Spelende kinderen bij een bouwproject in Peking van Evergrande, een van de Chinese projectontwikkelaars die bijna failliet zijn gegaan.

Vastgoedbubbel

Huizencrisis in China: kopers die hun hypotheek niet betalen, bouwers die niet bouwen

Spelende kinderen bij een bouwproject in Peking van Evergrande, een van de Chinese projectontwikkelaars die bijna failliet zijn gegaan.Beeld AFP

De Chinese vastgoedbubbel dreigt alsnog te ontploffen. Tienduizenden huizenkopers weigeren hun hypotheek nog te betalen. Projectontwikkelaars hebben geen geld meer om hun rekeningen te voldoen.

Eva Rammeloo

Meneer Xi lag op schema. Hij was afgestudeerd, had een baan en in januari 2020 kocht hij een huis in een gloednieuwe wijk van Wuhan. Zijn ouders en andere familieleden zamelden geld in voor een aanbetaling van omgerekend zo’n 84.000 euro. Een half jaar later was het hele wooncomplex verkocht. Toen stopte de bouw.

Op 319 bouwplaatsen in 113 steden ligt het werk stil omdat er geen geld meer is om de woontorens en kantoorpanden af te maken. Dat de vastgoedbubbel leegloopt, voelen de Chinezen die hun geld — en in de meeste gevallen hun toekomst — belegden in een nieuw huis.

Tienduizenden huizenkopers weigeren nu hun hypotheek te betalen zolang er niet aan hun huis gebouwd wordt. Vastgoedontwikkelaars hebben die betalingen nodig, omdat de overheid het moeilijker heeft gemaakt om projecten uitsluitend met leningen te financieren. Een hypotheekstaking is dus een probleem dat de hele vastgoedsector verlamt. Want tegelijkertijd zijn er nu leveranciers en aannemers die het werk neerleggen omdat ze niet betaald krijgen. Dat zijn er honderden, schrijft het Chinese onderzoeksmedium Caixin.

De motor van de economie hapert

Xi gaat ook staken. Met tientallen andere kopers in de nieuwe wijk van Wuhan tekende hij een verklaring dat hij stopt met betalen als er niet snel een oplossing komt voor de stilgelegde bouw. Tot nu toe betaalde hij gewoon. Alles wat hij verdient gaat naar de huur van zijn woning in Shanghai en naar de aflossing van zijn hypotheek. “Er is eigenlijk niets over, en ik durf geen andere uitgaven te doen. Ik kan gelukkig op mijn werk eten”, vertelt hij aan de telefoon. Omdat de situatie zo gevoelig ligt, wil hij niet met zijn voornaam in de krant.

Het vertrouwen van kopers stortte in nadat de overheid de regels voor financiering van projecten aanscherpte. Vastgoedontwikkelaar Evergrande ging er bijna door failliet, maar om de klap te dempen is de overheid het bedrijf nu gereguleerd aan het ontmantelen. Het gevolg was onder andere dat in de eerste vijf maanden van 2022 ruim een derde minder nieuwbouwhuizen werden verkocht. De prijs van huizen daalt al maanden.

Een project van Evergrande in Huaian, Jiangsu. Deze Chinese projectontwikkelaar ging bijna failliet. Beeld AFP
Een project van Evergrande in Huaian, Jiangsu. Deze Chinese projectontwikkelaar ging bijna failliet.Beeld AFP

Het effect hiervan is heel groot. De vastgoedmarkt is de motor onder de Chinese economie. Zeventig procent van het spaargeld van Chinese huishoudens is belegd in vastgoed. De Chinese economie is voor zeven procent afhankelijk van de bouwsector en de verkoop van vastgoed is goed voor nog eens 6,8 procent.

Het probleem ettert eerst bij de lagere overheden. Hun budget is voor een derde afhankelijk van de verkoop van land voor bouwprojecten, en die verkoop is inmiddels met 68 procent gedaald. Ook komt er veel minder belasting binnen over vastgoeddeals. “De risico’s zijn niet gering”, zegt econoom Bert Hofman vanuit Singapore. “Iedereen kan het erover eens zijn dat de vastgoedsector hervormingen nodig heeft, maar een ongeordende correctie kan de economie in een recessie storten.”

Gevaar van een bankrun

Er is bij banken in principe genoeg kapitaal om de verliezen te dekken, maar toch kunnen kleinere banken in de problemen komen. Toen banken in Zhengzhou het vertrouwen van hun spaarders verloren na een fraudezaak, bleken ze de tegoeden niet te kunnen uitbetalen — met grootschalige protesten tot gevolg. “Vooral de lokale banken die vaak de lievelingsprojecten van lokale overheden financieren, lopen dat risico”, zegt Hofman. “Die onzekerheid kan spaarders ertoe aanzetten om hun geld weg te halen.”

De vastgoedbubbel moet voorzichtig terug naar behapbare proporties, maar bij een massale bankrun of een hypotheekstaking kan hij alsnog uit elkaar knallen. Er zijn meer manieren nodig om spaargeld veilig te beleggen, zeggen experts. Maar voordat die er zijn, nemen overheden maatregelen om de schade te beperken.

Zo zet de centrale overheid een vastgoedfonds op van 80 miljard yuan (11,67 miljard euro) om uit de schuldencrisis te komen, bericht persbureau Reuters. Uiteindelijk moet het bedrag oplopen tot 300 miljard yuan (43,75 miljard euro). Sommige steden trekken potentiële kopers door de voorwaarde van een lokale huishoudenregistratie (hukou) af te schaffen. En er worden meer garanties gevraagd aan vastgoedontwikkelaars.

Het is gedaan met de toekomstdromen

Maar daar wordt nogal eens mee gesjoemeld, ontdekte meneer Xi. Het project waar hij zich op had ingeschreven had geen banklening mogen krijgen tot het voornaamste deel van de bouw klaar was. “We hebben een verzoek ingediend om de financiële documenten in te zien, maar dat is afgewezen op grond van vertrouwelijkheid.”

Als er volgende maand niets verandert, stopt hij met betalen en neemt hij zijn verlies. “Dan ben ik maar een mislukkeling.” Het is gedaan met zijn toekomstdroom van baan, huis en huwelijk. Xi overweegt nu om al het krediet van zijn creditcards op te nemen, en terug te gaan naar het platteland. “Wat kan me mijn kredietscore nog schelen als ik niet kan overleven? Of ik in de toekomst nog een treinkaartje kan kopen, is nu niet meer belangrijk.”

Lees ook:

De Chinese huizenbubbel van Evergrande: ‘Alles in deze gebouwen is verkocht, maar er staat veel leeg’

De stad Jurong rekende op duizenden nieuwe bewoners en toeristen. Nu staat een modderig bouwterrein vol flats in aanbouw. Niemand wil ze hebben en gewerkt wordt er niet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden