Big Tech

Huis van Afgevaardigden oordeelt vernietigend over machtspositie van Big Tech: ‘De democratie krijgt een knauw’

Amazon-baas Jeff Bezos, Tim Cook (Apple), Sundar Pichai (Google) en Mark Zuckerberg (Facebook).Beeld AP

Grote techreuzen als Google en Facebook hebben veel te veel macht, oordeelt een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden in een lijvig onderzoeksrapport. Wat de Democraten betreft kunnen de bedrijven zelfs opgesplitst worden.

Ze groeiden in enkele decennia van een ‘slordig’ zooitje sympathieke start-ups tot ongekende monopolisten die niet alleen de vrije markt bedreigen, maar ook de democratie. De usual suspects uit de techindustrie, Google, Facebook, Amazon en Apple, krijgen er ongenadig van langs in een langverwacht en lijvig rapport van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden over oneerlijke concurrentie. 

Democratische afgevaardigden willen nu strengere mededingingsregels en pleiten bovendien voor het opknippen van de reuzen in kleinere onderdelen. Dan zou Google misschien afstand moeten doen van YouTube, terwijl Facebook aangekochte parels als WhatsApp en Instagram kan verliezen.

De kritische conclusies uit het rapport stoelen op zestien maanden van verhoren, opvragen van documenten en raadpleging van experts. Daaruit blijkt dat de vier bedrijven bijna volledig de dienst uitmaken in hun hoek van het internet – of dat nou gaat om zoeken, sociale media of online verkoop. Zij bepalen daarin wie de winnaars en verliezers zijn. Bijvoorbeeld door concurrenten op te kopen, valselijk te kopiëren of anders wel de markt uit te prijzen. 

Concurreren met ‘de grote vier’ is kansloos

Dat is desastreus voor digitale innovatie, verklaarde een grote durfinvesteerder tegenover de onderzoekscommissie: geen investeerder durft nog geld te steken in een klein innoverend bedrijfje dat wil concurreren met de ‘grote vier’. Dat is immers kansloos.

Niet alleen het uitdagen, ook het ‘samenwerken’ wordt kleinere ondernemers moeilijk gemaakt, zo staat in het rapport. Apple kan app-ontwikkelaars die hun producten in de App Store willen verkopen vragen een deel van de verkoopwinst af te staan, want veel alternatieve verkooppunten zijn er simpelweg niet.

Of neem Amazon, door wiens onlinewinkelplatform bijna de helft van alle online verkopen in Amerika lopen. Liefst 2,3 miljoen winkeliers proberen hun onlinewaar via Amazon te slijten en 37 procent daarvan moet zelfs volledig leven van de opbrengsten daarvan. Tegelijkertijd verkoopt Amazon ook zelf spullen op zijn platform. En kan de prijzen van die kleine winkeliers daardoor omlaag drukken, is het verwijt. 

‘Funest voor een gezonde democratie’

In het 450-pagina’s tellende document komt regelmatig de vergelijking terug met het Amerika van ruim een eeuw geleden. Toen maakten enkele grote olie- en spoorwegtycoons op vergelijkbare manier de dienst uit. Gek is die vergelijking niet. De vier techreuzen hebben samen inmiddels een waarde van 5 biljoen dollar, ruim een derde van de totale waarde van de honderd belangrijkste Amerikaanse bedrijven.

Maar nu staat er volgens de auteurs meer op het spel dan alleen oneerlijke concurrentie.  De hele democratie krijgt een knauw, vinden ze. Facebook is daar het beste voorbeeld van. Door gebrek aan concurrentie voelt het bedrijf van Mark Zuckerberg geen noodzaak om wat te doen aan de ‘dramatische toename’ van desinformatie en fake news. Funest voor een gezonde democratie, oordeelt de commissie.

De vier topmannen in kwestie zien dit allemaal anders. Geen van de vier bedrijven zegt zich te herkennen in de conclusies van het rapport. Eerder dit jaar antwoordden ze tijdens hun verhoor vooral ontwijkend op kritische vragen van afgevaardigden die daardoor vaak terugvielen op de zinsnede: “Ik wil gewoon een simpel ja of een nee horen.”

Geen nieuwe wet

Het is nu aan het hele Congres, de wetgevende macht in de Verenigde Staten, om te bepalen welke van de wetsadviezen ze wil overnemen van commissie. Gelijk bij de presentatie van het onderzoek bleek al dat dit geen formaliteit wordt. Waar de Democraten en Republikeinen in juni 2019 nog gebroederlijk aan hun onderzoek begonnen, is het uiteindelijke resultaat alleen ondertekend door de Democraten.

De Republikeinse afgevaardigde Ken Buck zei het inhoudelijk wel eens te zijn met het concurrentieprobleem, maar heeft andere oplossingen voor ogen dan het rigoureus aanpassen van de wet. Daar zouden andere, kleinere bedrijven immers ook last van kunnen krijgen, denkt hij. De Republikeinen zien daarom meer in hardere handhaving van bestaande regels.

Lees ook:

Historische bijeenkomst in de VS: Apple en Facebook zitten vandaag in de beklaagdenbank

Is het tijd om grotere techbedrijven op te breken? En hoe zou dat er dan uitzien? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden