger Derikx (midden) bij een demonstratie voor openheid van zaken in de toeslagenaffaire. Beeld BSR Agency
Roger Derikx (midden) bij een demonstratie voor openheid van zaken in de toeslagenaffaire.Beeld BSR Agency

En je hebt het idee dat dit onvoldoende doordringt vanuit het ouderpanel?

“Het panel wordt gebruikt voor iets anders dan waarvoor het volgens mij bedoeld was. We werken feitelijk in opdracht van de Belastingdienst. Dus zitten wij uren te vergaderen of de dienst gedupeerden moet aanspreken met ‘ouder’ of met ‘burger’. Of over het verschil tussen ‘schrijnende’ en ‘urgente’ gevallen. Wij praten over een ‘klantreis’ (een vi­sualisatie die de stappen laat zien die ouders doorlopen in de afhandeling van hun schade, JK) die door twee dure consultantsbureaus is ontworpen, terwijl ouders de schoolreis van hun kind niet kunnen betalen.

“Ik heb het idee dat het ouderpanel er is voor de show. Zodat de Belastingdienst naar buiten toe kan zeggen: we hebben de ouders erbij betrokken. Op die manier doet het panel geen recht aan wat ouders overkomen is. De wanhoop, het verdriet, de urgentie om tot een oplossing te komen – het zit er niet. Daarom heb ik besloten om eruit te stappen. Hopelijk werkt dat als een wake-upcall, een breekijzer om ervoor te zorgen dat zaken vanaf nu anders gaan.

“Dat hoopte ik eerder al toen ik in december besloot om aangifte te doen tegen de Belastingdienst. Maar ook daar horen we niets over. De staatssecretaris heeft in mei ook aangifte gedaan en het enige dat we weten is dat het bij de Rijksrecherche ligt. Het gaat me er niet om dat er koppen moeten rollen, maar het is weer hetzelfde verhaal: er gebeurt niets. Terwijl het zo belangrijk is om te erkennen wat er mis is gegaan.”

Maar als je uit het panel stapt, kun je de zaken die jij hoort ook niet meer aankaarten.

“Kijk, ik heb sinds dat debat in de Tweede Kamer een bepaald imago gekregen, als ‘schreeuwer’. Zo word ik binnen het panel gezien, net als veel gedupeerden die aandacht blijven vragen voor hun zaak door telkens op het Plein in Den Haag te staan als er Kamerdebatten zijn. Dat zijn geen schreeuwers, zij schreeuwen om hulp. Dat moet doorbroken worden, zij moeten echt geholpen worden.

“Onlangs had ik een gesprek met de nieuwe directeur-generaal Toeslagen, die per 1 augustus is begonnen. Ik vroeg haar wat ze zoal gedaan had in haar eerste weken. Ze zei dat ze heel veel stukken had gelezen, maar wat vooral indruk had gemaakt waren de drie gesprekken die zij met gedupeerden had gehad. Daar had ze koude rillingen van gekregen.

“Dan zeg ik: gooi al je papieren weg, ga op het Plein staan en begin met praten. En ga naar je managers toe, zet ze bij elkaar in een kamertje en bel één van die gedupeerden zodat ook zij een half uur dat verhaal aanhoren. Dan weet ik zeker dat de volgende dag ineens veel meer mogelijk blijkt om zaken echt op te lossen. De nood van veel gedupeerde ouders is zo hoog, er moet iets gebeuren. Anders gaat een aantal van hen verzuipen en dat wil ik niet op mijn geweten hebben.”

Lees ook:

Wanneer gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire hun geld krijgen? De staatssecretaris heeft geen idee

Tweede Kamerleden hekelen het gebrek aan urgentie bij het uitkeren van compensatie in de toeslagenaffaire. Staatssecretaris Van Huffelen wil hen ‘zo snel mogelijk’ helpen, maar heeft geen idee wanneer dat is.

Dossier: de Toeslagenaffaire

Trouw bracht samen met RTL Nieuws de toeslagenaffaire aan het licht: duizenden ouders bij wie onterecht de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd, met alle gevolgen van dien. Via deze link vindt u alle verhalen van de afgelopen twee jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden