null

AnalyseKoopwoningen

Huisjesmelkers weren, helpt dat de starter op de woningmarkt?

Beeld ANP

Een nieuwe wet moet de kooplust van huisjesmelkers aan banden leggen, om gewone huizenkopers meer kans te bieden. Dat kán gaan werken. Althans, een beetje.

Huisjesmelkers prijzen gewone huizenkopers uit de markt, en daar moet een nieuwe wet een eind aan maken. Die wetswijziging is twee maanden geleden aangenomen, wordt op 1 januari van kracht en veel grote steden zijn er blij mee, zo bleek deze week uit een rondgang van het NOS-Journaal. Deze steden kunnen straks particuliere beleggers verhinderen woningen op te kopen voor de verhuur.

Het enthousiasme over de zogeheten opkoopbescherming wordt breed gedeeld. Ook in het formatiedocument van VVD en D66 wordt ernaar verwezen. Dat is begrijpelijk. Particuliere beleggers, onder wie de pandjesbazen en huisjesmelkers, hebben zeker in de vier grote steden de woningmarkt ingrijpend veranderd. Dit ten nadele van met name starters, mensen die voor het eerst een huis willen kopen.

Dat blijkt ook uit cijfers. Volgens het Kadaster ging in de eerste helft van 2020 bijna een kwart van de verkochte woningen naar particuliere beleggers. En dus niet naar huizenzoekers die er zelf in wilden gaan wonen. Maar al te vaak worden zij overboden door beleggers. Die drijven dus de prijzen op en verdienen vervolgens goed aan hun aankoop door de woningen tegen riante prijzen te verhuren.

Noodzaak goed onderbouwen

De nieuwe wet is bedoeld om starters op de woningmarkt en mensen met een middeninkomen te beschermen tegen deze opkooppraktijken. Gemeenten kunnen straks buurten aanwijzen waar de nieuwe eigenaar goedkope en middeldure woningen niet mag verhuren. Ze mogen zelf bepalen tot welke aankoopprijs en in welke buurten die regel zal gelden, mits ze de noodzaak van hun beleid goed onderbouwen.

Dit oogt inderdaad als een sympathieke maatregel - ook al omdat er een uitzondering geldt voor ouders die een huis kopen voor hun kind: zij krijgen wél een verhuurvergunning. Maar de opkoopbescherming kent ook beperkingen.

Een aantal wethouders wees al op het waterbedeffect: als de maatregel in de ene buurt wordt ingevoerd, zullen beleggers zich waarschijnlijk richten op een aanpalende buurt. Onder meer Amsterdam en Utrecht overwegen dan ook de opkoopbescherming in de hele stad in te voeren. “Maar Spijkenisse zit nu al met hetzelfde probleem”, zei de Rotterdamse wethouder Bas Kurvers (VVD) in een radio-interview.

Een ander ‘groot manco’, zei Kurvers ook, is dat het verhuurverbod slechts vier jaar geldt. De ‘grote jongens’ op de woningmarkt, waarschuwde hij, hebben armslag genoeg om een woning vier jaar leeg te laten staan, te wachten op waardevermeerdering en daarna alsnog hun winst te pakken.

Andere mechanismen stuwen de prijs op

De hamvraag is dus: zal deze wetswijziging gewone huizenzoekers inderdaad helpen? Het antwoord is waarschijnlijk: ja, maar hoogstens een beetje. Het aanbod aan te koop staande woningen in de steden is klein, en als beleggers wegblijven, zal de slag om een huis allicht door iets minder bieders uitgevochten worden.

Maar op de huizenprijzen zal dat nauwelijks effect hebben, zeggen insiders. Ook al omdat er behalve het beperkte aanbod ook andere mechanismen zijn die de prijzen opstuwen: zolang er mensen zijn die genoeg (toegang tot) geld hebben om hoog in te zetten, zal hoog ingezet worden.

Belangrijker misschien is dat de opkoopbescherming ook de leefbaarheid van wijken ten goede kan komen. Ook minister Kajsa Ollongren (D66) van binnenlandse zaken wees daar in de memorie van toelichting bij de wetswijziging al op. Veel beleggers verhuren hun aankoop gestoffeerd of gemeubileerd aan expats, die snel weer vertrekken en zelden een band met de buurt opbouwen. En sommige steden zien de nieuwe regels ook als een handvat om ‘verkamering’ tegen te gaan, het afzonderlijk verhuren van kamers in één huis aan bijvoorbeeld arbeidsmigranten.

Vooral vanwege die leefbaarheid is dit een goede maatregel, reageert de Delftse hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer. Maar ja, voegt hij eraan toe, de stad is wel bij uitstek een plek die ook migranten en andere nieuwkomers moet opvangen. “Dat zijn de echte starters, en die zijn hier niet mee geholpen.”

Lees ook:

Een huis kost nu gemiddeld vier ton, maar er kómt een omslagpunt

Record na record wordt gebroken op de woningmarkt, met prijzen die maar blijven stijgen. Houdt dat ooit op? Gaat dat niet een keer mis? Drie insiders laten hun licht schijnen over deze en andere vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden